Cảnh quan đồi chè xanh là một nét đặc trưng hấp dẫn để phát triển kinh tế du lịch ở vùng trung du Phú ThọNgày 1/7/2025, tỉnh Phú Thọ mới được hình thành trên cơ sở hợp nhất Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình. Đây không đơn thuần là sự thay đổi về địa giới hành chính, mà mở ra một không gian kinh tế - xã hội mới, kết nối vùng trung du, miền núi với đồng bằng sông Hồng và Thủ đô Hà Nội. Quy mô kinh tế năm 2025 của tỉnh đạt gần 16 tỷ USD; 6 tháng đầu năm 2026, GRDP tăng 10,18%, đứng thứ 7/34 tỉnh, thành phố và đứng đầu vùng Trung du và miền núi phía Bắc. Công nghiệp chế biến, chế tạo, nông nghiệp hàng hóa, du lịch văn hóa, sinh thái và tâm linh được xác định là những lĩnh vực có lợi thế lớn.
Trong không gian phát triển mới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giữ vị trí đặc biệt. Theo báo cáo của UBND tỉnh Phú Thọ, toàn tỉnh hiện có diện tích 9.361 km², dân số khoảng 4 triệu người, hơn 1,05 triệu người dân tộc thiểu số, 72 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó 52 xã khu vực III; 2.094 thôn thuộc vùng này, với 745 thôn đặc biệt khó khăn. Đằng sau những con số là sự đa dạng về điều kiện tự nhiên, dân cư, trình độ phát triển và sinh kế. Vì vậy, cùng một chính sách nhưng không thể áp dụng theo một công thức duy nhất cho mọi địa bàn.
Tỉnh Phú Thọ đã và đang tập trung đầu tư hoàn thiện hệ thống hạ tầng nông thôn, vùng dân tộc thiểu sốThực hiện Chương trình MTQG 417, tỉnh Phú Thị xác định, trước hết cần nhìn đúng những gì Chương trình MTQG 1719 đã tạo dựng. Giai đoạn 2021-2025, Chương trình MTQG 1719 được triển khai tại 58 xã và các thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thuộc 5 địa bàn của tỉnh Phú Thọ trước hợp nhất. Tổng nguồn lực huy động, phân bổ thực hiện chương trình đến năm 2025 đạt trên 1.724 tỷ đồng. Nguồn vốn tập trung vào giao thông, trường học, y tế, nước sinh hoạt, nhà ở, hỗ trợ sản xuất, sinh kế, đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực.
Kết quả đạt được cho thấy, những thiếu hụt căn bản từng cản trở quá trình phát triển đã từng bước được khắc phục. Đến cuối giai đoạn, năm 2025, 100% xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh đã có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa, có trường học các cấp và trạm y tế; tỷ lệ phòng học kiên cố đạt 97,7%. Đặc biệt, theo đánh giá mới nhất của tỉnh, 10 nhóm chỉ tiêu của Chương trình MTQG 1719 đã hoàn thành, còn 8 nội dung tiếp tục được thực hiện trong năm 2026. Như vậy, Chương trình MTQG 1719 không chỉ để lại những công trình vật chất, đồng thời còn hình thành một nền tảng phát triển mới cho khu vực còn khó khăn.
Nhờ các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đời sống người dân ngày càng được nâng cao và từng bước làm thay đổi diện mạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh Phú ThọTuy nhiên, chính thực tiễn Chương trình MTQG 1719 cũng cho thấy những điểm nghẽn cần được Chương trình MTQG 417 xử lý quyết liệt hơn. Trước đây, nguồn vốn sự nghiệp giải ngân còn chậm; một số dự án, chính sách hỗ trợ chưa phát huy đầy đủ hiệu quả; sản xuất nông, lâm nghiệp ở nhiều nơi còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết; khả năng tiếp nhận và tổ chức thực hiện chính sách của một bộ phận người dân còn hạn chế; giảm nghèo chưa thật sự bền vững và khoảng cách mức sống giữa các vùng vẫn còn đáng kể.
Đây cũng chính là lý do khi thực hiện Chương trình MTQG 417 không thể hiểu đơn giản là cần phải tăng tốc, giải ngân nhanh hơn. Tăng tốc trước hết phải là tăng chất lượng của quyết định đầu tư. Nguồn lực phải đi vào đúng địa bàn, đúng đối tượng và đúng điểm nghẽn; đầu tư hạ tầng phải gắn với sinh kế; hỗ trợ sản xuất phải gắn với tổ chức sản xuất và thị trường; đào tạo nghề phải gắn với nhu cầu việc làm; bảo tồn văn hóa phải gắn với phát triển du lịch và kinh tế địa phương.
Nông sản Cam Cao Phong (tỉnh Phú Thọ) đã mở rộng cơ hội tiêu thụ tại nhiều kênh phân phối lớn tại các tỉnh, thành phố trên cả nướcTư duy, quan điểm này đã được tỉnh Phú Thọ từng bước thể chế hóa thông qua các nghị quyết, quyết định: Nghị Quyết số 18/2026/NQ-HĐND ngày 30/6/2026 về Ban hành quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước thực hiện Chương trình MTQG 417; Nghị quyết số 31/2026/NQ-HĐND ngày 12/8/2026 phân cấp thẩm quyền quyết định phân bổ, điều chỉnh vốn ngân sách nhà nước thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030 và Quyết định số 2866/QĐ-UBND ngày 26/8/2026 của UBND tỉnh Phú Thọ về việc phân bổ, giao dự toán chi thường xuyên nguồn ngân sách Trung ương năm 2026 thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035, giai đoạn I từ năm 2025 đến năm 2030,… Đây là bước chuyển quan trọng từ cơ chế phân bổ tập trung sang cơ chế tăng tính chủ động của địa phương, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm giải trình và hiệu quả sử dụng vốn.
Việc quản lý mã số vùng trồng tại tỉnh Phú Thọ đã minh chứng cho sự chuyển đổi đúng đắn từ tư duy sản xuất truyền thống sang canh tác hiện đạiCùng với đó, Kế hoạch số 119/KH-UBND ngày 8/4/2026 và kế hoạch số 283/KH-UBND ngày 22/7/2026 của UBND tỉnh Phú Thọ về công tác, rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2026 trên địa bàn tỉnh Phú Thọ. Theo đó, Phú Thọ xác định rõ yêu cầu lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia, huy động nguồn lực xã hội và đưa chính sách hỗ trợ đến đúng đối tượng. Ở cấp cơ sở, các kế hoạch năm 2026 đã bắt đầu cụ thể hóa Chương trình MTQG 417 vào từng địa bàn, từng mục tiêu giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới. Điều đó cho thấy quá trình chuyển tiếp từ Chương trình MTQG 1719 sang Chương trình MTQG 417 đang được đặt trong một hệ thống quản trị mới, thay vì bắt đầu lại từ đầu.
Điều quan trọng hơn cả là tỉnh Phú Thọ đã nhìn nhận, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi không chỉ từ góc độ địa bàn cần hỗ trợ, mà còn từ góc độ đây là không gian có khả năng tạo ra giá trị. Những vùng chè, cây ăn quả, lâm nghiệp, dược liệu, chăn nuôi đặc sản có thể trở thành vùng sản xuất hàng hóa; các bản làng giàu bản sắc có thể kết nối với du lịch cộng đồng; lợi thế rừng có thể phát triển kinh tế sinh thái và sinh kế dưới tán rừng; sản phẩm OCOP có thể kết nối với thương mại điện tử và chuỗi phân phối rộng hơn. Khi đó, nguồn vốn nhà nước đóng vai trò vốn mồi, tạo điều kiện để doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân cùng tham gia chuỗi giá trị.
Đây cũng là yêu cầu phù hợp với định hướng tăng trưởng mới của tỉnh Phú Thọ. Kế hoạch số 355/KH-UBND ngày 15/9/2026 của UBND tỉnh Phú Thọ thực hiện Đề án Tăng trưởng kinh tế “2 con số” của tỉnh giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn 2045, đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026-2030 khoảng 11-12%/năm, chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế tư nhân.
Mã số vùng trồng được xem như giấy thông hành cho bưởi đỏ Tân Lạc (tỉnh Phú Thọ) để xuất khẩu ra thị trường thế giớiĐể đạt được mục tiêu này, Chương trình MTQG 417 cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển của tỉnh Phú Thọ, không vận hành như một gói hỗ trợ riêng cho vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Sau sáp nhập, tỉnh Phú Thọ đang có một không gian phát triển lớn hơn, nhưng để phát huy hiệu quả của không gian ấy phụ thuộc vào khả năng kết nối các tiểu vùng và phân bổ nguồn lực theo lợi thế, nhu cầu và giải quyết các điểm nghẽn. Vì vậy, tăng tốc thực hiện Chương trình MTQG 417 thực chất là tăng tốc quá trình chuyển từ hỗ trợ để vượt qua thiếu hụt sang đầu tư để hình thành năng lực phát triển. Khi người dân có sinh kế tốt hơn, sản phẩm có thị trường rộng hơn và cộng đồng có năng lực tự chủ cao hơn, mục tiêu giảm nghèo, thu hẹp khoảng cách phát triển và nâng cao chất lượng đời sống mới thực sự trở thành kết quả bền vững của Chương trình MTQG 417./.
Diện mạo nông thôn, miền núi ở tỉnh Phú Thọ có nhiều thay đổi
