Không gian học thuật

(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết làm rõ vai trò của nghệ nhân với tư cách là chủ thể nòng cốt trong bảo tồn, trao truyền, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số; phân tích quan điểm, chính sách mới của Đảng, Nhà nước đối với nghệ nhân; đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy hiệu quả nguồn nhân lực đặc biệt này trong bối cảnh phát triển mới của đất nước.

(DTTG) - Tóm tắt: Ngày nay, các thế lực thù địch không ngừng lợi dụng vấn đề tôn giáo để chống phá Đảng, Nhà nước với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Việc nhận diện đúng âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, đồng thời phát huy vai trò tích cực của các tôn giáo trong đối ngoại nhân dân nhằm đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc về tình hình tôn giáo ở Việt Nam có ý nghĩa quan trọng, góp phần giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm an ninh, an toàn xã hội, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc để đất nước phát triển nhanh và bền vững.

(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các tôn giáo nội sinh tại vùng Tây Nam Bộ, thông qua nghiên cứu trường hợp Phật giáo Hòa Hảo trên địa bàn tỉnh An Giang sau 01 năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Việc vận hành mô hình này đã bước đầu cắt giảm khâu trung gian, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính tôn giáo và tăng tính chủ động cho bộ máy cơ sở. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi bộc lộ không ít thách thức, bài viết đưa ra giải pháp nhằm hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thực thi, kết hợp linh hoạt giữa pháp luật và vận động quần chúng để duy trì ổn định chính trị - xã hội và phát huy giá trị đạo đức tốt đẹp của Phật giáo Hòa Hảo.

(DTTG) - Tóm tắt: Trên cơ sở phân tích các chủ trương của Đảng, quy định của pháp luật, bài viết đánh giá kết quả bước đầu sau một năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực dân tộc, tôn giáo; đồng thời phân tích những khó khăn, thách thức và đề xuất một số giải pháp nhằm tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động trong thời gian tới.

(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết làm rõ những chuyển biến tích cực sau 01 năm thực thi chính sách, pháp luật về tôn giáo trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp ở Việt Nam; đồng thời, chỉ rõ những hạn chế, điểm nghẽn về năng lực thực thi của bộ máy cơ sở, sự chồng chéo trong phân cấp thẩm quyền quản lý đất đai tôn giáo, bất cập trong ứng phó với các hiện tượng tôn giáo mới và thách thức an ninh phi truyền thống trên không gian mạng. Từ việc phân tích nguyên nhân khách quan và chủ quan, bài viết đề xuất các giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về tôn giáo trong bối cảnh tái cấu trúc quản trị địa phương hiện nay.

(DTTG) - Tóm tắt: Thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc là điều kiện quan trọng để củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và giữ vững ổn định vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang. Trên cơ sở đó, bài viết phân tích cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng triển khai các chính sách dân tộc, đặc biệt là Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025, đồng thời làm rõ những tác động đối với giảm nghèo bền vững, phát triển kết cấu hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bảo tồn bản sắc văn hóa và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung luận cứ khoa học nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách dân tộc, tăng cường ổn định chính trị và phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh Tuyên Quang.

(DTTG) - Tóm tắt: Trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và sự bùng nổ của không gian mạng, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đang đứng trước nhiều yêu cầu và thách thức mới. Theo Quy định số 360-QĐ/TW ngày 29/8/2025 của Ban Bí thư, trung tâm chính trị cấp xã giữ vai trò quan trọng trong bồi dưỡng lý luận chính trị, cập nhật kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ cho cán bộ, đảng viên và các lực lượng trong hệ thống chính trị ở cơ sở. Bài viết làm rõ vai trò của trung tâm chính trị như một “pháo đài tư tưởng”, phân tích những thách thức đặt ra hiện nay và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị nhằm góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.

(DTTG) - Tóm tắt: Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I: 2026 2030 được xây dựng trên cơ sở tích hợp ba chương trình mục tiêu quốc gia của giai đoạn 2021-2025 thành một khuôn khổ quản lý thống nhất. Bài viết phân tích những điểm mới của Chương trình nhằm góp phần làm sáng tỏ sự đổi mới trong tư duy quản trị phát triển, khắc phục tình trạng phân tán nguồn lực, chồng chéo chính sách và nâng cao hiệu quả đầu tư công.

(DTTG) - Tóm tắt: Phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi từ nguồn lực con người và tri thức địa phương là một trong những hướng tiếp cận quan trọng nhằm phát huy nội lực, thúc đẩy phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số hiện nay. Nguồn lực con người không chỉ bao gồm trình độ học vấn, kỹ năng nghề nghiệp và năng lực đổi mới sáng tạo, mà còn gắn với khả năng kế thừa, bảo tồn và phát huy các giá trị tri thức địa phương được tích lũy qua nhiều thế hệ. Nghiên cứu phân tích vai trò và thực trạng khai thác nguồn lực con người và tri thức địa phương trong phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trên cơ sở đánh giá những cơ hội và thách thức đặt ra, tác giả đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bảo tồn và số hóa tri thức địa phương, kết hợp hiệu quả giữa tri thức truyền thống với khoa học công nghệ hiện đại. Đây là nền tảng quan trọng để phát huy nguồn lực nội sinh, bảo tồn bản sắc văn hóa và thúc đẩy phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong giai đoạn mới.

(DTTG) - Tóm tắt: Vùng đồng bào dân tộc thiểu số của thành phố Hà Nội sở hữu hệ thống tài nguyên văn hóa đặc sắc của cộng đồng người Mường và Dao, bao gồm lễ hội, tri thức địa phương, nghề thủ công, ẩm thực, nhà ở truyền thống và nghệ thuật dân gian, tạo tiềm năng lớn để phát triển du lịch cộng đồng. Từ kết quả nghiên cứu, tác giả đánh giá thực trạng khai thác tài nguyên văn hóa trong phát triển du lịch cộng đồng tại các xã: Mỹ Đức, Yên Xuân, Suối Hai, Ba Vì, Yên Bài,... đồng thời đề xuất các giải pháp theo hướng phát triển bền vững. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển sinh kế và thực hiện các mục tiêu của Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025 là yếu tố quyết định để nâng cao sức cạnh tranh của du lịch cộng đồng, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa và phát triển kinh tế địa phương.

(DTTG) - Tóm tắt: Trên cơ sở phân tích các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và nội dung của Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030, bài viết làm rõ vai trò của Chương trình như một công cụ thể chế hóa các định hướng chiến lược của Đảng thành hệ thống mục tiêu, cơ chế, chính sách và giải pháp tổ chức thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước. Đồng thời bài viết phân tích những giá trị của Chương trình đối với việc nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công, thúc đẩy phát triển bao trùm, giảm chênh lệch vùng miền và hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn 2026-2030.

(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết nghiên cứu chuyên sâu về nguồn lực tôn giáo từ đó đánh giá thực trạng thể chế hóa và giải pháp khơi thông nguồn lực này cho công tác an sinh xã hội ở Việt Nam. Bài viết chỉ ra rằng, nguồn lực tôn giáo bao gồm các thành tố vật chất, con người, vốn xã hội và các giá trị đạo đức - tinh thần, đóng vai trò trợ lực quan trọng bên cạnh hệ thống an sinh xã hội do Nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Tuy nhiên, khung pháp lý hiện hành tại Việt Nam vẫn tồn tại những điểm nghẽn về tư cách chủ thể, cơ chế tiếp cận đất đai, ưu đãi thuế, tài chính và sự thiếu đồng bộ giữa pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo với các luật chuyên ngành như y tế, giáo dục, bảo trợ xã hội. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất các nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện thể chế, chuyển đổi tư duy quản lý và tối ưu hóa đóng góp của các tổ chức tôn giáo vào sự phát triển bền vững của đất nước.

(DTTG) - Tóm tắt: Văn hóa các dân tộc thiểu số là bộ phận cấu thành quan trọng, tạo nên bản sắc độc đáo và sự thống nhất trong đa dạng của nền văn hóa Việt Nam. Từ sau Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021 đến nay, nhận thức về vai trò của văn hóa dân tộc đã có bước chuyển biến căn bản, từ chức năng giải trí, tinh thần sang trở thành nguồn lực kinh tế và biểu tượng quốc gia. Do vậy, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc không đơn thuần chỉ còn là gìn giữ những di sản của quá khứ mà trở thành nhiệm vụ chiến lược nhằm khơi thông nguồn lực nội sinh, tạo động lực cho sự phát triển bền vững đất nước. Giai đoạn 2021-2025, Chính phủ triển khai quyết liệt Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó có Dự án 6 tập trung chuyên sâu vào việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch. Bài viết đánh giá một số kết quả nổi bật trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số tại Việt Nam giai đoạn này. Thông qua việc phân tích các kết quả về xây dựng thiết chế văn hóa, đào tạo nhân lực và tổ chức sự kiện, bài viết làm rõ sự chuyển dịch tư duy từ bảo tồn tĩnh sang bảo tồn “động” nhằm phát huy vai trò to lớn của văn hóa dân tộc đóng góp vào sự phát triển đất nước.

(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết nghiên cứu chuyên sâu về mô hình Tuệ Tĩnh đường, một thiết chế y tế đặc thù mang tính truyền thống của Phật giáo Việt Nam, kế thừa tư tưởng “Nam dược trị Nam nhân” của thiền sư Tuệ Tĩnh. Dưới góc nhìn của xã hội học tôn giáo và văn hóa học, tác giả phân tích cơ sở lý luận, cơ cấu vận hành, cùng những đóng góp đa chiều của y học Phật giáo đối với hệ thống an sinh xã hội và chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Nghiên cứu chỉ ra rằng, Tuệ Tĩnh đường không chỉ là nơi khám chữa bệnh miễn phí cho người nghèo bằng y học cổ truyền, mà còn là một không gian văn hóa - tâm linh đặc biệt, nơi kết hợp nhuần nhuyễn giữa y thuật (trị bệnh thân) và y đức dựa trên tinh thần từ bi, vô ngã (trị bệnh tâm). Từ thực tiễn hoạt động của các Tuệ Tĩnh đường tại các trung tâm Phật giáo lớn hiện nay, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực chuyên môn và phát huy tối đa nguồn lực xã hội hóa của mô hình này trong hệ thống y tế quốc gia đương đại.

(DTTG) - Tóm tắt: Phân quyền, phân cấp, đảm bảo rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả là chủ trương, định hướng quan trọng của Đảng trong tiến trình đổi mới quản trị quốc gia, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và phát huy tính chủ động, sáng tạo của địa phương. Giai đoạn 2021-2025, thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, cơ chế phân quyền, phân cấp đã góp phần nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở, thúc đẩy giải ngân nguồn vốn, cải thiện hiệu quả thực hiện chính sách và tạo chuyển biến trong phát triển kinh tế - xã hội. Bài viết làm rõ những chuyển biến tích cực trong việc trao quyền cho địa phương; đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền trong thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030.

(DTTG) - Tóm tắt: Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 (Luật số 07/2026/QH16) đánh dấu bước tiến lớn trong việc hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo phù hợp với kỷ nguyên số. Trong đó, Điều 14 quy định về người đại diện, ban quản lý cơ sở tín ngưỡng đã làm sâu sắc hơn vai trò chủ thể của “cộng đồng dân cư”. Tuy nhiên, các thế lực thù địch đã đưa ra nhiều luận điệu bóp méo quy định này nhằm vu cáo Nhà nước hành chính hóa hoạt động tâm linh, tước đoạt quyền tự chủ của người dân. Bài viết tập trung phân tích nội dung pháp lý của Điều 14, nhận diện thủ đoạn xuyên tạc và đề xuất giải pháp đấu tranh phản bác.