(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích vai trò, thực trạng và đề xuất giải pháp bảo tồn, gìn giữ văn hóa dân tộc thiểu số gắn với đẩy mạnh chuyển đổi số ở Việt Nam hiện nay. Trên cơ sở tiếp cận giữa nghiên cứu văn hóa, di sản, chuyển đổi số và phát triển cộng đồng, nghiên cứu làm rõ vai trò của số hóa trong tư liệu hóa, lưu trữ, trao truyền, quảng bá và phát huy giá trị văn hóa. Kết quả cho thấy, chuyển đổi số mở rộng không gian bảo tồn, nhưng còn hạn chế về dữ liệu, hạ tầng, nhân lực, quyền văn hóa và năng lực số của cộng đồng. Từ đó, tác giả đề xuất xây dựng hệ sinh thái văn hóa số lấy cộng đồng làm chủ thể, bảo đảm bảo tồn, trao truyền, sáng tạo, phát huy bền vững…
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích vai trò của Người có uy tín trong thực hiện Luật Hòa giải ở cơ sở, tiếp cận từ góc độ vốn xã hội và quản trị cộng đồng. Kết quả cho thấy, Người có uy tín có khả năng tạo dựng niềm tin, phát hiện sớm mâu thuẫn, kết nối các bên, vận dụng tri thức văn hóa và hỗ trợ phổ biến pháp luật, qua đó nâng cao khả năng hòa giải tự nguyện tại cộng đồng. Tuy nhiên, cơ chế phối hợp giữa Người có uy tín, hòa giải viên và chính quyền cơ sở còn chưa đồng bộ; năng lực pháp luật và kỹ năng hòa giải chưa đồng đều. Vì vậy, tác giả đề xuất mô hình “uy tín xã hội, niềm tin, đối thoại, hòa giải, đồng thuận”, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và quản trị cộng đồng.
(DTTG) - Tóm tắt: Trong bối cảnh biến đổi xã hội nhanh chóng, sự bùng nổ của không gian mạng và xu hướng tinh thần hóa đời sống hiện đại, Việt Nam đang đối mặt với sự xuất hiện ngày càng phức tạp của các hiện tượng tôn giáo mới có chiều hướng cực đoan và các hình thức tín ngưỡng lệch chuẩn. Bài viết phân tích về bản chất, đặc điểm của các hiện tượng tôn giáo mới này và tín ngưỡng lệch chuẩn tại Việt Nam hiện nay; trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất và làm rõ giải pháp chủ động phòng ngừa, giải quyết các hiện tượng tôn giáo mới và tín ngưỡng lệch chuẩn từ sớm, từ cơ sở trong mô hình quản lý 2 cấp (cấp Trung ương/tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và cấp cơ sở).
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết góp phần nhận diện và bước đầu phân tích việc vận dụng tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trong công tác dân tộc. Trên cơ sở khảo sát tại các tỉnh Quảng Ninh, Điện Biên, Đắk Lắk và thành phố Huế, bài viết nhận diện kết quả, hạn chế và những vấn đề đặt ra. Các địa phương đã bước đầu ứng dụng nền tảng số trong tuyên truyền, quản lý, xây dựng cơ sở dữ liệu, phát triển sản xuất và thương mại điện tử; song còn điểm nghẽn về hạ tầng, nhân lực, nguồn lực tài chính, dữ liệu phân tán, nền tảng dùng chung và năng lực đổi mới sáng tạo. Bài viết đề xuất lấy dữ liệu làm nền tảng, khoa học và công nghệ làm công cụ, đổi mới sáng tạo làm động lực và chuyển đổi số làm phương thức tổ chức lại hoạt động công tác dân tộc; trọng tâm là dữ liệu thống nhất, nền tảng số dùng chung, AI có kiểm soát, nhân lực số, an toàn mạng và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với sinh kế, văn hóa và phát triển bền vững.
(DTTG) - Tóm tắt: Buốs Múk Plơng (Tu trước lửa) là một thực hành nghi lễ đặc thù mang đậm triết lý Phật giáo Nam tông kết hợp với tín ngưỡng dân gian trong văn hóa tang lễ của cộng đồng người Khmer tại vùng đồng bằng sông Cửu Long. Bài viết phân tích chi tiết diễn trình nghi lễ qua hai giai đoạn, giải mã hệ thống biểu tượng, qua đó làm rõ các giá trị nhân văn cốt lõi: tinh thần báo hiếu sâu sắc thông qua việc gọt rửa tội lỗi và hồi hướng phước báu cho người quá cố; việc tạo động lực, cảnh tỉnh tâm thức và định hướng chính nghiệp cho người đang sống; cùng khả năng xoa dịu nỗi đau thương, tái thiết trạng thái cân bằng tâm lý và củng cố tính gắn kết cộng đồng phum sóc.
(DTTG) - Tóm tắt: Tri thức tộc người là hệ thống hiểu biết được hình thành và truyền nối qua nhiều thế hệ, bao gồm tri thức về tự nhiên, sản xuất, y dược, kiến trúc, tổ chức xã hội và đời sống tinh thần. Khai thác và phát huy tri thức tộc người trong phát triển du lịch được xem là hướng đi quan trọng nhằm tạo sinh kế bền vững, bảo tồn văn hóa dân tộc. Bài viết phân tích vai trò và đề xuất giải pháp nhằm khai thác tri thức tộc người trong phát triển du lịch bền vững ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
(DTTS) - Tóm tắt: Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, tiếp cận và làm chủ công nghệ là điều kiện quan trọng để người dân nâng cao chất lượng cuộc sống, mở rộng cơ hội học tập, việc làm và tham gia phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, đồng bào dân tộc thiểu số vẫn gặp nhiều rào cản về hạ tầng số, thiết bị, kỹ năng, chi phí và khả năng tiếp cận các dịch vụ số. Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, Kế hoạch số 05-KH/BCĐTW về hành động 100 ngày đặt ra yêu cầu tháo gỡ các điểm nghẽn, thu hẹp khoảng cách số. Bài viết làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn; đồng thời đề xuất một số giải pháp giải quyết rào cản tiếp cận công nghệ của đồng bào dân tộc thiểu số.
(DTTS) - Tóm tắt: Tạo việc làm, phát triển dịch vụ và kết nối thị trường lao động là những vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với phát triển kinh tế - xã hội bền vững ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Giai đoạn 2026-2035, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, chuyển đổi xanh, già hóa dân số, di cư lao động đã, đang và sẽ làm thay đổi sâu sắc cấu trúc việc làm và yêu cầu kỹ năng đối với người lao động. Bài viết phân tích những hạn chế chủ yếu trong tạo việc làm tại chỗ, phát triển dịch vụ, kết nối lao động; nhận diện những cơ hội mới từ chuyển đổi cơ cấu kinh tế, kinh tế số, kinh tế xanh và các ngành dịch vụ. Trên cơ sở đó, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực tạo việc làm, phát triển hệ sinh thái dịch vụ và tăng cường kết nối cung - cầu lao động ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
(DTTS) - Tóm tắt: Di sản văn hóa dân tộc thiểu số là nguồn vốn đặc thù, có khả năng tạo giá trị kinh tế, việc làm và sinh kế cộng đồng nếu được bảo tồn và khai thác phù hợp. Bài viết phân tích vai trò, thực trạng và cơ chế biến di sản văn hóa thành nguồn lực phát triển sinh kế bền vững ở tỉnh Lạng Sơn, tập trung vào du lịch cộng đồng, làng nghề, sản phẩm văn hóa, OCOP và tri thức địa phương. Trên cơ sở tiếp cận sinh kế bền vững, vốn văn hóa và phát triển dựa vào cộng đồng, nghiên cứu chỉ ra yêu cầu chuyển từ bảo tồn đơn thuần sang bảo tồn gắn với sáng tạo, thị trường và phân phối lợi ích công bằng. Qua đó, tác giả đề xuất các giải pháp phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng, nâng cao giá trị di sản và tạo sinh kế bền vững.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích tác động của tiến trình chuyển đổi số đối với công tác quản lý nhà nước về tôn giáo tại Việt Nam làm rõ bức tranh chuyển dịch từ mô hình quản trị truyền thống sang mô hình quản trị số thích ứng. Sự phát triển của không gian mạng, trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng truyền thông mới đã tái cấu trúc phương thức sinh hoạt tâm linh của tín đồ, đồng thời tạo cơ hội hiện đại hóa bộ máy hành chính công. Tuy nhiên, chuyển đổi số cũng đặt ra những thách thức về an ninh tôn giáo trên không gian mạng, hiện tượng tôn giáo ảo, rủi ro xâm phạm dữ liệu cá nhân của tín đồ và nguy cơ gia tăng khoảng cách số ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Bài viết đề xuất giải pháp chính sách nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, bảo đảm sự cân bằng hài hòa giữa nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và tôn trọng, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo trong kỷ nguyên số.
(DTTG) - Tóm tắt: Ngày 4/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 307/NĐ-CP quy định về lựa chọn, công nhận, chính sách đối với Người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và một số chính sách đối với tổ chức, cá nhân người dân tộc thiểu số. So với các Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg ngày 6/3/2018 và Quyết định số 28/2023/QĐ-TTg ngày 23/11/2023 của Thủ tướng Chính phủ thì Nghị định số 307/ NĐ-CP có nhiều điều chỉnh quan trọng về tiêu chí, quy trình lựa chọn, thẩm quyền công nhận, chế độ chính sách đối với Người có uy tín. Bài viết đi sâu phân tích những thay đổi này để thấy rõ bước tiến mới về chính sách đối với Người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số trong giai đoạn tới.
(DTTG) - Tóm tắt: Hỗ trợ về thông tin là chính sách quan trọng đối với Người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, bởi muốn tuyên truyền, vận động người dân có hiệu quả, trước hết Người có uy tín phải được tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời. Trên cơ sở phân tích Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg, Quyết định số 28/2023/QĐ-TTg, Nghị định số 307/2026/NĐ-CP và kết quả thực hiện chính sách giai đoạn 2021-2025, bài viết đánh giá những kết quả đạt được, chỉ ra một số vấn đề đặt ra trong việc hỗ trợ về thông tin cho Người có uy tín và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả chính sách trong thời gian tới.
(DTTG) - Tóm tắt: Thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp lại thôn, bản trên phạm vi cả nước, quy mô thôn ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi càng thêm mở rộng về địa giới và số lượng dân cư. Nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và phục vụ Nhân dân, xây dựng mô hình “thôn thông minh” là một giải pháp hữu ích. Bài viết phân tích sự cần thiết cũng như cơ hội phát triển mô hình “thôn thông minh”; đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển mô hình này ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích chuyên sâu vai trò của các giá trị đạo đức, văn hóa tôn giáo đối với tiến trình định hình và hoàn thiện hệ giá trị chuẩn mực con người Việt Nam hiện đại; làm rõ sự tương đồng giữa triết lý nhân sinh tôn giáo với đạo đức truyền thống dân tộc và các tiêu chuẩn phát triển bền vững hiện đại. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc gạn đục khơi trong, chuyển hóa vốn xã hội và vốn đạo đức tôn giáo thành hành vi xã hội tích cực là một nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, khắc phục sự suy thoái đạo đức trong bối cảnh kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Cuối cùng, bài viết đề xuất hệ thống giải pháp mang tính chiến lược nhằm phát huy hiệu quả các nguồn lực tôn giáo trong công cuộc kiến tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện.
(DTTG) - Tóm tắt: Campuchia là một trong ba nước Đông Dương, là thành viên của của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á - ASEAN. Campuchia là một quốc gia có lịch sử hình thành lâu đời với vai trò của dân tộc Khmer. Sau này cùng với quá trình phát triển, Campuchia là quốc gia có sự đa dạng về dân tộc. Mặc dù người Khmer chiếm đại đa số nhưng Chính phủ Campuchia vẫn xây dựng một hệ thống chính sách dân tộc. Chính sách dân tộc ở Campuchia là một trong những nét đặc trưng về chính sách dân tộc của các nước Đông Nam Á.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết dưới góc độ tôn giáo học khách quan tập trung nhận diện, phân tích sâu sắc về nguồn gốc lịch sử, hệ thống giáo lý và đặc biệt là những điểm dị biệt cốt lõi của Hội thánh Đức Chúa Trời Mẹ tên chính thức: World Mission Society Church of God - Hiệp hội Truyền giáo Thế giới Hội thánh Đức Chúa Trời. Bài viết làm rõ ba chiều kích dị biệt lớn: cấu trúc Thượng đế luận - sự xuất hiện của Đức Chúa Trời Mẹ, Ki-tô luận mang tính mạt thế cục bộ - An Sang-hong là Ki-tô tái lâm và các thực hành nghi lễ mang tính biệt phái khắt khe, đồng thời cũng đánh giá hệ lụy xã hội, tâm lý của các biến thể niềm tin này trong bối cảnh toàn cầu hóa và đưa ra góc nhìn khoa học về hiện tượng tôn giáo mới (NRMs) này tại Việt Nam hiện nay.
(DTTG) - Tóm tắt: Dân tộc Khmer là một trong những cộng đồng dân tộc thiểu số có dân số đông ở Việt Nam, cư trú tập trung chủ yếu tại khu vực Tây Nam Bộ. Trải qua quá trình lịch sử lâu dài, cộng đồng Khmer đã hình thành hệ giá trị văn hóa đặc sắc, góp phần làm phong phú nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng. Bài viết này nhằm tổng kết một số kết quả nổi bật trong thực hiện chính sách bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Khmer, qua đó, làm sáng tỏ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước về công tác dân tộc và phát triển văn hóa đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.
(DTTG) - Tóm tắt: Phát triển du lịch xanh và du lịch cộng đồng đang trở thành định hướng quan trọng nhằm khai thác bền vững tiềm năng văn hóa, tài nguyên thiên nhiên và tri thức địa phương của miền núi phía Bắc. Trong đó, đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số giữ vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo tồn bản sắc văn hóa và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng dân tộc thiểu số. Bài viết làm rõ thực trạng đào tạo nguồn nhân lực dân tộc thiểu số phục vụ phát triển du lịch xanh và du lịch cộng đồng trên cơ sở tổng hợp tài liệu và phân tích chính sách. Qua đó, tác giả đề xuất các giải pháp đổi mới đào tạo theo hướng gắn với chuyển đổi số, phát triển kỹ năng nghề, phát huy tri thức địa phương và tăng cường liên kết giữa Nhà nước, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và cộng đồng nhằm thúc đẩy phát triển du lịch bền vững ở miền núi phía Bắc.
(DTTG) - Tóm tắt: Ngôn ngữ các dân tộc thiểu số là bộ phận quan trọng của di sản văn hóa, phản ánh bản sắc, lịch sử và tri thức truyền thống của mỗi cộng đồng. Trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển bền vững, việc bảo tồn, phát huy ngôn ngữ các dân tộc thiểu số vừa đứng trước nhiều cơ hội nhờ sự hỗ trợ công nghệ số, vừa đối mặt với nguy cơ mai một do quá trình hội nhập và biến đổi xã hội. Bài viết làm rõ thực trạng công tác bảo tồn, phát huy ngôn ngữ các dân tộc thiểu số ở Việt Nam hiện nay; đồng thời đề xuất một số giải pháp bảo tồn và phát huy ngôn ngữ các dân tộc thiểu số ở Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển bền vững.
(DTTG) - Tóm tắt: Trên cơ sở nghiên cứu trường hợp làng Mơhra - Đáp (xã Tơ Tung, tỉnh Gia Lai), nơi còn lưu giữ nguyên vẹn bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào Ba na, bài viết cung cấp một số kinh nghiệm thực tiễn cho phát triển mô hình du lịch cộng đồng bền vững ở Tây Nguyên.
