Không gian học thuật

(DTTG) - Tóm tắt: Khmer là tộc người thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khmer, cư trú lâu đời ở Nam Bộ, có văn hóa truyền thống phong phú, đa dạng với nhiều giá trị đặc sắc. Trong đó, nghi lễ nông nghiệp đóng vai trò trung tâm trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người Khmer vùng Nam Bộ, ngày nay vẫn còn nhiều giá trị tích cực đối với cuộc sống cộng đồng. Các nghi lễ này phản ánh mối quan hệ biện chứng giữa con người với tự nhiên trong bối cảnh sản xuất lúa nước và là phương thức quan trọng để củng cố cấu trúc xã hội, duy trì bản sắc văn hóa, cũng như giáo dục đạo đức cộng đồng. Bài viết tập trung phân tích bản sắc, giá trị của nghi lễ nông nghiệp của người Khmer ở Nam Bộ và một số giải pháp bảo tồn, phát huy trong bối cảnh hội nhập và biến đổi kinh tế - xã hội hiện nay.

(DTTG) - Tóm tắt: Phật giáo Việt Nam thời nhà Trần, cụ thể là thời Phật hoàng Trần Nhân Tông, không chỉ đóng vai trò là một tôn giáo phổ biến, mà còn trở thành nền tảng tư tưởng chính thống, ảnh hưởng sâu rộng đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Với vị thế trung tâm như vậy, Phật giáo thời Trần phát triển huy hoàng, thường được các sử gia, nhà nghiên cứu từ trước đến nay gọi là thời kỳ quốc giáo, tức là tôn giáo chính thống và có ảnh hưởng sâu sắc nhất đối với triều đình và Nhân dân. Sự phát triển mạnh mẽ, đồng bộ và nhất quán của Phật giáo thời kỳ này được xem là đỉnh cao chưa từng có trong lịch sử dân tộc. Công cuộc hoằng pháp vĩ đại của Trần Nhân Tông là kim chỉ nam cho công tác hoằng pháp trong bối cảnh hiện nay.

(DTTG) - Tóm tắt: Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, sự gắn bó, đồng hành giữa các dân tộc và tôn giáo với vận mệnh quốc gia - dân tộc luôn là một nét đặc sắc, thể hiện sinh động sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu cao về hội nhập quốc tế, phát triển bền vững và giữ vững ổn định chính trị - xã hội, vai trò đồng hành của các dân tộc và tôn giáo càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

(DTTG) - Tri thức bản địa của các dân tộc thiểu số về việc sử dụng cây cỏ trong chăm sóc sức khỏe là một nguồn tài sản văn hóa vô cùng quý giá. Những tri thức sử dụng cây cỏ trị bệnh và chăm sóc sức khỏe của người Mnông không chỉ là một nguồn tài sản quý về văn hóa tộc người mà còn có ý nghĩa thực tiễn tích cực trong đời sống hiện nay.

(DTTG) - Tóm tắt: Phật giáo Việt Nam là tôn giáo có truyền thống “hộ quốc an dân, đồng hành cùng dân tộc”, luôn gắn bó với vận mệnh của đất nước. Lịch sử đã chứng minh, khi đất nước hùng cường thì Phật giáo hưng thịnh; khi Tổ quốc lâm nguy, Phật giáo luôn sát cánh với dân tộc, sẵn sàng đứng lên tham gia chống giặc ngoại xâm, góp phần giành lại độc lập cho đất nước. Kế thừa và phát huy truyền thống vẻ vang của Phật giáo Việt Nam, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã đồng hành cùng Nhân dân cả nước tiến hành công cuộc đổi mới trong tinh thần hòa hợp, đoàn kết và với phương châm “phụng đạo, yêu nước”, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã chỉ đạo Giáo hội các cấp phát huy vai trò, nguồn lực của Giáo hội trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; Tham gia các hoạt động xã hội: y tế, giáo dục, bảo trợ xã hội, dạy nghề, từ thiện nhân đạo, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, đặc biệt quan tâm trong việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

(DTTG) - Tóm tắt: Phật giáo tại Huế đã vượt ra khỏi phạm vi một tôn giáo đơn thuần để trở thành một hệ thống văn hóa sâu rộng, khiến Huế được tôn vinh là “Thiền kinh”. Các công trình chùa chiền không chỉ là nơi thờ tự mà còn là những minh chứng sống động cho sự hòa quyện giữa tín ngưỡng, thiết chế chính trị và kiến trúc đỉnh cao trong lịch sử triều Nguyễn. Chùa là một phần rất quan trọng trong đời sống tinh thần của mỗi người dân của xứ Huế. Từ xa xưa, người dân Huế rất coi trọng việc xây dựng chùa cũng như cách thiết trí bố cục kiến trúc cảnh vật xung quanh sao cho gần gũi với thiên nhiên. Hàng trăm ngôi chùa ở Huế đều nằm ở địa thế thoai thoải ở sườn dốc, sườn đồi, sườn núi có cây cao bóng mát cảnh thiên nhiên chứa đựng được cái hồn của đạo Phật tĩnh lặng, an lạc, giải thoát. Chính vì vậy, chùa Huế có được những giá trị nghệ thuật kiến trúc đặc sắc mà chẳng phải nơi nào cũng có thể có được. Bài viết phân tích kiến trúc đặc trưng của chùa Huế là giá trị di sản văn hóa Phật giáo góp phần phát triển du lịch Huế.

(DTTG) - Tóm tắt: Ngành Halal đang trở thành một thị trường toàn cầu đầy tiềm năng với quy mô ngày càng mở rộng và sự đa dạng trong các lĩnh vực như thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, du lịch và tài chính. Đối với Việt Nam, phát triển ngành Halal không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế, đồng thời góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, Việt Nam cần vượt qua nhiều thách thức về chuẩn hóa chứng nhận, xây dựng chuỗi cung ứng Halal đồng bộ và nâng cao nhận thức của doanh nghiệp. Bài viết phân tích sâu về tiềm năng thị trường Halal toàn cầu, cơ hội và thách thức của Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp chiến lược nhằm phát huy vai trò ngành Halal như một hướng đi mới trong phát triển kinh tế của đất nước.

(DTTG) - Quản lý nhà nước về vấn đề dân tộc là một lĩnh vực phức tạp, gắn liền với sự ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội và duy trì khối đại đoàn kết dân tộc trong mỗi quốc gia.

(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích sâu sắc tính ưu việt và nhất quán trong chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước Việt Nam đối với vấn đề dân tộc, coi đây là vấn đề chiến lược, xuyên suốt và mang ý nghĩa sống còn trong sự nghiệp cách mạng. Từ nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh và thực tiễn lịch sử, chính sách dân tộc Việt Nam luôn khẳng định rõ nguyên tắc “bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng phát triển”, thể hiện rõ bản chất nhân văn, tiến bộ và linh hoạt của một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Qua đó, nêu bật các giá trị cốt lõi tạo nên sự nhất quán trong chính sách dân tộc, đồng thời làm rõ những thành tựu thực tiễn nổi bật trong phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Bên cạnh đó, bài báo cũng chỉ ra các thách thức hiện nay và đề xuất định hướng trong thời kỳ mới, nhằm phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, gìn giữ bản sắc văn hóa, nâng cao nội lực cộng đồng và đảm bảo phát triển bền vững, hài hòa trong một Việt Nam thống nhất - đa dạng.

(DTTG) - Tóm tắt: Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 12/3/2003 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về công tác dân tộc, được ban hành năm 2003, là văn kiện có ý nghĩa chiến lược, thể hiện tầm nhìn nhất quán và tư tưởng nhân văn sâu sắc của Đảng ta trong việc phát huy khối đại đoàn kết các dân tộc và bảo đảm phát triển toàn diện, bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

(DTTG) - Tóm tắt: Tri thức địa phương của các cộng đồng dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc là nguồn lực văn hóa, xã hội có giá trị đặc biệt, hình thành qua quá trình thích ứng lâu dài với điều kiện sinh thái, môi trường đặc thù. Bài viết phân tích cấu trúc, chức năng và cơ chế vận hành của tri thức địa phương trong các lĩnh vực như quản lý tài nguyên, canh tác nông nghiệp, bảo tồn đa dạng sinh học, tổ chức cộng đồng và điều chỉnh quan hệ xã hội. Trên cơ sở đó, nghiên cứu luận giải vai trò của tri thức địa phương đối với phát triển bền vững, đồng thời chỉ ra những thách thức đặt ra trong bối cảnh hiện đại hóa, biến đổi khí hậu và hội nhập kinh tế. Đồng thời, bài viết đề xuất các định hướng và giải pháp nhằm tích hợp hiệu quả tri thức địa phương vào chiến lược phát triển vùng, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng, an sinh và gìn giữ bản sắc văn hóa.

Tóm tắt: Ngày 18/11/2016, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo; ngày 30/12/2017, Chính phủ ban hành Nghị định số 162/2017/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (Nghị định số 162/2017/NĐ-CP); ngày 29/12/2023, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 95/2023/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (thay thế Nghị định số 162/2017/NĐ-CP). Các văn bản này đều có các quy định về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, một trong những quyền cơ bản của con người đã được Hiến định. Trong khuôn khổ của bài viết này, tác giả xin được giới thiệu khái quát những nội dung về quyền con người trong Luật Tín ngưỡng, tôn giáo thông qua các quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và cơ chế bảo đảm thực thi quyền này.

( DTTG) - Bài viết tập trung phân tích những thành tựu nổi bật của chính sách dân tộc Việt Nam trong những thập kỷ qua, đặc biệt từ thời kỳ đổi mới đến nay. Qua đó, tác giả làm rõ những thay đổi tích cực trong đời sống kinh tế - xã hội, văn hóa và giáo dục của đồng bào dân tộc thiểu số, những vấn đề đặt ra và đề xuất một số định hướng nhằm nâng cao hiệu quả của chính sách dân tộc trong giai đoạn tới.

(DTTG) - Tóm tắt: Quản lý nhà nước về tôn giáo là nhiệm vụ quan trọng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc của cả nước nói chung, tỉnh Cà Mau nói riêng. Bài viết phân tích kết quả thực hiện Chỉ thị 18-CT/TW ngày 10/01/2018 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 12/3/2003 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa IX) về công tác tôn giáo trong tình hình mới tại tỉnh Cà Mau giai đoạn 2018-2024 và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, gắn với việc sắp xếp đơn vị hành chính và xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

(DTTG) - Tóm tắt: Trên cơ sở những phát hiện trong nghiên cứu thực hiện tiêu chí xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù giai đoạn 2021-2025, bài viết phân tích những mới trong tiêu chí xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù giai đoạn 2026 - 2030, phục vụ tổ chức thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN) giai đoạn II (2026 - 2030).

(DTTG) - Tóm tắt: Quyền của người dân tộc thiểu số được các văn kiện pháp lý quốc tế ghi nhận và xếp trong nhóm các quyền dân sự - chính trị; là quyền rất căn bản mà các nhóm dân tộc thiểu số ở tất cả các quốc gia đều có quyền được hưởng. Bài viết tập trung phân tích Việt Nam quy định như thế nào trong hệ thống pháp luật quốc gia để thể hiện ba cấp độ nghĩa vụ, gồm: tôn trọng, bảo vệ và thực hiện đầy đủ quyền của người dân tộc thiểu số.