(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích vai trò của Phật giáo trong phát triển xã hội tại tỉnh Gia Lai - một địa bàn đặc thù của vùng Tây Nguyên, trên cơ sở khai thác Báo cáo tổng kết hoạt động Phật sự nhiệm kỳ 2022-2026 của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Gia Lai. Bài viết làm rõ các đóng góp của Phật giáo trên các phương diện: An sinh xã hội, giáo dục đạo đức, phát triển văn hóa cộng đồng và tham gia quản trị xã hội. Kết quả nghiên cứu cho thấy Phật giáo không chỉ là một thiết chế tôn giáo mà còn là một tác nhân xã hội quan trọng, góp phần tích cực vào phát triển bền vững ở địa phương.
(DTTG)-Tóm tắt: Quyền sống là quyền cơ bản và thiêng liêng nhất của con người. Ở Việt Nam, bảo đảm quyền sống cho người dân tộc thiểu số luôn được Đảng và Nhà nước xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong chính sách dân tộc và chiến lược phát triển bền vững. Thông qua hệ thống chính sách hỗ trợ trên nhiều lĩnh vực như giảm nghèo, chăm sóc sức khỏe, phát triển hạ tầng và an sinh xã hội, đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số đã có nhiều cải thiện. Bài viết phân tích một số chính sách tiêu biểu của Nhà nước trong việc bảo đảm quyền sống cho người dân tộc thiểu số; đánh giá những kết quả đạt được cũng như những khó khăn, thách thức còn tồn tại; từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách trong thời gian tới.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết tập trung phân tích chuyên sâu về hệ thống Thăng Long Tứ trấn, bốn ngôi đền linh thiêng bao quanh kinh thành Thăng Long xưa là đền Bạch Mã, đền Voi Phục, đền Kim Liên, đền Quán Thánh. Dưới góc độ nghiên cứu tôn giáo và văn hóa học, bài viết làm rõ vai trò của Tứ trấn không chỉ là những ranh giới địa lý hành chính mà còn là một thiết chế văn hóa tâm linh đặc thù, thể hiện tư duy minh triết của người Việt trong việc trấn giữ và bảo vệ kinh đô. Bài viết đi sâu vào phân tích các giá trị lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật và đặc biệt là giá trị kết nối cộng đồng thông qua các thực hành tín ngưỡng, từ đó khẳng định vị thế của Tứ trấn trong kho tàng di sản văn hóa dân tộc.
(DTTG) - Tóm tắt: Lào Cai là vùng đất giàu truyền thống lịch sử và đa dạng bản sắc văn hóa với 34 dân tộc cùng sinh sống. Trên quan điểm văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển, địa phương đã triển khai nhiều mô hình sáng tạo nhằm gìn giữ di sản gắn với phát triển du lịch bền vững. Bài viết phân tích các điểm cốt lõi trong chiến lược bảo tồn văn hóa các dân tộc thiểu số của tỉnh Lào Cai, từ việc khôi phục lễ hội, làng nghề, tri thức dân gian đến phát huy vai trò của cộng đồng và nghệ nhân. Từ đó, đúc kết những bài học kinh nghiệm sâu sắc và đưa ra một số đề xuất nhằm tiếp tục biến văn hóa thành nguồn lực nội sinh, tạo đà cho sự phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.
DTTG) - Tóm tắt: Bài viết trình bày kết quả nghiên cứu về thực hành nghi lễ của cộng đồng người Dao đỏ và Dao áo dài tại Tuyên Quang trong bối cảnh đương đại, từ góc nhìn của chính chủ thể văn hóa. Dựa trên phương pháp điền dã dân tộc học (quan sát tham dự và phỏng vấn sâu), nghiên cứu cho thấy các nghi lễ vẫn được duy trì thường xuyên trong đời sống hằng ngày cũng như trong các dịp quan trọng của cộng đồng và chu kỳ đời người. Trong bối cảnh hiện nay, cộng đồng có xu hướng gia tăng ý thức gìn giữ và thực hành nghi lễ, đồng thời chủ động điều chỉnh về hình thức và quy mô tổ chức. Thông qua tiếng nói của “người trong cuộc”, bài viết làm rõ cách thức cộng đồng người Dao nhận thức, lý giải và định hình lại thực hành nghi lễ, qua đó cho thấy vai trò của các thiết chế cộng đồng trong việc điều chỉnh và duy trì các giá trị văn hóa truyền thống.
(DTTG) - Tóm tắt: Trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng sâu rộng, đổi mới tư duy và phương thức triển khai chính sách dân tộc trở thành yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy nội lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Bài viết tập trung phân tích sự cần thiết phải chuyển từ tư duy hỗ trợ thụ động sang tư duy phát triển bền vững, đặc biệt lấy người dân làm trung tâm và cộng đồng làm chủ thể của quá trình phát triển. Đồng thời, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức thực thi chính sách theo hướng đồng bộ, số hóa, minh bạch và tăng cường phân cấp gắn với trách nhiệm địa phương. Qua đó, khẳng định đổi mới tư duy và phương thức triển khai chính sách dân tộc không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả thực tiễn mà còn tạo nền tảng bền vững cho củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn mới.
(DTTG) -Tóm tắt: Đảng Cộng sản Việt Nam coi tôn giáo là một nguồn lực xã hội. Khẳng định giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp của các tôn giáo và sự cần thiết phát huy nguồn lực của tôn giáo cho sự phát triển đất nước. Trong những năm qua công tác phát huy nguồn lực của tôn giáo được cả hệ thống chính trị và các tổ chức tôn giáo thực hiện đạt được nhiều kết quả, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, là minh chứng thực tế phong phú khẳng định quan điểm đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam về tôn trọng và bảo đảm tự do tín ngưỡng, tôn giáo; đấu tranh, phản bác các luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch.
(DTTG) - Tóm tắt: Tín ngưỡng dân gian là một bộ phận quan trọng trong đời sống tinh thần của người Việt Nam, phản ánh thế giới quan, nhân sinh quan và hệ giá trị văn hóa truyền thống của cộng đồng. Bài viết tập trung làm rõ khái niệm, đặc trưng và các hình thức cơ bản của tín ngưỡng dân gian ở Việt Nam, đồng thời phân tích vai trò xã hội của loại hình tín ngưỡng này trong bối cảnh hiện nay. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số định hướng nhằm phát huy các giá trị tích cực và hạn chế những biểu hiện tiêu cực của tín ngưỡng dân gian.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích vai trò của ngôn ngữ dân tộc thiểu số như một trụ cột trong bảo tồn giá trị văn hóa và thúc đẩy phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Qua đó, tác giả xem ngôn ngữ không chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn là “kho lưu trữ sống” của tri thức địa phương, hệ giá trị và bản sắc văn hóa. Vì vậy, duy trì và phát huy ngôn ngữ dân tộc thiểu số sẽ góp phần bảo đảm tính liên tục của di sản văn hóa, tăng cường vốn xã hội và nâng cao năng lực tự chủ của cộng đồng. Đồng thời, ngôn ngữ đóng vai trò quan trọng trong giáo dục, truyền thông và phát triển sinh kế gắn với văn hóa. Tuy nhiên, quá trình hội nhập và toàn cầu hóa đang đặt ra nguy cơ suy giảm sử dụng ngôn ngữ dân tộc thiểu số. Vì vậy, cần có các giải pháp tích hợp, đồng bộ nhằm bảo tồn ngôn ngữ dân tộc thiểu số gắn với phát triển bền vững.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết đi sâu phân tích vai trò đa diện của ngôi chùa trong đời sống của cộng đồng người Khmer tại Nam Bộ. Không chỉ là một công trình kiến trúc nghệ thuật đặc sắc với những quy chuẩn thẩm mỹ khắt khe, chùa Khmer còn đóng vai trò là trung tâm trong đời sống tâm linh và là trung tâm sinh hoạt văn hóa của cộng đồng. Thông qua việc phân tích các biểu tượng kiến trúc như mái chùa, tháp, các hình tượng linh vật và chức năng xã hội, bài viết khẳng định, chùa chính là linh hồn, là sợi dây thắt chặt tình đoàn kết và là nơi lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc của người Khmer trước những biến động của thời đại.
(DTTG) - Tóm tắt: Nghiên cứu phân tích vai trò của tri thức dân gian của đồng bào Mông như một nguồn lực nội sinh trong thích ứng với biến đổi khí hậu ở vùng núi phía Bắc. Bài viết xem tri thức dân gian không chỉ là kinh nghiệm truyền thống mà còn là hệ thống tri thức thực hành được tích lũy qua nhiều thế hệ, gắn chặt với điều kiện tự nhiên và sinh kế cộng đồng. Các lĩnh vực như dự báo thời tiết, canh tác nương rẫy, quản lý tài nguyên và tổ chức đời sống được xem xét như những biểu hiện cụ thể của khả năng thích ứng. Từ đó, tri thức dân gian góp phần giảm thiểu rủi ro thiên tai, nâng cao khả năng chống chịu và duy trì sinh kế bền vững. Tuy nhiên, quá trình biến đổi xã hội đang làm suy giảm việc truyền dạy tri thức. Vì vậy, cần bảo tồn và tích hợp tri thức dân gian vào chiến lược thích ứng biến đổi khí hậu hiện nay.
(DTTG) - Tóm tắt: Phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là công cụ quan trọng nhằm xác định địa bàn ưu tiên hỗ trợ đầu tư phát triển. Giai đoạn 2026 - 2030, tiêu chí phân định vừa kế thừa các ưu điểm của những cách phân định từng áp dụng trong các giai đoạn trước, vừa có sự điều chỉnh, bổ sung dựa trên các cơ sở khoa học và thực tiễn nhằm đảm bảo công bằng, hiệu quả trong đầu tư phát triển và thực hiện chính sách dân tộc. Bài viết phân tích nhằm làm sáng tỏ hơn những cơ sở khoa học, thực tiễn của tiêu chí phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030.
(DTTG) - Tóm tắt: Trong bối cảnh toàn cầu hóa, dân tộc Ngái ở Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ mai một ngôn ngữ và các giá trị văn hóa truyền thống do quy mô dân số nhỏ và phân bố phân tán. Bài viết tổng quan các nghiên cứu về người Ngái trên các phương diện lịch sử, ngôn ngữ và văn hóa bằng phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh tài liệu. Kết quả cho thấy các nghiên cứu còn rời rạc, thiếu tính hệ thống, đặc biệt trong lĩnh vực ngôn ngữ học và nghiên cứu văn hóa chuyên sâu; nhiều vấn đề như biến đổi văn hóa, bản sắc tộc người và chính sách bảo tồn chưa được làm rõ. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất hướng tiếp cận liên ngành, kết hợp nghiên cứu thực địa và ứng dụng công nghệ nhằm bảo tồn và phát huy giá trị ngôn ngữ - văn hóa, góp phần bổ sung cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách phù hợp.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết nghiên cứu sâu về khái niệm cúng dường trong bối cảnh văn hóa và triết học Phật giáo. Bài viết đi sâu vào việc giải mã bản chất của hành vi cúng dường không chỉ như một nghi thức tôn giáo mà còn là một liệu pháp tâm lý để chuyển hóa lòng tham và bản ngã. Thông qua việc phân tích ba yếu tố cốt lõi: Chủ thể (người cho), đối tượng (vật thí) và khách thể (người nhận) xác lập hệ giá trị về cúng dường đúng pháp, đồng thời cũng cảnh báo về những biến tướng thực dụng hóa tâm linh trong xã hội hiện đại và đề xuất lộ trình thực hành dựa trên nền tảng Tam luân không tịch.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết nghiên cứu quá trình và hệ quả của sự giao thoa giữa tín ngưỡng địa phương (vạn vật hữu linh) và các tôn giáo nhập thế (chủ yếu là Công giáo và Tin Lành) tại khu vực Tây Nguyên. Thông qua việc phân tích cấu trúc xã hội, tâm lý tộc người và các biến đổi văn hóa làm rõ cơ chế “tiếp biến văn hóa” và sự hình thành các hình thái tôn giáo hỗn dung. Bài viết nhấn mạnh rằng sự giao thoa này không chỉ là quá trình thay thế niềm tin mà là một sự thích nghi chiến lược, giúp các tộc người thiểu số duy trì bản sắc trong bối cảnh hiện đại hóa và hội nhập.
(DTDT) - Tóm tắt: Công giáo là tôn giáo có số lượng tín đồ, chức sắc đông, có phạm vi hoạt động rộng rãi trong cả nước, chỉ đứng sau Phật giáo. Vào năm 1980, trong bối cảnh cụ thể, vượt lên những vấn đề lịch sử, văn hóa, chính trị,… Giáo hội Công giáo Việt Nam đã xác định đường hướng “Sống Phúc âm giữa lòng Dân tộc” qua Thư Chung của Hội đồng Giám mục Việt Nam. Để từ đó, nhất là khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, tình hình Công giáo ở Việt Nam có sự chuyển biến rất tích cực. Bài viết này làm rõ nội dung xã hội của Thư Chung năm 1980 và những đóng góp an sinh xã hội của Giáo hội Công giáo Việt Nam.
(DTTG) - Tóm tắt: Văn hóa các dân tộc thiểu số là nguồn lực nội sinh quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của Việt Nam. Trên cơ sở phân tích chính sách và số liệu thống kê giai đoạn 2021-2025, bài viết làm rõ mức độ chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế thông qua Chương trình OCOP và du lịch nông thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Kết quả cho thấy sự gia tăng mạnh mẽ cả về quy mô sản phẩm, doanh thu và mức độ tham gia của cộng đồng DTTS vào chuỗi giá trị sản phẩm, dịch vụ, góp phần tạo thêm sinh kế cho cộng đồng và khẳng định vai trò của văn hóa như một nguồn lực nội sinh trong phát triển bền vững.
(DTTG) - Tóm tắt: Campuchia là một trong ba nước Đông Dương, là thành viên của của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á - ASEAN. Campuchia là quốc gia có những nét riêng về lịch sử, dân tộc, văn hóa, tôn giáo. Về tôn giáo, Phật giáo Nam tông chiếm đại đa số và trở thành nền tảng văn hóa, lối sống của người dân Campuchia. Tuy xác định Phật giáo là quốc đạo, nhưng Campuchia vẫn duy trì tự do tôn giáo và bình đẳng giữa các tôn giáo. Đây là một trong những nét đặc trưng của chính sách tôn giáo trong các nước Đông Nam Á.
(DTTG) - Tóm tắt: Trung Quốc còn gọi là Trung Hoa (tên chính thức Cộng hòa nhân dân Trung Hoa - People’s Republic of China) là quốc gia đa dạng về dân tộc/tộc người thiểu số (gọi chung là dân tộc) nhất ở châu Á. Nhà nước Trung Quốc ở những thể chế khác nhau đều có chính sách đối với dân tộc. Đặc biệt, hiện nay, Nhà nước Trung Quốc có những chính sách cụ thể đối với dân tộc để góp phần ổn định và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
(DTTG) - Tóm tắt: Bài viết phân tích mối quan hệ phức hợp giữa công nghệ và tôn giáo trong bối cảnh đương đại, bằng cách xem xét công nghệ không chỉ như một công cụ mà còn như một thực thể văn hóa, nghiên cứu chỉ ra cách tôn giáo thích nghi, sử dụng công nghệ để lan tỏa giá trị đạo đức và hỗ trợ các mục tiêu phát triển bền vững. Đồng thời, bài viết cũng cảnh báo về những thách thức đạo đức mới nảy sinh từ trí tuệ nhân tạo và công nghệ sinh học đối với các giáo lý truyền thống. Kết luận khẳng định rằng một sự phát triển bền vững thực sự đòi hỏi sự đối thoại liên ngành giữa tôn giáo và công nghệ.
