Đồng Nai: Khát vọng nông thôn mới và đột phá phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2026 – 2030

Nhận diện không gian phát triển mới sau sáp nhập

Sau quá trình sáp nhập và sắp xếp lại địa giới hành chính, thành phố Đồng Nai bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô dân số gần 4,5 triệu người. Điểm đặc biệt trong không gian phát triển mới này chính là tính đa dạng và phong phú về mặt nhân khẩu học, khi toàn thành phố có hơn 421.000 người thuộc 37 thành phần dân tộc thiểu số cùng sinh sống, chiếm khoảng 9,4% tổng dân số toàn thành phố. Những cộng đồng dân tộc lâu đời như S'tiêng, Hoa, Khmer, Chơro... đã và đang cùng hòa quyện, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp phát triển chung, đồng thời tạo nên một diện mạo văn hóa vừa độc đáo vừa giàu bản sắc cho vùng đất Đồng Nai.

Tuy nhiên, thách thức đặt ra cho bộ máy quản trị hành chính sau sáp nhập là rất lớn. Việc rà soát, phân định lại địa bàn đòi hỏi sự chính xác, khoa học và sát thực tế để đảm bảo các nguồn lực chính sách đến đúng đối tượng, đúng địa chỉ. Đến tháng 9/2026, thực hiện rà soát sau sáp nhập thôn, ấp, tham mưu UBND thành phố đã ban hành Quyết định số 2655/QĐ-UBND ngày 6/9/2026 phê duyệt danh sách thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN), thôn đặc biệt khó khăn; xã vùng đồng bào DTTS&MN, xã khu vực I, II, III trên địa bàn thành phố Đồng Nai giai đoạn 2026 - 2030, thay thế Quyết định số 601/QĐ-UBND.

Kết quả ghi nhận: toàn thành phố có 207 thôn vùng đồng bào DTTS&MN (bao gồm 190 thôn vùng đồng bào DTTS và 68 thôn miền núi); 28 thôn đặc biệt khó khăn sau sắp xếp; cùng 46 xã vùng đồng bào DTTS&MN (gồm 44 xã vùng đồng bào DTTS, 11 xã miền núi), phân định cụ thể thành 34 xã khu vực I, 9 xã khu vực II và 3 xã khu vực III.

Những con số này là cơ sở pháp lý và thực tiễn vô cùng quan trọng để thành phố triển khai Kế hoạch số 204/KH-UBND vừa ban hành. Đây được xem là “sách lược” toàn diện nhằm thực hiện đồng thời ba Chương trình mục tiêu quốc gia: xây dựng nông thôn mới (NTM), giảm nghèo bền vững (GNBV) và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2026 - 2030.

Tầm nhìn của Kế hoạch số 204/KH-UBND thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Đảng bộ và Chính quyền thành phố. Thành phố đặt mục tiêu phấn đấu 100% số xã đạt chuẩn NTM, trong đó có ít nhất 10% xã đạt chuẩn NTM hiện đại. Đến năm 2030, thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đạt 120 triệu đồng/năm; cơ bản không còn hộ nghèo (không bao gồm hộ nghèo không có khả năng lao động); tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng DTTS&MN giảm xuống dưới 2% và hoàn toàn không còn các xã, thôn đặc biệt khó khăn.

Dòng vốn 26,4 nghìn tỷ đồng và tư duy quản trị “một kế hoạch, nhiều nguồn lực”

Để biến những mục tiêu trên giấy thành hiện thực trên từng đồng ruộng, buôn sóc, thành phố Đồng Nai đã tính toán một cơ cấu nguồn lực khổng lồ. Dự kiến tổng nhu cầu kinh phí thực hiện Chương trình giai đoạn 2026 - 2030 là 26.495.248 triệu đồng (hơn 26,4 nghìn tỷ đồng). Cấu trúc dòng vốn thể hiện sự chủ động và tính đa dạng hóa cao: nguồn vốn ngân sách nhà nước giữ vai trò nòng cốt với 19.888.222 triệu đồng (chiếm 75,06%); vốn tín dụng chính sách và thương mại đạt 6.159.000 triệu đồng (chiếm 23,25%); phần còn lại hơn 448 tỷ đồng đến từ sự đóng góp hợp pháp của doanh nghiệp và cộng đồng người dân.

Điểm đột phá trong cách thức triển khai lần này là sự phân định rõ ràng thành 2 Hợp phần chiến lược. Hợp phần thứ nhất (chiếm 91% tổng nguồn vốn) tập trung vào các nội dung chung thực hiện trên địa bàn toàn thành phố với 10 nhóm nội dung thành phần. Hợp phần thứ hai (chiếm 9% tổng nguồn vốn) dành riêng cho các chính sách đặc thù phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN với 5 nhóm nội dung trọng tâm.

Chương trình hướng đến giải quyết căn bản hạ tầng quan trọng: 100% xã, thôn vùng DTTS&MN có đủ cơ sở hạ tầng thiết yếu; 100% xã có đường ô tô rải nhựa hoặc bê tông đến trung tâm; 100% thôn ấp có đường trục chính được cứng hóa; 100% hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia và nước sạch sinh hoạt hợp vệ sinh. Bên cạnh đó là các mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống vượt trội như 100% xã phủ sóng viễn thông, internet đến các khu dân cư và vùng sản xuất, 100% xã có hệ thống camera giám sát an ninh, 70% vùng trồng được cấp mã số và 100% sản phẩm OCOP thực hiện truy xuất nguồn gốc điện tử.

Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai cho biết: “Xây dựng nông thôn mới và phát triển vùng đồng bào DTTS không chỉ là chuyện đầu tư hạ tầng hay nâng cao các chỉ số kinh tế thuần túy. Đó trước hết là bài toán nâng cao chất lượng sống, củng cố niềm tin và phát huy vai trò chủ thể của người dân. Thành phố quán triệt nguyên tắc hành động “một kế hoạch, nhiều nguồn lực, cùng mục tiêu”, tuyệt đối phân bổ nguồn vốn có trọng tâm, trọng điểm, không dàn trải, hướng mạnh về cơ sở để mỗi người dân, dù ở vùng trung tâm hay những thôn ấp xa xôi nhất, đều được thụ hưởng bình đẳng thành quả phát triển chung”.

Sự quyết liệt của thành phố còn được thể hiện qua các giải pháp đồng bộ: từ việc giao nhiệm vụ cụ thể cho từng sở, ngành, đến việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền cơ sở, kết hợp kiểm tra, giám sát thường xuyên để tránh lãng phí, chậm trễ và tuyệt đối không để xảy ra nợ đọng xây dựng cơ bản.

Chiều sâu nhân văn và bản sắc văn hóa trên vùng đất mới

Bên cạnh hạ tầng và kinh tế, chiều sâu nhân văn của Kế hoạch 204/KH-UBND nằm ở sự trân trọng và bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc. Phát triển kinh tế nông thôn giai đoạn 2026 – 2030 tại Đồng Nai không tách rời việc gìn giữ không gian làng quê, bảo tồn nhà ở, kiến trúc truyền thống và phục hồi các lễ hội tiêu biểu của đồng bào S'tiêng, Hoa, Khmer, Chơro... Thành phố phấn đấu có 70% lễ hội truyền thống tiêu biểu được phục hồi, tổ chức thường niên gắn với phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng.

Mô hình phát triển mới khuyến khích người dân làm giàu trên chính quê hương thông qua việc phát triển vùng trồng dược liệu quý, kinh tế lâm nghiệp bền vững dưới tán rừng, kết hợp giữa sản xuất nông nghiệp công nghệ cao với các sản phẩm OCOP mang đậm bản sắc địa phương. Nhờ đó, bài toán sinh kế không chỉ dừng lại ở việc “xoá đói giảm nghèo” đơn thuần mà nâng lên tầm “làm giàu bền vững”. Mục tiêu đến năm 2030 có 80% số hộ nông dân người DTTS làm kinh tế nông lâm nghiệp hàng hóa và 40% lao động người DTTS biết làm các ngành nghề công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ, du lịch chính là minh chứng rõ nhất cho định hướng này.

Song song đó, các giá trị an sinh xã hội, bình đẳng giới, giải quyết các vấn đề cấp thiết cho phụ nữ và trẻ em, giảm thiểu tình trạng tảo hôn, tăng cường trợ giúp pháp lý và cải thiện điều kiện giáo dục, y tế cơ sở được lồng ghép chặt chẽ vào từng dự án thành phần. Các trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú, các điểm hỗ trợ ứng dụng công nghệ thông tin tại xã, thôn được đầu tư kiên cố, chuẩn hóa và số hóa nhằm đảm bảo mọi trẻ em vùng xa đều được tiếp cận giáo dục chất lượng cao.

Kế hoạch số 204/KH-UBND của UBND thành phố Đồng Nai không chỉ dừng lại ở một văn bản điều hành hành chính, mà thực sự là một bản cam kết hành động mang tính thời sự và đầy tính nhân văn. Khi những chính sách đúng đắn được đi liền với nguồn lực tập trung và tinh thần phụng sự của bộ máy chính quyền, vùng nông thôn và các phum sóc của đồng bào các DTTS tại Đồng Nai chắc chắn sẽ vươn mình mạnh mẽ, trở thành những vùng quê hiện đại, giàu có, an bình và giàu bản sắc.