Tỉnh Lai Châu tập trung nguồn lực, quyết tâm xây dựng nông thôn mớiMục tiêu phát triển bao trùm trong giai đoạn 2026 - 2030
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I từ năm 2026 đến năm 2030 (Chương trình MTQG 417) đặt mục tiêu tăng thu nhập người dân nông thôn gấp 2,5 đến 3 lần năm 2020; đưa thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số đạt bằng một nửa mức bình quân chung của cả nước; giảm tỷ lệ nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 10%; cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn.
Đây là mục tiêu cụ thể, đồng thời cũng là bước chuyển quan trọng trong tư duy xây dựng, hoạch định và triển khai chính sách. Cụ thể: giảm nghèo không chỉ hỗ trợ để người dân vượt qua thiếu hụt trước mắt, mà phải tạo dựng các điều kiện để người dân có khả năng tạo thu nhập, tích lũy và chống chịu trước rủi ro. Xây dựng nông thôn mới cũng không chỉ dừng ở xây dựng đường, điện, trường, trạm... mà phải hướng tới một không gian phát triển có hạ tầng, thị trường, việc làm, dịch vụ xã hội và chất lượng sống ngày càng tốt hơn.
Với tỉnh Lai Châu mục tiêu và tư duy này càng có ý nghĩa bởi xuất phát điểm của tỉnh thấp và còn nhiều khó khăn. Những năm qua, việc triển khai các Chương trình Mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 đã mang lại nhiều kết quả quan trọng cho tỉnh Lai Châu. Hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội khu vực nông thôn, miền núi tiếp tục được đầu tư đồng bộ với nhiều công trình điện, đường, trường học, cơ sở y tế được xây dựng và nâng cấp, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển sản xuất và nâng cao đời sống người dân. Trong đó, công tác giảm nghèo đã đạt được nhiều kết quả tích cực khi tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm bình quân 3,9% mỗi năm. Đến hết năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo còn 17,24%. Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đạt 28,9 triệu đồng/năm, tăng gần 11,7 triệu đồng so với năm 2020… Đặc biệt, tỉnh Lai Châu cũng đã thực hiện có hiệu quả việc di chuyển, bố trí ổn định dân cư cho 1.003 hộ dân ra khỏi các khu vực có nguy cơ thiên tai, sạt lở, góp phần bảo đảm an toàn tính mạng và ổn định sản xuất cho người dân.
Tuy nhiên, tỉnh Lai Châu vẫn là địa phương còn nhiều khó khăn khi vẫn còn 32/36 xã và 564/956 bản thuộc diện đặc biệt khó khăn. Thu nhập của người dân vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn thấp; hệ thống hạ tầng ở một số địa bàn chưa đồng bộ; tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng còn cao; nguy cơ tái nghèo vẫn hiện hữu, đặc biệt tại các xã biên giới...
Tỉnh Lai Châu giảm nghèo bền vững từ mô hình nông nghiệp hiệu quảTrên cơ sở đánh giá thực tiễn, Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 05/05/2026 của tỉnh ủy Lai Châu đã đề ra nhiều mục tiêu quan trọng đến năm 2030. Trong đó, thu nhập bình quân khu vực nông thôn phấn đấu đạt 47,5 triệu đồng/người/năm; thu nhập của đồng bào dân tộc thiểu số đạt bằng một nửa mức thu nhập bình quân chung của cả nước; giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều bình quân từ 3 - 4% mỗi năm, phấn đấu đưa tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 10% vào năm 2030; cơ bản không còn xã, bản đặc biệt khó khăn và có ít nhất 10 xã đạt chuẩn nông thôn mới. Đặc biệt, Lai Châu xác định đến 2030 phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại với chỉ tiêu đề ra: trên 95% đường xã được cứng hóa; 80% dân số nông thôn được sử dụng nước sạch; 99% hộ dân sử dụng điện lưới quốc gia; 90% chất thải rắn sinh hoạt nông thôn được thu gom, xử lý; đồng thời 100% số xã hoàn thành tiêu chí quy hoạch trong xây dựng nông thôn mới.
Nguồn lực lớn tập trung khai thông các điểm nghẽn
Theo Quyết định số 1160/QĐ-TTg ngày 29/06/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc giao kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách trung ương giai đoạn 2026-2030 của các chương trình mục tiêu quốc gia (đợt 1) cho các bộ, cơ quan trung ương và Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố, tỉnh Lai Châu được giao 3.117,110 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn từ ngân sách Trung ương giai đoạn 2026-2030 để thực hiện Chương trình. Đây là nguồn lực đầu tư lớn để tỉnh Lai Châu có thêm nguồn lực triển khai các mục tiêu đã đề ra.
Theo đó, để triển khai có hiệu quả nguồn lực được Nhà nước đầu tư, tỉnh Lai Châu đã đặt ra một yêu cầu rất rõ đối với từng địa phương khi trển khai chương trình, đó là ưu tiên đầu tư cho giao thông để mở đường cho giao thương hàng hóa; tiếp đến là đầu tư cho thủy lợi và nước sạch để ổn định sản xuất, sau đó là điện, viễn thông và hạ tầng số để kết nối thị trường; trường học, y tế và đào tạo nghề để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Thực tế cho thấy, khi một tuyến đường giúp nông sản đi nhanh hơn đến thị trường, một vùng nguyên liệu tạo việc làm ổn định, hay một chương trình đào tạo giúp người dân làm chủ kỹ thuật và thị trường... điều đó cho thấy đồng vốn ngân sách đã chuyển hóa thành năng lực sản xuất và năng lực tự phát triển.
Bên cạnh những yêu cầu cụ thể, tỉnh Lai Châu còn định hướng phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn, sinh thái; gắn tái cơ cấu nông nghiệp với chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, chế biến và thị trường. Các vùng sản xuất được định hướng phát triển gồm: Phát triển diện tích chè trên 10.000 ha, vùng lúa hàng hóa trên 3.500 ha, vùng cây ăn quả trên 7.400 ha, vùng quế 12.500 ha, vùng mắc ca trên 7.400 ha, phát triển nuôi cá lồng trên lòng hồ với quy mô 177.000 m³; đồng thời phát triển dược liệu, trong đó có sâm Lai Châu, gắn với bảo vệ và phát triển rừng.
Xanh màu nương đồi, đổi thay đời sống vùng cao, miền núi tỉnh Lai ChâuVới những định hướng phát triển nêu trên cho thấy, tỉnh Lai Châu đã nhận diện rõ những điểm then chốt trong công tác giảm nghèo, phát triển bền vững, từng bước chuyển mạnh từ tư duy hỗ trợ sang phát triển hệ sinh thái sản xuất và kinh tế nông thôn. Muốn giảm nghèo lâu dài phải tăng khả năng tạo thu nhập lâu dài. Vì vậy, hỗ trợ giống, vốn hay mô hình sản xuất chỉ là bước đầu; quan trọng hơn là tổ chức lại sản xuất, hình thành hợp tác xã, vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn chất lượng, chế biến, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường.
Đầu tư cho con người để phát triển bền vững
Một ý yêu cầu khác của Chương trình 417 đã đề ra đó là trong quá trình triển khai thực hiện các chương trình, dự án, các địa phương không để nguồn lực tập trung ở các công trình, mà phải chuyển hóa thành năng lực của con người. Theo đó, nghị quyết số 17-NQ/TU của Tỉnh ủy Lai Châu đã đề ra nhiều mục tiêu quan trọng đến năm 2030 đặt mục tiêu bình quân đào tạo khoảng 4.700 lao động/năm, đến năm 2030 tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 70,5%; đồng thời nhấn mạnh đào tạo cán bộ cơ sở, tăng cường năng lực quản lý và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho cấp xã. Đây là điều đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Lai Châu có địa bàn rộng, địa hình chia cắt, dân cư phân tán và thiên tai diễn biến phức tạp. Một công trình tốt nhưng thiếu năng lực quản lý sẽ khó phát huy hết giá trị; một mô hình sản xuất có vốn nhưng thiếu kỹ thuật, thiếu thị trường cũng khó tạo thu nhập ổn định.
Và để triển khai được các mục tiêu nêu trên, Lai Châu đã đồng thời có nhiều giải pháp để thực hiện, như: đa dạng hóa, xã hội hóa nguồn lực, lồng ghép các chương trình, dự án và thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn theo phương châm ngân sách nhà nước đóng vai trò tạo nền tảng và vốn mồi, doanh nghiệp, hợp tác xã, người dân và cộng đồng cùng tham gia tạo giá trị.
Nhờ chuyển đổi diện tích đất nông nghiệp kém hiệu quả sang trồng chè đã giúp cho đồng bào dân tộc thiểu số có nguồn thu ổn định Từ góc độ này cho thấy, với nguồn lực kinh phí được Chương trình MTQG 417 đầu tư 3.117 tỷ đồng đã được các sở ngành, địa phương của tỉnh Lai Châu triển khai theo phương châm đầu tư để giải quyết thiếu hụt sang đầu tư để tạo năng lực; từ hỗ trợ đơn lẻ sang phát triển sinh kế; từ xây dựng công trình sang xây dựng hệ sinh thái phát triển nông thôn... Từ đó các địa phương đã chủ động tạo nên chuỗi giá trị, khả năng tự tổ chức phát triển một cách bền vững...
