Một chương trình, nhiều động lực phát triển

Từ ba chương trình đến một không gian phát triển thống nhất

Trước hết, điểm có ý nghĩa sâu sắc và ưu việt của Chương trình MTQG 417 là sự thay đổi trong tư duy tổ chức phát triển. Trên cơ sở Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11/12/2025 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 và Nghị quyết số 424/NQ-CP ngày 40/12/2025 của Chính phủ: Ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vũng và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, ba lĩnh vực lớn gồm xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được đặt trong một chương trình thống nhất giai đoạn 2026-2035, trong đó giai đoạn I thực hiện từ năm 2026 đến năm 2030.

Ý nghĩa sâu sắc và ưu việt không nằm ở việc thống nhất về mặt tổ chức. Điều cốt lõi là chuyển từ tư duy phân chia nguồn lực theo chương trình sang tư duy giải quyết đồng thời những điểm nghẽn phát triển trên cùng một địa bàn, như: Một con đường giao thông nông thôn, nếu chỉ được nhìn như một công trình hạ tầng, mới tạo ra điều kiện đi lại. Nhưng nếu được kết nối với vùng sản xuất, hợp tác xã, cơ sở chế biến, du lịch cộng đồng, thương mại điện tử và đào tạo nghề, nó sẽ trở thành một mắt xích của chuỗi tạo  sinh kế, thu nhập bền vững. Tương tự, giảm nghèo chỉ bằng hỗ trợ trực tiếp sẽ khó tạo ra khả năng thoát nghèo bền vững nếu người dân thiếu đất sản xuất, vốn, kỹ năng, việc làm, thị trường và khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội.

Chính vì vậy, thành phố Huế xác định khi triển khai Chương trình MTQG 417 phải được thực hiện trên một hệ thống mục tiêu liên kết, từ đó tạo nhiều động lực cho sự kết nối giữa hạ tầng, sản xuất, việc làm, con người, văn hóa, môi trường, chuyển đổi số và quản trị địa phương…

Huế cụ thể hóa chương trình bằng cách tiếp cận theo địa bàn

Điều quan trọng trong tổ chức thực hiện Chương trình MTQG tại Huế là thành phố không dừng ở việc ban hành một kế hoạch chung chung mà ngay từ đầu năm 2026, UBND thành phố Huế đã ban hành Kế hoạch số 101/KH-UBND về triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn thành phố Huế giai đoạn 2026-2030. Theo đó, thành phố Huế phấn đấu đến năm 2030 có 17/19 xã đạt chuẩn nông thôn mới, đạt tỉ lệ 89%. Đối với xây dựng xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại, phấn đấu có 02 xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại, đạt tỉ lệ 11,7%, gồm: Quảng Điền, Khe Tre đến năm 2030… 

Bên cạnh đó, thành phố Huế tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm như: hoàn thiện quy hoạch theo quy định bảo đảm đồng bộ, phù hợp, phát huy lợi thế địa phương và phát triển bền vững; Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn toàn diện, đồng bộ, hiện đại, kết nối hiệu quả với đô thị và thích ứng với biến đổi khí hậu; Phát triển kinh tế nông thôn theo hướng sinh thái, hiện đại, tích hợp đa giá trị và thích ứng với thị trường; Phát triển nguồn nhân lực và hỗ trợ tạo việc làm bền vững; Nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính công, trợ giúp pháp lý và thúc đẩy bình đẳng giới... Đồng thời, thành phố Huế cũng chú trọng triển khai những nội dung thực hiện đối với các nhiệm vụ đặc thù phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi như: Đầu tư xây dựng, hoàn thiện cơ sở hạ tầng đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; Hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; Phát triển nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; Chính sách đặc thù hỗ trợ, phát triển các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù; Công tác truyền thông, tuyên truyền; ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số hỗ trợ phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Theo kế hoạch, tổng nguồn vốn và cơ cấu nguồn vốn thực hiện Chương trình MTQG 417 tại thành phố Huế giai đoạn 2026-2030, khoảng 2.200.000 triệu đồng.

Điều quan trọng hơn, thành phố Huế xác định việc phân loại nhóm xã để áp dụng Bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 và đến ngày 08/7/2026 UBND thành phố Huế đã ban hành Quyết định số 2375/QĐ-UBND về việc phân loại nhóm xã thực hiện xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Huế giai đoạn 2026-2030. Đây là bước đi có ý nghĩa về phương pháp đó là, không áp dụng một khuôn mẫu cho mọi địa bàn, mà hướng tới phân bổ chính sách phù hợp với mức độ phát triển, điều kiện và điểm nghẽn của từng nhóm xã.

Cách làm này phù hợp với Quyết định số 16/2026/QĐ-TTg ngày 15/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ: Quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách trung ương và tỉ lệ vốn đối ứng ngân sách của địa phương thực hiện Chương trình MTQG 417… Theo đó, tinh thần xuyên suốt là phân bổ có trọng tâm, trọng điểm, gắn nguồn lực với đối tượng và địa bàn ưu tiên, thay vì chia đều nguồn lực.

Nhiều động lực nhưng phải quy về một kết quả

Giá trị lớn nhất của Chương trình MTQG 417 ở thành phố Huế sẽ được quyết định không phải bởi số lượng dự án được triển khai, mà bởi khả năng tạo ra một chuỗi kết quả phát triển. Đó là từ hạ tầng thiết yếu đến năng lực sản xuất; từ năng lực sản xuất đến tổ chức lại sản xuất; từ tổ chức sản xuất đến thị trường; từ thị trường đến giá trị gia tăng; từ giá trị gia tăng đến việc làm và thu nhập; từ thu nhập đến khả năng tích lũy và chống tái nghèo.

Định hướng này đã được thành phố Huế thể hiện trong chính sách phát triển nông nghiệp khi nhấn mạnh chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, gắn sản xuất với chế biến, tiêu thụ, dịch vụ, du lịch, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Ở góc độ đó, sản phẩm OCOP không chỉ là câu chuyện xếp hạng sản phẩm; đào tạo nghề không chỉ là cấp chứng chỉ; xây dựng đường giao thông không chỉ là hoàn thành một công trình; hỗ trợ hộ nghèo không chỉ là giải ngân một khoản kinh phí... Tất cả phải cùng hướng tới một câu hỏi: sau hỗ trợ, người dân có thêm khả năng gì để tự tạo thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống?

Đây cũng là lý do mà thành phố Huế ban hành Kế hoạch số 222/KH-UBND ngày 16/4/2026 về việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 424/NQ-CP ngày 30/12/2025 của Chính phủ ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế- xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 trên địa bàn thành phố Huế, đặt nhiệm vụ xây dựng kế hoạch OCOP giai đoạn 2026-2030, số hóa hướng dẫn thực hiện Chương trình, xây dựng tiêu chí xã nông thôn mới theo nhóm xã và tăng cường kiểm tra, đánh giá kết quả.

Kết quả nổi bật trong công tác giảm nghèo tại thành phố Huế

Từ chỗ là một địa phương còn nhiều khó khăn, những năm gần đây, công tác giảm nghèo tại thành phố Huế đã ghi nhận những bước tiến vững chắc, phản ánh nỗ lực của cả hệ thống chính trị cũng như sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của người dân.

Bình quân giai đoạn 2021-2025, tỷ lệ hộ nghèo của thành phố Huế hàng năm giảm 0,95%/năm, trong khi chỉ tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo của Chính phủ và Thành ủy Huế giao là 0,7-0,75%/năm. Điều đó đã góp phần thu hẹp khoảng cách chênh lệch về nghèo giữa thành thị và nông thôn, giữa nông thôn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Kết quả này đã giúp thành phố Huế về đích sớm trước 01 năm so với mục tiêu đặt ra tại Nghị quyết số 11-NQ/TU ngày 03/11/2021 của Tỉnh uỷ Thừa Thiên - Huế về giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025.

Bên cạnh đó, sự thay đổi trong nhận thức và hành động của người dân. Họ đã chủ động lựa chọn mô hình sinh kế phù hợp, mạnh dạn tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi, tích cực tham gia các lớp đào tạo nghề và nâng cao năng lực sản xuất.

Nhiều hộ nghèo trước đây chỉ trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước nay đã trở thành những tấm gương vươn lên thoát nghèo bằng chính nội lực, đồng thời lan tỏa kinh nghiệm, truyền cảm hứng cho cộng đồng.

Mô hình chăn nuôi tổng hợp của bà Lê Thị Thủy (thôn Quảng Lộc,xã A Lưới 3) được xem là điển hình trong phát triển kinh tế nông hộ. Mỗi năm, gia đình bà nuôi từ 70-80 con heo thịt cùng 500-700 con gà, vịt xiêm, mang lại nguồn thu ổn định từ 800 triệu đến 1 tỷ đồng. Cùng địa bàn, mô hình trồng cây ăn quả của ông Văn Đình Thọ (thôn Vinh Lợi, xã A Lưới 3, thành phố Huế) hay mô hình trồng quýt đường của ông Ngô Văn Tuất (thôn Quảng Lộc, xã A Lưới 3, thành phố Huế) cũng đem lại hiệu quả kinh tế cao, tạo việc làm ổn định cho người dân.

Cũng như gia đình bà Thủy, tại phường Vỹ Dạ (thành phố Huế), chị Phạm Thị Hồng, từng là hộ khó khăn, đã được Hội liên hiệp phụ nữ phường hỗ trợ vay vốn ưu đãi để chăn nuôi gia cầm kết hợp buôn bán nhỏ. Chỉ sau một thời gian, kinh tế gia đình chị ổn định, không chỉ thoát nghèo đồng thời còn trở thành gương điển hình phụ nữ phát triển kinh tế tại địa phương.

Ở xã Đan Điền (thành phố Huế), nhiều phụ nữ khó khăn đã vươn lên thoát nghèo. Chị Trần Thị Lài (thôn Bác Vọng Tây) được hỗ trợ vốn, con giống để nuôi heo, gà; chị Trần Thị Tịnh (thôn Bác Vọng Đông) được trao sinh kế phù hợp với điều kiện sức khỏe. Nhờ đó, cuộc sống các gia đình dần ổn định, có thêm thu nhập để trang trải sinh hoạt và lo cho con cái học hành.

Tại nhiều xã vùng cao, miền núi của thành phố Huế, những ngôi nhà tạm bợ từng là nỗi ám ảnh mỗi mùa mưa lũ, nay đã được thay thế bằng nhà kiên cố. Không gian sống an toàn hơn giúp người dân yên tâm lao động, sản xuất và chăm lo cho con cái học hành.

Bên cạnh hỗ trợ về vốn, thành phố Huế lựa chọn tiếp cận giảm nghèo theo hướng đa chiều, đồng thời giải quyết các lỗ hổng an sinh còn tồn tại. Bởi thực tế, nhiều hộ dân tuy đã thoát nghèo về thu nhập nhưng vẫn thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản như nhà ở kiên cố, nước sạch, vệ sinh môi trường, giáo dục, y tế, thông tin.

Từ đường giao thông, điện chiếu sáng, nước sạch đến trường học, trạm y tế, các công trình được triển khai đồng bộ, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng sống lâu dài.

Nhiều tuyến đường liên thôn, liên xã được nâng cấp đã giúp người dân thuận lợi hơn trong tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục và giao thương hàng hóa. Trẻ em đến trường an toàn hơn, người dân không còn bị “cô lập” khi mưa lũ kéo dài. Sau nhiều năm gắn bó với những con đường đất nhỏ hẹp, trơn trượt mỗi khi mưa xuống, người dân xã A Lưới 3 (thành phố Huế) nay đã cảm nhận được rõ rệt sự đổi thay từ những tuyến đường liên xã, liên thôn được bê tông hóa, thậm chí lắp đặt hệ thống đèn chiếu sáng và camera giám sát.

Nhiều chính sách đặc thù của thành phố Huế như hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo, trợ cấp xã hội cho hộ nghèo không có khả năng lao động, hỗ trợ lãi suất vay vốn, xóa nhà tạm… đã tạo bước đệm quan trọng giúp người nghèo nâng cao điều kiện sống và ổn định thu nhập.

Những kết quả đạt được cho thấy, với chính sách đúng hướng, cách làm linh hoạt, sát thực tiễn và sự chung sức của cả hệ thống chính trị, công tác giảm nghèo tại thành phố Huế đang đi đúng hướng, tạo nền tảng vững chắc để người dân, nhất là các hộ nghèo, cận nghèo, tự tin vươn lên, xây dựng cuộc sống ấm no, bền vững.

Thực tiễn thành phố Huế năm 2026 cho thấy, hướng đi này đang được mở rộng. Trong 7 tháng đầu năm 2026, các cấp Hội Nông dân thành phố Huế hỗ trợ 36 mô hình sinh kế cho hội viên khó khăn; Quỹ Hỗ trợ nông dân giải ngân 5,65 tỷ đồng cho 111 hội viên; dư nợ ủy thác qua các ngân hàng đạt hơn 2.068 tỷ đồng; hơn 4.100 hội viên được tập huấn khoa học kỹ thuật. Đây là những dòng hỗ trợ có ý nghĩa khi được gắn với sản xuất, việc làm, thị trường và nâng cao năng lực thay vì chỉ dừng ở trợ cấp.

Mục tiêu đến năm 2030 của Chương trình MTQG 417 (theo Quyết định số 417/QĐ-BNNMT ngày 31/01/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I thực hiện từ năm 2026 đến năm 2030) đặt ra những yêu cầu rất cụ thể, như: thu nhập bình quân người dân nông thôn tăng 2,5-3 lần so với năm 2020; thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số đạt khoảng một nửa mức bình quân chung cả nước; tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 10%; cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn. Đồng thời, xây dựng nông thôn mới phải gắn với phát triển xanh, sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu, bảo tồn bản sắc và thu hẹp khoảng cách phát triển.

Với thành phố Huế, những mục tiêu ấy cần được cụ thể hóa thành các thước đo gần với đời sống: thu nhập tăng bao nhiêu, bao nhiêu việc làm ổn định được tạo ra, bao nhiêu hộ thoát nghèo bền vững, bao nhiêu sản phẩm tiếp cận được thị trường, bao nhiêu vùng sản xuất được tổ chức lại, chất lượng giáo dục, y tế, môi trường và khả năng tiếp cận dịch vụ số của người dân được cải thiện ra sao.

Đó cũng là tinh thần lấy giá trị thực tế mang lại cho người dân làm thước đo hiệu quả mà thành phố Huế đang nhấn mạnh trong tổ chức các hoạt động hỗ trợ nông dân năm 2026. 

Với thành phố Huế, nếu kết nối tốt hạ tầng với sinh kế, sản xuất với thị trường, giảm nghèo với nâng cao năng lực, bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch và chuyển đổi số với mở rộng cơ hội kinh tế, Chương trình MTQG 417 sẽ không chỉ tạo ra những công trình hay những con số giải ngân. Đặc biệt hơn, chương trình có thể tạo dựng một nền tảng phát triển mà ở đó người dân vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là chủ thể tạo ra sự thay đổi. Điều đó mới là ý nghĩa sâu sắc, nhân văn và ưu việt của “một chương trình, nhiều động lực phát triển”: phát triển nông thôn bền vững theo hướng hiện đại nhưng không đánh mất bản sắc văn hoá truyền thống; giảm nghèo nhưng không tạo sự phụ thuộc; tăng trưởng nhưng phải bao trùm; đầu tư hôm nay nhưng phải tạo được năng lực phát triển cho ngày mai./.