Phát huy lợi thế về điều kiện tự nhiên cùng giá trị văn hóa và bản sắc riêng, Thái Nguyên đang tập trung phát triển các loại hình du lịch sinh thái gắn với nghỉ dưỡngChương trình MTQG 417 được tích hợp từ ba chương trình mục tiêu quốc gia trong một khuôn khổ phát triển thống nhất, đồng thời tăng cường phân cấp, trao quyền chủ động cho địa phương và hướng nguồn lực vào các mục tiêu cụ thể về thu nhập, giảm nghèo, hạ tầng, sản xuất, môi trường và chất lượng đời sống. Đến năm 2030, chương trình đặt mục tiêu giảm tỷ lệ nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 10%, cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn; thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số đạt khoảng một nửa mức bình quân chung của cả nước.
Đối với tỉnh Thái Nguyên, triển khai Chương trình MTQG 417 diễn ra trong một không gian phát triển mới. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, toàn tỉnh có 92 xã, phường, trong đó 82 xã, phường thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, với 1.055 thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, 290 thôn đặc biệt khó khăn; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 46,7% dân số toàn tỉnh. Đây là một địa bàn vừa có khu vực công nghiệp, đô thị phát triển nhanh, vừa có không gian miền núi rộng lớn với những lợi thế đặc thù về nông nghiệp, lâm nghiệp, văn hóa và du lịch.
Hồ Nặm Cắt (xã Phong Quang, tỉnh Thái Nguyên) có dung tích hơn 12 triệu m3, được quy hoạch là khu du lịch sinh thái cấp tỉnh giai đoạn 2021-2030, định hướng đến năm 2050Nhìn lại Chương trình MTQG 1719 giai đoạn 2021-2025 cho thấy, một nền tảng quan trọng đã được tạo dựng. Trước sáp nhập, toàn tỉnh đã đầu tư 1.380 công trình hạ tầng thiết yếu, duy tu, bảo dưỡng 637 công trình, xây dựng 98 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung, hỗ trợ nước sinh hoạt phân tán cho 7.849 hộ dân; tỷ lệ giải ngân toàn chương trình đạt khoảng 90% kế hoạch vốn được giao. Những kết quả ấy không chỉ cải thiện điều kiện sinh hoạt, đồng thời còn tạo tiền đề để người dân tiếp cận tốt hơn với giáo dục, y tế, giao thông, sản xuất và thị trường.
Những thành quả của Chương trình MTQG 1719 cần được nhìn nhận không phải như một điểm kết thúc, mà được xem như là vốn nền để tổ chức lại phương thức phát triển trong giai đoạn mới. Nếu giai đoạn trước tập trung nhiều vào khắc phục thiếu hụt hạ tầng và điều kiện sống, thì Chương trình MTQG 417 sẽ giải quyết những câu hỏi tiếp theo, đó là làm thế nào để hạ tầng đó tạo ra giá trị kinh tế; làm thế nào để đất, rừng, sản phẩm địa phương (sản phẩm OCOP) và văn hóa trở thành tài sản sinh kế; làm thế nào để người dân không chỉ được hỗ trợ mà có khả năng tự tạo thu nhập, tích lũy và tái đầu tư.
Mùa lúa chín ở các bản làng vùng cao trong tỉnh là tiềm năng, thế mạnh để tỉnh Thái Nguyên khai thác phát triển du lịch sinh tháiThực tiễn triển khai năm 2026 cho thấy, Thái Nguyên đã nhìn rõ yêu cầu cấp thiết và quan trọng này. Qua rà soát, tỉnh Thái Nguyên xác định nhu cầu đầu tư 374 công trình cấp thiết, chủ yếu liên quan đến nước sinh hoạt, điện và nhà ở, với tổng nhu cầu vốn trên 1.046 tỷ đồng. Đồng thời, tỉnh yêu cầu các đơn vị rà soát các dự án đang thực hiện dở dang của Chương trình MTQG 1719, cân đối hợp lý giữa đầu tư hạ tầng và sinh kế, điều chuyển vốn từ dự án không còn nhiệm vụ hoặc chậm giải ngân sang những dự án có khả năng giải ngân và còn nhu cầu thực tế. Cách làm đó cho thấy một chuyển biến quan trọng như: nguồn lực không chỉ được phân bổ theo danh mục, mà phải được đặt vào nơi có khả năng tạo ra kết quả phát triển rõ nhất.
Vùng hoa tam giác mạch Lân Quan (xã Quang Sơn, tỉnh Thái Nguyên) là một điểm đến hấp dẫn du kháchĐây cũng là điểm then chốt để Thái Nguyên phát huy lợi thế vùng trung du và miền núi. Với những địa bàn có điều kiện sản xuất nông, lâm nghiệp thuận lợi, nguồn lực Chương trình MTQG 417 cần ưu tiên hình thành vùng nguyên liệu, phát triển hợp tác xã, liên kết doanh nghiệp - nông hộ, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu. Cây Chè là một lợi thế tiêu biểu. Tại nghị quyết số 11-NQ/TU ngày 3/2/2025 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên đã xác định rõ những giải pháp về phát triển ngành chè Thái Nguyên giai đoạn 2025-2030 với yêu cầu nâng cao giá trị, chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm chè. Cùng với đó, tỉnh cũng định hướng phát triển nông nghiệp an toàn, hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao, kinh tế tập thể và liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ tạo điều kiện để lợi thế nông nghiệp chuyển thành giá trị gia tăng thực tế.
Ngoài chè, Thái Nguyên còn có thế về rừng. Theo đó, tỉnh đã đặt ra yêu cầu không chỉ bảo vệ diện tích rừng sãn có mà phải làm thế nào để nâng giá trị kinh tế - sinh thái của rừng, phát triển lâm nghiệp bền vững, sản phẩm dưới tán rừng, dịch vụ môi trường rừng và những mô hình sinh kế phù hợp. Với những địa bàn có cảnh quan, bản sắc văn hóa và cộng đồng dân cư giàu truyền thống, Thái Nguyên xác định có thể kết nối bảo tồn văn hóa với du lịch cộng đồng, nông nghiệp trải nghiệm và sản phẩm địa phương.
Tỉnh Thái Nguyên đang đẩy mạnh phát triển kinh tế xanh bằng việc đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, gắn kết chặt chẽ với nông nghiệp sinh thái và bảo tồn bản sắc văn hóa địa phươngNhư vậy, cùng một Chương trình MTQG 417 nhưng cách đầu tư ở mỗi địa bàn không giống nhau, nơi thiếu hạ tầng thì tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng; nơi có sản phẩm thì nâng năng lực sản xuất và thị trường; nơi có rừng và cảnh quan thì phát triển kinh tế sinh thái; nơi có điều kiện kết nối tốt thì đẩy mạnh thương mại, dịch vụ và chế biến.
Đặc biệt, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định phát triển nhanh, bản sắc, bền vững; xây dựng hạ tầng đồng bộ, phát triển nguồn nhân lực, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát huy hiệu quả tài nguyên rừng. Tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân từ 10,5%/năm trở lên, GRDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt 220 triệu đồng và duy trì mức giảm tỷ lệ hộ nghèo 1-1,5 điểm phần trăm mỗi năm. Những mục tiêu này cho thấy Chương trình 417 càng phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển của tỉnh, chứ không vận hành như một chương trình hỗ trợ độc lập.
Từ nền tảng của Chương trình MTQG 1719, tỉnh Thái Nguyên đang đứng trước cơ hội chuyển từ tư duy đầu tư cho địa bàn khó khăn sang đầu tư để địa bàn khó khăn có khả năng tự phát triển. Khi từng khoản đầu tư được gắn với một lợi thế cụ thể, từng dự án được đặt trong một chuỗi giá trị và từng mục tiêu được đo bằng sự cải thiện thực chất trong đời sống người dân, Chương trình MTQG 417 sẽ không chỉ góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các vùng, đặc biệt còn mở rộng không gian phát triển mới của chính vùng trung du và miền núi. Đó là cách để những lợi thế từng bị xem là trở ngại về địa hình, khoảng cách và điều kiện sản xuất trở thành những nguồn lực mới cho tăng trưởng xanh, sinh kế bền vững và phát triển bao trùm của tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2026-2030./.
