Thánh đường - Điểm tựa tinh thần của cộng đồng Chăm Islam ở An Giang

Nơi đức tin được vun bồi

Giữa nhịp sống bình dị của vùng đồng bào Chăm Islam ở An Giang, thánh đường luôn giữ một vị trí đặc biệt. Mỗi giờ lễ nguyện, những bước chân quen thuộc lại tìm về đây. Người đến thực hành nghi lễ, người gặp gỡ bà con, thăm hỏi nhau sau những ngày bận rộn với công việc gia đình, lao động sản xuất.

Tại thánh đường AL Mukarramah, xã Khánh Bình, trước giờ lễ, các tín đồ lần lượt thực hiện wudu - nghi thức thanh tẩy trước khi cầu nguyện. Việc rửa tay, súc miệng, làm sạch mũi, rửa mặt, tay, lau đầu và rửa chân được thực hiện theo trình tự, với sự cẩn trọng và nghiêm trang.

Theo ông Ka Ly, Phó Giáo cả thánh đường AL Mukarramah, wudu không chỉ giúp làm sạch cơ thể mà còn là bước chuẩn bị tâm thế để tín đồ bước vào giờ lễ với sự thanh tịnh và tập trung.

Sau nghi thức thanh tẩy, các tín đồ bước vào khu vực cầu nguyện. Những hàng người ngay ngắn cùng hướng về Kaaba. Trong không gian tĩnh lặng, mỗi người thực hiện các động tác của lễ nguyện theo trình tự, từ đứng, cúi mình đến quỳ và phủ phục.

Theo ông Gosaly, Phó trưởng Ban Đại diện cộng đồng Hội giáo Islam tỉnh An Giang, trong lễ nguyện, sujud - động tác phủ phục, đặt trán xuống đất - thể hiện sự khiêm nhường và thành kính trước Allah. Qua đó, mỗi tín đồ cũng tự nhắc mình về cách sống có trách nhiệm, biết yêu thương, giữ gìn sự hòa thuận với cộng đồng.

Với người Chăm Islam, việc duy trì lễ nguyện đều đặn không chỉ là thực hành tôn giáo mà còn góp phần hình thành nếp sống, rèn luyện ý thức hướng thiện và giữ gìn những chuẩn mực đạo đức được cộng đồng trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Từ thánh đường đến đời sống cộng đồng

Giá trị của thánh đường không dừng lại trong không gian hành lễ. Sau những giờ cầu nguyện, đời sống cộng đồng lại tiếp nối bằng những cuộc gặp gỡ, thăm hỏi và sẻ chia.

Trong cộng đồng Chăm Islam, việc giữ gìn tình thân, xóa bỏ hiềm khích, trao nhau lời xin lỗi và sự tha thứ được coi trọng. Những ứng xử ấy góp phần củng cố tình đoàn kết, tạo nên sự gắn bó giữa các gia đình, dòng họ và xóm làng.

Ông Mách A Ly, ở xã Châu Phong, cho biết việc nhắc nhở nhau sống hòa thuận, yêu thương và biết tha thứ đã trở thành một nét đẹp được duy trì qua nhiều thế hệ. Từ những lời dạy trong đời sống tôn giáo, các chuẩn mực ứng xử được chuyển hóa thành những việc làm cụ thể trong quan hệ gia đình và cộng đồng.

Một nét đẹp khác là việc con cháu tìm về nơi an nghỉ của ông bà, cha mẹ và người thân đã khuất để cầu nguyện, tưởng nhớ. Trong sự tĩnh lặng của nghĩa trang, những lời cầu nguyện cũng là dịp để thế hệ trẻ hiểu hơn về cội nguồn, đạo lý và trách nhiệm với gia đình.

Em A Ly As Na Vy, ở xã Châu Phong, chia sẻ những lần theo cha mẹ thăm mộ ông bà giúp em hiểu hơn về nguồn cội và biết trân trọng những người đi trước. Từ đó, những phong tục, tập quán và giá trị văn hóa của dân tộc được tiếp nối một cách tự nhiên trong đời sống.

Giữ bản sắc từ những điều bình dị

Theo thống kê, An Giang có 21.594 người Chăm, chiếm khoảng 0,43% dân số toàn tỉnh, sinh sống tập trung tại một số địa phương như Châu Phong, Vĩnh Hậu, Vĩnh Hanh, Mỹ Đức, Nhơn Hội, Khánh Bình...

Trong đời sống của cộng đồng Chăm Islam, thánh đường hiện diện như một thiết chế vừa mang ý nghĩa tôn giáo, vừa có vai trò kết nối xã hội. Tiếng gọi lễ nguyện, những buổi học Qur’an, những cuộc gặp gỡ, thăm hỏi sau giờ lễ... tạo nên nhịp sinh hoạt cộng đồng bền bỉ.

Điều đáng quý là những giá trị ấy không tồn tại tách biệt với đời sống thường ngày. Đức tin được thể hiện qua cách mỗi người ứng xử với gia đình, hàng xóm và cộng đồng; qua việc kính trọng người cao tuổi, tưởng nhớ Tổ tiên, yêu thương người thân và nhắc nhở thế hệ trẻ gìn giữ cội nguồn.

Trong bối cảnh đời sống xã hội ngày càng có nhiều thay đổi, những thánh đường Islam vì thế càng có ý nghĩa như điểm tựa tinh thần của cộng đồng Chăm. Từ đây, các giá trị tôn giáo được thực hành, những mối quan hệ cộng đồng được vun đắp và bản sắc văn hóa được trao truyền.

Giữ gìn thánh đường cũng là giữ gìn một không gian văn hóa; giữ gìn những sinh hoạt cộng đồng cũng là giữ gìn sợi dây liên kết giữa các thế hệ. Và chính từ những điều tưởng như bình dị ấy, bản sắc Chăm Islam ở An Giang tiếp tục được bồi đắp, hiện diện trong đời sống hôm nay./.