Từ chính sách đến sinh kế bền vững

Trong 6 tháng đầu năm 2026, tỉnh Lạng Sơn tiếp tục quan tâm, chỉ đạo quyết liệt công tác dân tộc và triển khai các chính sách đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN). Trong đó, cơ sở hạ tầng và điều kiện dân sinh tiếp tục được cải thiện. Toàn tỉnh có 100% xã, phường có điện lưới quốc gia, tỷ lệ hộ sử dụng điện đạt 99,88%; 85% hộ có nhà tiêu hợp vệ sinh; 65,1% hộ nông thôn được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn; 83,8% diện tích đất nông nghiệp được tưới, tiêu chủ động; 80,3% thôn, tổ dân cư có nhà văn hóa đạt chuẩn.

Ngày 04/5/2026, UBND tỉnh vừa ban hành Kế hoạch số 173/KH-UBND thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia Xây dựng Nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN tỉnh Lạng Sơn năm 2026. Theo đó, phấn đấu 05 xã đạt chuẩn nông thôn mới gồm: Bắc Sơn, Chi Lăng, Hữu Lũng, Lộc Bình, Đình Lập, nhóm xã trong kế hoạch phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 tăng từ 1-2 tiêu chí trở lên, nhóm xã còn lại phấn đấu tăng từ 3-4 chỉ tiêu thuộc các tiêu chí nông thôn mới; giảm tỷ lệ nghèo đa chiều của tỉnh 02%; tỷ lệ đường xã được rải nhựa hoặc bê tông đạt 82%, tỷ lệ thôn có đường ô tô đến trung tâm thôn được cứng hóa đạt 92%; công nhận mới 20 sản phẩm OCOP đạt 3 sao trở lên; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 67%; duy trì 100% xã, phường đạt Bộ tiêu chí quốc gia về y tế xã;... Các xã khu vực III phấn đấu năm 2026 đạt từ 1 đến 2 tiêu chí chưa đạt theo khoản 2 Điều 8 Nghị định số 272/2025/NĐ-CP ngày 16/10/2025 của Chính phủ.

Ban Chỉ đạo Chương trình MTQG giai đoạn 2026-2030 đã thành lập, các kế hoạch năm 2026 được ban hành kịp thời, nhiều cơ chế, chính sách mới tiếp tục được hoàn thiện. Tiểu dự án đầu tư hạ tầng triển khai 700 công trình chuyển tiếp và khởi công mới, đồng thời duy tu 35 công trình; hỗ trợ trang thiết bị cho 25 nhà văn hóa thôn; duy trì 19 mô hình giảm thiểu tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống và tổ chức 8 hội nghị tập huấn tuyên truyền, phổ biến pháp luật.

Ông Lâm Văn Viên, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lạng Sơn, cho rằng: Yêu cầu quan trọng trong triển khai Chương trình là phải bảo đảm các chính sách thực sự đến được với người dân, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát để kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện. Thực tế, Sở đã xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát việc triển khai Chương trình trên địa bàn, trong đó chú trọng tiến độ, hiệu quả sử dụng nguồn lực và kết quả thực hiện các dự án, tiểu dự án.

Từ quan điểm phát triển, đây là chuyển biến đáng ghi nhận, đó là từ hỗ trợ để thoát nghèo sang tạo năng lực để tự vươn lên. Một hộ được hỗ trợ con giống có thể tạo ra thu nhập trong một vụ; nhưng nếu được hỗ trợ đồng thời về kỹ thuật, vốn, liên kết sản xuất, thị trường và thương hiệu, mô hình ấy mới có khả năng trở thành sinh kế lâu dài.

Bởi vậy, bài toán trong thời gian tới không đơn giản là tiếp tục đầu tư thêm bao nhiêu nguồn lực, mà là làm sao để mỗi đồng vốn chính sách tạo ra nhiều giá trị hơn cho người dân. Cần tăng cường liên kết giữa hộ dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và thị trường; ưu tiên những mô hình có khả năng nhân rộng; phát huy tri thức địa phương; gắn sản xuất với chuyển đổi số, du lịch cộng đồng và thương mại điện tử. Đặc biệt, người dân phải được xác định là chủ thể của quá trình phát triển, thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng.

Vì vậy, giá trị sâu xa nhất của Chương trình 1719 cần được đo bằng khả năng trao cho người dân chiếc cần câu đủ tốt để tự tạo ra tương lai của mình. Khi đường đã thông, điện đã đến, nước sạch được bảo đảm, kỹ thuật và vốn được hỗ trợ, điều quan trọng tiếp theo là mở rộng thị trường và nâng cao năng lực của chính cộng đồng.

Và Chương trình 1719 sẽ thực sự thành công khi những nguồn lực đầu tư hôm nay giúp đồng bào giảm nghèo, và còn tạo ra những chủ thể kinh tế mới, những sản phẩm có giá trị và những cộng đồng có khả năng tự đứng vững. Đó cũng là nền tảng để tỉnh Lạng Sơn phát triển nhanh hơn, bền vững hơn, thu hẹp khoảng cách vùng miền và để không ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình phát triển của đất nước.