Ông Y Thông - Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo và các đại biểu tham quan trưng bày sách, ảnh, hiện vật về văn hóa Khmer. (Ảnh: Báo Cần Thơ)Tham dự Hội nghị có bà Trịnh Thị Thủy, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; ông Y Thông, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo; bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ; lãnh đạo các tỉnh, thành phố có đông đồng bào Khmer sinh sống; các nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực dân tộc học, di sản và du lịch; các chức sắc, chư tăng Phật giáo Nam tông Khmer; những người có tầm ảnh hưởng trong cộng đồng và đại diện sinh viên Khmer tiêu biểu.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh: Đồng bào dân tộc Khmer có truyền thống văn hóa đặc sắc, góp phần quan trọng làm nên sự đa dạng và thống nhất của nền văn hóa Việt Nam. Những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer, từ hệ thống chùa Phật giáo Nam tông, các lễ hội truyền thống, nghệ thuật trình diễn dân gian đến tiếng nói, chữ viết và tri thức dân gian… là những di sản vô cùng quý báu cần được gìn giữ, bảo tồn và phát huy trong bối cảnh phát triển và hội nhập hiện nay.
Thời gian qua, thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc và phát triển văn hóa, công tác bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Khmer đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Nhiều loại hình di sản được kiểm kê, phục dựng; các lễ hội, nghệ thuật truyền thống được duy trì; đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc Khmer từng bước được nâng cao…
Lãnh đạo các bộ, ngành và các đại biểu tham quan nhạc cụ của đồng bào dân tộc Khmer (Ảnh: Báo Đại biểu Nhân dân)Hiện, khu vực Tây Nam Bộ có trên 450 chùa Phật giáo Nam tông Khmer. Hệ thống chùa giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống cộng đồng, vừa là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo, vừa là nơi bảo tồn, truyền dạy tiếng nói, chữ viết, lưu giữ thư tịch cổ, nghệ thuật dân gian, giáo dục đạo đức và duy trì các giá trị văn hóa truyền thống cho các thế hệ người Khmer.
Đồng bào Khmer là cộng đồng dân cư có lịch sử cư trú lâu đời, tạo dựng nên một không gian văn hóa đặc sắc, giàu bản sắc, đóng vai trò quan trọng trong nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng. Các lễ hội truyền thống như: Chôl Chnăm Thmây, Sene Dolta, Oóc Om Bóc, lễ cúng Trăng, đua ghe Ngo, Dua Tpeng (Phá Bàu)… tiếp tục được duy trì rộng khắp tại các địa phương có đông đồng bào dân tộc Khmer sinh sống. Các lễ hội không chỉ là các hoạt động tín ngưỡng, văn hóa cộng đồng mà còn là môi trường thực hành, trao truyền nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống như: Dù kê, Rô băm, nhạc Ngũ âm, hát Aday, múa Chằn, múa Rom vong, múa Lâm thôn…
Nhiều loại hình di sản văn hóa của dân tộc Khmer đã được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia như: Nghệ thuật Dù kê Khmer Nam Bộ, nghệ thuật Rô băm, lễ hội Oóc Om Bóc, nghệ thuật trình diễn dân gian nhạc ngũ âm, nghề làm cốm dẹp, nghệ thuật múa dân gian Khmer, là cơ sở quan trọng để triển khai các hoạt động bảo tồn, phục dựng và phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong giai đoạn hiện nay.
Nhiều bạn trẻ đến tham quan, tìm hiểu các loại nhạc cụ của dân tộc Khmer (Ảnh: Báo Đại biểu Nhân dân)Tuy nhiên, văn hóa dân tộc Khmer Nam Bộ hiện đang chịu tác động mạnh mẽ của quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số. Không gian văn hóa truyền thống có xu hướng thu hẹp; nhiều giá trị văn hóa đứng trước nguy cơ mai một; môi trường thực hành văn hóa cộng đồng thay đổi nhanh chóng, đặc biệt tại các khu vực đô thị hóa mạnh và địa bàn có tình trạng di cư lao động lớn...
Do đó, hội nghị là dịp nhìn nhận, đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer trong thời gian qua; làm rõ những kết quả đạt được, những hạn chế, khó khăn và nguyên nhân. Qua đó, thống nhất nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị về vai trò, ý nghĩa của công tác bảo tồn văn hóa Khmer; xác định đây không chỉ là nhiệm vụ văn hóa mà còn là nhiệm vụ chính trị, xã hội quan trọng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và phát triển bền vững đất nước.
Dân tộc Khmer là một trong những dân tộc thiểu số có dân số đông tại Việt Nam, với khoảng trên 1,3 triệu người, cư trú tập trung chủ yếu tại khu vực Nam Bộ. Trong tiến trình lịch sử, dân tộc Khmer đã sáng tạo, lưu giữ và trao truyền hệ giá trị văn hóa phong phú, thể hiện trên nhiều lĩnh vực như tiếng nói, chữ viết, tín ngưỡng, tôn giáo, lễ hội truyền thống, nghệ thuật trình diễn dân gian, tri thức dân gian, nghề thủ công truyền thống, kiến trúc, trang phục và ẩm thực dân tộc. Các giá trị văn hóa không chỉ phản ánh đời sống tinh thần, tâm thức cộng đồng mà còn chứa đựng nhiều giá trị nhân văn, giá trị lịch sử.
Hội nghị đã nghe các báo cáo chuyên đề về công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Khmer trong giai đoạn hiện nay (của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch); Hoàn thiện chính sách dân tộc, tôn giáo gắn với phát huy giá trị văn hóa Khmer (của Bộ Dân tộc và Tôn giáo); Đảm bảo an ninh trật tự, bảo tồn văn hóa truyền thống dân tộc Khmer (của Cục An ninh nội địa - Bộ Công an); Kết quả công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn truyền thống của dân tộc Khmer trên địa bàn thành phố Cần Thơ; tham luận của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch các tỉnh, thành phố; các nhà nghiên cứu, các vị chức sắc, đại diện các trường học… xoay quanh thực trạng và giải pháp bảo tồn, phát huy văn hóa Khmer; một số di sản văn hóa tiêu biểu của đồng bào Khmer như lễ hội Cúng trăng, đua ghe Ngo, thả hoa đăng, nhạc trống lớn, nghệ thuật biểu diễn truyền thống…
