Đưa pháp luật về bản, giữ bình yên vùng biên

Từ những buổi tuyên truyền sát thực tế

Tại thôn Khe Ngài, xã Đakrông, tỉnh Quảng Trị, công tác phổ biên giáo dục pháp luật (PBGDPL) trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số được tổ chức đúng định kỳ. Nhờ đó, những quy định về phòng, chống ma túy, quản lý vũ khí, bảo vệ rừng được cán bộ công an xã trực tiếp phổ biến đến người dân.

Nội dung tuyên truyền không chỉ dừng ở việc phổ biến các quy định pháp luật. Báo cáo viên còn dẫn chứng những vụ án xảy ra trên địa bàn tỉnh, phân tích phương thức, thủ đoạn vi phạm để người dân dễ hiểu, dễ nhớ và chủ động phòng tránh.

Trong không khí cởi mở, bà con đặt câu hỏi về tình hình an ninh, trật tự và công tác bảo vệ rừng tại địa phương. Những vướng mắc được cán bộ công an xã và cơ quan chuyên môn giải đáp trực tiếp. Qua trao đổi, các quy định pháp luật trở nên gần gũi, thiết thực hơn với đời sống.

Cuối buổi tuyên truyền, các hộ dân ký cam kết chấp hành nghiêm pháp luật. Hoạt động này góp phần nâng cao ý thức tự giác, phòng ngừa vi phạm từ cơ sở, củng cố thế trận an ninh Nhân dân tại địa bàn biên giới.

Từ những vấn đề sát sườn như bảo vệ rừng, phòng, chống ma túy đến quản lý vũ khí, cách tuyên truyền gắn với thực tiễn giúp người dân hiểu rõ trách nhiệm của mình. Qua đó, bà con biết nhận diện hành vi vi phạm và chủ động phối hợp với lực lượng chức năng.

Đây cũng là hướng đi được tỉnh Quảng Trị chú trọng trong công tác PBGDPL tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Thay vì truyền đạt quy định một chiều, hoạt động tuyên truyền tập trung giải quyết những vấn đề người dân thường gặp trong cuộc sống.

Xóa “nghèo pháp luật” từ cơ sở

Quảng Trị có địa bàn miền núi rộng, địa hình biên giới hiểm trở, thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai. Đời sống một bộ phận người dân còn khó khăn. Tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi vẫn cao so với bình quân toàn tỉnh.

Khả năng tiếp cận thông tin và kiến thức pháp luật giữa các địa bàn chưa đồng đều. Một số hủ tục, tập quán lạc hậu vẫn tồn tại. Tại khu vực giáp biên, nguy cơ phát sinh tội phạm, tệ nạn xã hội, nhất là liên quan đến ma túy, đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác tuyên truyền, vận động.

Ông Nguyễn Trí Kiên, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Quảng Trị, cho biết: “Phổ biến, giáo dục pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức, ý thức thượng tôn pháp luật. Qua đó, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội”.

Theo ông Kiên, bên cạnh thực hiện chính sách dân tộc, giảm nghèo và phát triển kinh tế, cần quan tâm “xóa nghèo pháp luật” cho người dân. Đồng bào không chỉ cần hiểu quy định để chấp hành mà còn phải biết vận dụng pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Công tác tuyên truyền được triển khai theo phương châm “mưa dầm thấm lâu”. Nội dung tập trung vào những vấn đề thiết thực như đất đai, bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng, hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới, phòng, chống bạo lực gia đình, tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Các chính sách dân tộc, chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giảm nghèo bền vững, trợ giúp pháp lý cũng được chú trọng phổ biến. Qua đó, người dân có thêm thông tin để tiếp cận chính sách, thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình.

Trong năm 2025 và 9 tháng đầu năm 2026, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Quảng Trị đã tổ chức 9 lớp tập huấn về PBGDPL và chính sách dân tộc, thu hút hơn 600 lượt người tham gia. Ngành còn phối hợp tổ chức các buổi tập huấn, nói chuyện chuyên đề và hội thi sân khấu hóa tại trường phổ thông dân tộc nội trú, tập trung tuyên truyền giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Thông tin pháp luật, chính sách dân tộc cũng được đăng tải trên trang thông tin điện tử của ngành. Việc đa dạng hóa hình thức truyền thông góp phần mở rộng khả năng tiếp cận thông tin cho cán bộ và đồng bào ở nhiều địa bàn.

Hiệu quả PBGDPL không chỉ được đo bằng số buổi tuyên truyền hay số người tham dự. Điều quan trọng là người dân hiểu đúng quy định, biết vận dụng vào cuộc sống và tự giác chấp hành. Đây cũng là cơ sở để hạn chế những vi phạm do thiếu hiểu biết pháp luật.

Phát huy vai trò Người có uy tín, đổi mới cách thức tuyên truyền

Để pháp luật thực sự đi vào đời sống, Quảng Trị chú trọng phối hợp giữa các ngành, lực lượng và chính quyền địa phương. Sở Dân tộc và Tôn giáo phối hợp với Sở Tư pháp, Công an tỉnh, Bộ đội Biên phòng cùng các cơ quan liên quan triển khai nhiều hình thức tuyên truyền như hội nghị, tọa đàm, diễn đàn, thi tìm hiểu pháp luật, xây dựng tiểu phẩm, phóng sự và câu chuyện pháp luật gắn với thực tiễn.

Người có uy tín, già làng, trưởng bản và những người am hiểu phong tục, tập quán được xác định là lực lượng nòng cốt. Với tiếng nói có trọng lượng trong cộng đồng, họ là cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với đồng bào.

Thông qua các hội nghị cung cấp thông tin, đội ngũ này được cập nhật chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Am hiểu đời sống, phong tục địa phương, họ tích cực vận động bà con chấp hành pháp luật, giữ gìn an ninh, trật tự và từng bước thay đổi những tập quán không còn phù hợp.

Xóa bỏ hủ tục đòi hỏi sự kiên trì và cách làm phù hợp. Các quy định về hôn nhân, gia đình, bình đẳng giới, phòng, chống bạo lực gia đình cần được giải thích bằng ngôn ngữ dễ hiểu, gắn với những tình huống cụ thể. Qua đó, người dân nhận diện rõ hơn tác động của tập quán lạc hậu, nâng cao ý thức bảo vệ quyền và lợi ích của các thành viên trong gia đình, cộng đồng.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, ngành khuyến khích xây dựng nội dung PBGDPL bằng tiếng dân tộc thiểu số trên các phương tiện phát thanh, truyền hình, cổng thông tin điện tử và mạng xã hội như YouTube, Facebook, Zalo. Người có uy tín còn được hướng dẫn sử dụng ứng dụng VNeID và dịch vụ công trực tuyến trong khuôn khổ Đề án 06, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận thông tin, thực hiện thủ tục hành chính.

Tại xã Tà Rụt, ngày 10/6/2026, UBND xã ban hành Kế hoạch số 157/KH-UBND triển khai Đề án “Phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với đối tượng, địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035”. Kế hoạch xác định nhiệm vụ, trách nhiệm của các ban, ngành; đồng thời chú trọng huy động, lồng ghép nguồn lực từ các chương trình, đề án liên quan để triển khai có trọng tâm, trọng điểm.

Địa phương cũng đề cao vai trò của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã và các tổ chức thành viên trong tuyên truyền, vận động Nhân dân. Công tác giám sát, phản biện xã hội được tăng cường, hướng đến sự tham gia thực chất của đồng bào trong xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật.

Dù đạt những kết quả tích cực, công tác PBGDPL vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Địa bàn rộng, giao thông cách trở, điều kiện kinh tế hạn chế và khả năng tiếp cận thông tin không đồng đều ảnh hưởng đến hiệu quả tuyên truyền. Vì vậy, cần tiếp tục đổi mới cách làm, phát huy vai trò của cán bộ cơ sở, Người có uy tín và tăng cường phối hợp giữa các lực lượng. Nội dung tuyên truyền phải sát nhu cầu thực tế, tránh dàn trải, hình thức.

Đưa pháp luật về bản là quá trình bền bỉ, cần sự đồng hành của cả hệ thống chính trị và cộng đồng. Khi người dân hiểu luật, tin vào luật và tự giác chấp hành, chuyển biến tích cực sẽ bắt đầu từ mỗi gia đình, từng thôn bản, góp phần giữ bình yên vùng biên, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.