Lễ kết nghĩa anh em tạo thêm sự gắn bó keo sơnĐối với đồng bào Ê-đê, tình thân không chỉ ràng buộc bởi huyết thống mà còn có thể nảy nở và được vun đắp giữa những người khác họ, miễn là có sự đồng điệu về tâm hồn. Sau ba mùa rẫy tìm hiểu, gắn bó và cùng nhau trải qua những buồn vui trong cuộc sống, anh Y Phar và em Y Danh đã tự nguyện trở thành người một nhà. Lễ kết nghĩa chính là dấu mốc thiêng liêng nâng tầm mối quan hệ bạn bè bình thường thành nghĩa tình anh em giữa hai người.
Gia đình hai anh em cùng chuẩn bị vô cùng chu đáo và thành kính cho buổi lễ. Trên chiếc chiếu hoa trải giữa không gian nghi lễ là xôi nếp dẻo thơm, thịt gà, rau củ tươi, bắp chín, cùng ché rượu cần đậm đà - những sản vật chắt chiu từ mồ hôi, công sức lao động trên đất mẹ Tây Nguyên. Bên cạnh đó không thể thiếu các vật dụng truyền thống như vòng đồng, chăn, áo thổ cẩm và chiếc gùi thân quen. Mỗi lễ vật đều gói trọn tấm lòng tôn kính đối với thần linh và sự chu đáo dành cho người anh em mới.
Không khí buổi lễ trở nên thiêng liêng khi già làng Y Wơn Niê trong vai trò thầy cúng bắt đầu thực hiện nghi thức. Giữa sự chứng kiến của dòng họ hai bên và buôn làng, lời khấn trầm hùng của già làng cất lên: “Ơ Yàng! Ơ các thần Sông, thần Núi, thần phía Đông, thần phía Tây! Hôm nay, buôn làng chúng tôi nổi chiêng, dựng cây nêu mời các thần về chứng giám. Hai người con của buôn làng từ nay tự nguyện kết nghĩa làm anh em một nhà. Xin ban cho chúng nó sức khỏe như cây kơ nia, dẻo dai như sợi mây rừng; cầu cho lúa đầy chòi, rượu đầy ché, đời đời gắn bó!”.
Ngay sau lời khấn, nghi thức trao áo, chăn thổ cẩm và đeo vòng đồng được diễn ra đầy xúc động. Chiếc vòng đồng được nung qua lửa đỏ và tạo hình thủ công tinh xảo được thầy cúng cẩn thận đeo vào cổ tay của Y Phar và Y Danh. Chiếc vòng như chiếc khóa tâm hồn, một lời cam kết về sự gắn bó, chia ngọt sẻ bùi, cùng giúp đỡ nhau vượt qua những gập ghềnh của cuộc sống. Già làng Y Wơn Niê xúc động chia sẻ, lễ kết nghĩa chính là nét đẹp truyền thống nhắc nhở con người sống chan hòa, yêu thương, sẵn sàng giúp nhau vượt qua khó khăn để cùng vun đắp tình đoàn kết vững bền cho buôn làng.
Tái hiện nghi lễ kết nghĩa anh em của người Ê-đêKhi phần nghi lễ tâm linh khép lại, không gian Bảo tàng Đắk Lắk bừng lên không khí hội hè rộn rã. Tiếng chiêng knăh, chiêng kram ngân vang hòa cùng nhịp chân rộn ràng của điệu múa xoang linh hoạt, làn điệu ayray tha thiết và nghệ thuật kể khan huyền thoại.
Du khách không còn là những người quan sát mà đã thực sự hòa mình vào đời sống văn hóa tộc người, cùng múa xoang dưới bóng cây cổ thụ, thưởng thức rượu cần ấm nồng và hân hoan nhận chiếc vòng đồng may mắn từ tay già làng. Chị Đoàn Thị Hồng Phương, một du khách đến từ TP. Hồ Chí Minh xúc động chia sẻ rằng việc được tận mắt chứng kiến nghi lễ cùng không gian âm nhạc cồng chiêng thực sự mang lại một trải nghiệm văn hóa vô cùng đặc biệt và sinh động.
Việc tái hiện lễ kết nghĩa anh em là bước đi đúng đắn của tỉnh Đắk Lắk trong công tác bảo tồn văn hóa. Thay vì chỉ đóng khung di sản trong các dịp lễ hội lớn, địa phương đang đổi mới bằng cách đưa văn hóa vào đời sống thường nhật qua chuỗi hoạt động định kỳ tại Bảo tàng. Những ngày thứ Bảy trải nghiệm nghề thủ công, không gian âm nhạc hay biểu diễn cồng chiêng và tái hiện nghi lễ truyền thống đã và đang trở thành điểm hẹn văn hóa hấp dẫn với du khách.
Lễ kết nghĩa anh em của người Ê-đê không chỉ là một nghi lễ gia đình đơn thuần mà còn là thông điệp nhân văn sâu sắc về tình người, sự gắn kết cộng đồng và lòng bao dung. Duy trì và lan tỏa nét đẹp văn hóa này không chỉ giúp thế hệ trẻ Ê-đê nhớ về một mỹ tục của dân tộc, mà còn góp phần quảng bá hình ảnh một Tây Nguyên rực rỡ sắc màu, giàu tình nghĩa đến với bè bạn muôn phương./.
