Tín dụng đen từ lâu đã trở thành vấn nạn nhức nhối tại nhiều địa phương trên cả nước. Mặc dù các cơ quan chức năng đã triển khai nhiều đợt cao điểm đấu tranh, triệt phá và xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm, song hoạt động cho vay nặng lãi vẫn diễn biến phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Đáng lo ngại, các đối tượng đang có xu hướng chuyển địa bàn hoạt động về các vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào DTTS để tìm kiếm “con mồi” mới.
Những lời mời chào vay vốn “thủ tục nhanh, giải ngân dễ” là chiêu trò quen thuộc để các đối tượng tín dụng đen lôi kéo người vay.Trên thực tế, các đối tượng tín dụng đen thường núp bóng dưới danh nghĩa công ty hỗ trợ tài chính, cơ sở cầm đồ hoặc dịch vụ cho vay tiêu dùng. Chúng sử dụng nhiều hình thức quảng bá như phát tờ rơi, dán quảng cáo tại các khu dân cư, đăng tải thông tin trên các website, ứng dụng điện thoại hoặc mạng xã hội như Facebook, Zalo để tiếp cận người vay.
Những lời mời chào như “thủ tục đơn giản”, “giải ngân trong ngày”, “không cần thế chấp”, “không chứng minh thu nhập”, “không cần người bảo lãnh” hay thậm chí “nói không với tín dụng đen” được các đối tượng sử dụng nhằm đánh trúng tâm lý của người dân đang gặp khó khăn về tài chính.
Tại nhiều vùng đồng bào DTTS, điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, nhu cầu vay vốn để sản xuất, chữa bệnh, chi tiêu đột xuất hoặc phục vụ sinh hoạt gia đình khá lớn. Trong khi đó, không ít người dân còn hạn chế về kiến thức pháp luật, chưa hiểu rõ các quy định liên quan đến hoạt động vay mượn tài chính nên rất dễ tin vào những lời quảng cáo hấp dẫn.
Ban đầu, số tiền vay thường không lớn, chỉ từ vài triệu đến vài chục triệu đồng. Tuy nhiên, phía sau những hợp đồng tưởng chừng đơn giản ấy là hàng loạt khoản phí dịch vụ, phí tư vấn, phí phạt cùng mức lãi suất "cắt cổ". Người vay thường không nhận đủ số tiền như đã thỏa thuận nhưng vẫn phải thanh toán theo toàn bộ số tiền ghi trên giấy tờ.
Khi đến hạn không có khả năng chi trả, người vay tiếp tục bị ép vay khoản mới để trả khoản cũ, dẫn đến tình trạng “lãi mẹ đẻ lãi con”, nợ nần chồng chất. Không dừng lại ở đó, nhiều trường hợp còn bị khủng bố tinh thần bằng điện thoại, tin nhắn; bị đe dọa, xúc phạm danh dự, đăng tải thông tin cá nhân hoặc hình ảnh lên mạng xã hội nhằm gây sức ép buộc trả nợ.
Theo thống kê của lực lượng chức năng, thời gian qua Công an các địa phương trên cả nước đã phát hiện nhiều đối tượng liên quan đến hoạt động tín dụng đen. Qua điều tra, cơ quan chức năng cho biết các đối tượng thường đưa ra nhiều gói vay khác nhau để tạo cảm giác lãi suất thấp. Tuy nhiên, nếu tính đầy đủ các khoản phí và chi phí phát sinh, lãi suất thực tế có thể lên tới 300 - 500%/năm, thậm chí có những trường hợp lên đến 1.000 - 1.200%/năm.
Tại phường Bình Phước, lực lượng Công an tỉnh đã phát hiện và bắt giữ hai đối tượng hoạt động cho vay nặng lãi là Nguyễn Bích Đào và Đào Thị Mỹ Duyên cùng trú tại xã Bom Bo, tỉnh Đồng Nai. Qua điều tra, cơ quan chức năng xác định Đào Thị Mỹ Duyên đã cho 100 người vay với 143 lượt vay, tổng số tiền hơn 9 tỷ đồng. Chỉ riêng với 5 trường hợp đã được làm việc, đối tượng này đã áp dụng mức lãi suất khoảng 109%/năm và thu lợi bất chính hàng trăm triệu đồng. Đối với Nguyễn Bích Đào, lực lượng chức năng xác định đối tượng đã cho nhiều người vay với tổng số tiền hơn 4 tỷ đồng. Cá biệt, có khoản vay bị áp mức lãi suất từ 730 đến 1.460%/năm. Đáng chú ý, trong số những người vay tiền của hai đối tượng có nhiều trường hợp là đồng bào DTTS.
Một số đối tượng liên quan đến cho vay nặng lãi bị công an bắt giữTại tỉnh Khánh Hòa, hoạt động tín dụng đen cũng có dấu hiệu phức tạp trở lại tại một số khu dân cư, chợ, trường học, cụm công nghiệp và vùng đồng bào DTTS. Qua công tác tuần tra, kiểm tra, lực lượng Công an tỉnh đã phát hiện nhiều trường hợp cho vay với mức lãi suất từ 15 đến 30% mỗi tháng.
Tương tự, tại Đồng Nai, lực lượng chức năng nhiều năm qua đã liên tục phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến tín dụng đen. Theo ghi nhận, các đối tượng đang có xu hướng chuyển dần địa bàn hoạt động về khu vực nông thôn và vùng đồng bào DTTS. Ở đây, một số vụ việc được phát hiện có mức lãi suất lên tới 700%/năm.
Trước thực trạng trên, Bộ Công an đã chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm ngăn chặn và đẩy lùi tín dụng đen. Trong đó, tập trung nắm chắc tình hình địa bàn, chủ động phát hiện các cơ sở kinh doanh, doanh nghiệp, cá nhân có dấu hiệu hoạt động cho vay nặng lãi; đồng thời tăng cường các biện pháp nghiệp vụ để đấu tranh từ sớm, từ xa, không để hình thành các đường dây, ổ nhóm hoạt động phức tạp.
Cùng với công tác đấu tranh, xử lý vi phạm, các địa phương cũng đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân về những hệ lụy của tín dụng đen. Nhiều đợt ra quân đã được triển khai nhằm tháo gỡ các tờ rơi, biển quảng cáo cho vay tiền trái phép tại các tuyến đường, khu dân cư và địa điểm công cộng.
Các cơ quan chức năng khuyến cáo người dân, đặc biệt là đồng bào DTTS ở vùng sâu, vùng xa, khi có nhu cầu vay vốn nên tìm đến các tổ chức tín dụng hợp pháp, các chương trình hỗ trợ vay vốn ưu đãi của Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội. Đồng thời, cần nâng cao cảnh giác trước những lời mời gọi vay tiền dễ dàng, lãi suất thấp bất thường trên mạng xã hội hoặc qua các ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Ngăn chặn tín dụng đen không chỉ là trách nhiệm của lực lượng chức năng mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng. Khi mỗi người dân nâng cao ý thức cảnh giác và chủ động tìm hiểu pháp luật, những chiếc bẫy tín dụng đen sẽ không còn cơ hội len lỏi vào các thôn bản, góp phần giữ gìn cuộc sống bình yên và phát triển bền vững ở vùng đồng bào DTTS.
