Lan tỏa giá trị nghề làm tranh dân gian Đông Hồ

Theo kế hoạch, lễ đón nhận bằng ghi danh của UNESCO sẽ diễn ra vào ngày 27/3, được truyền hình trực tiếp trên kênh VTV1. Đây không đơn thuần là một nghi lễ ngoại giao văn hóa, mà còn là sự kiện mang ý nghĩa tôn vinh những giá trị tinh hoa được kết tinh qua nhiều thế hệ nghệ nhân làng Đông Hồ. Điểm nhấn của Chương trình là màn nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Tinh hoa di sản - Ngàn năm tỏa rạng”, kết hợp giữa truyền thống và công nghệ hiện đại, nổi bật với màn trình diễn drone và bắn pháo hoa tạo nên không gian vừa trang trọng vừa giàu cảm xúc.

Việc được UNESCO ghi danh vào danh sách cần bảo vệ khẩn cấp cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác bảo tồn. Không còn là câu chuyện giữ nghề theo cách tự phát, nghề làm tranh Đông Hồ giờ đây cần được tiếp cận bằng tư duy quản trị di sản bài bản: Bảo tồn kỹ thuật in khắc gỗ, gìn giữ nguyên liệu truyền thống như giấy điệp, màu tự nhiên, đồng thời tái cấu trúc mô hình làng nghề để thích ứng với kinh tế thị trường. Đây là bài toán không dễ, nhưng nếu làm tốt Đông Hồ hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu về kết hợp giữa di sản và phát triển bền vững.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc xây dựng thương hiệu cho tranh Đông Hồ cũng được đặt lên hàng đầu. Không chỉ dừng ở sản phẩm thủ công mỹ nghệ, tranh Đông Hồ cần được định vị như một biểu tượng văn hóa Việt Nam. Các nền tảng số, công nghệ thực tế ảo, thương mại điện tử… sẽ là công cụ quan trọng để đưa di sản này tiếp cận với công chúng toàn cầu. Đây là hướng đi mang tính chiến lược, giúp di sản “sống” được trong đời sống hiện đại, thay vì chỉ tồn tại trong không gian bảo tồn tĩnh.

Song song với lễ đón nhận bằng, tỉnh Bắc Ninh còn tổ chức hàng loạt hoạt động trong khuôn khổ Festival “Về miền di sản 2026”. Sự kiện này không chỉ gói gọn trong phạm vi một địa phương mà còn có sự tham gia của nhiều đoàn nghệ thuật đến từ các tỉnh, thành trên cả nước. Lễ khai mạc dự kiến diễn ra vào sáng ngày 28/3 tại Trung tâm Văn hóa - Triển lãm tỉnh, với các màn trình diễn di sản văn hóa phi vật thể đã được UNESCO ghi danh. Mỗi loại hình được trình diễn trong khoảng 30-45 phút, tạo nên một “bức tranh sống động” về sự đa dạng văn hóa của Việt Nam.

Một điểm nhấn đáng chú ý khác là không gian trưng bày “Hành trình sắc màu di sản văn hóa phi vật thể các vùng miền”, diễn ra từ ngày 27 đến ngày 31/3. Đây là dịp để công chúng không chỉ thưởng lãm mà còn hiểu sâu hơn về giá trị, lịch sử và bối cảnh hình thành của các loại hình di sản. Từ đó, nâng cao nhận thức cộng đồng - yếu tố cốt lõi trong bảo tồn di sản bền vững.

Không dừng lại ở các hoạt động trình diễn, chuỗi sự kiện còn mang đậm màu sắc tâm linh với hành trình về chốn Tổ tại chùa Vĩnh Nghiêm. Các nghi lễ truyền thống như dâng hương tưởng niệm Trúc Lâm Tam Tổ, lễ cầu quốc thái dân an, lễ rước Phật, rước Tổ… không chỉ thể hiện đời sống tín ngưỡng phong phú mà còn góp phần kết nối cộng đồng với cội nguồn văn hóa dân tộc.

Đặc biệt, triển lãm tranh dân gian Việt Nam và tôn vinh tranh Đông Hồ, diễn ra từ ngày 26 đến ngày 30/3 tại Trung tâm Bảo tồn tranh dân gian Đông Hồ, sẽ là không gian hội tụ của nghệ thuật truyền thống. Đây không chỉ là nơi trưng bày mà còn là diễn đàn giao lưu giữa nghệ nhân và công chúng, giữa quá khứ và hiện tại. Những bức tranh tưởng chừng quen thuộc như “Đám cưới chuột”, “Lợn đàn”, “Vinh hoa - Phú quý” khi được đặt trong bối cảnh mới sẽ mang lại những tầng ý nghĩa sâu sắc hơn.

Bên cạnh đó, các hoạt động văn hóa dân gian, thể thao và ẩm thực cũng góp phần làm phong phú trải nghiệm của du khách. Những trò chơi như bắt chạch trong chum, đi cà kheo, kéo co, hay các cuộc thi chim cảnh, chọi gà… không chỉ mang tính giải trí mà đây còn là văn hóa truyền thống của cư dân vùng Kinh Bắc.