Tháo gỡ điểm nghẽn, tăng tốc chuyển đổi số trong công tác dân tộc và tôn giáo

Ngày 25/5, tại trụ sở Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hải Trung tiếp tục chủ trì cuộc họp rà soát tiến độ, kết quả triển khai các nhiệm vụ công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và Đề án 06 của Bộ. Cuộc họp cho thấy sự quyết tâm của lãnh đạo Bộ trong việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” về nhận thức, cơ chế phối hợp và hạ tầng dữ liệu để tăng tốc chuyển đổi số trong toàn ngành.

Chuyển đổi số không còn là nhiệm vụ riêng của một đơn vị

Tại cuộc họp, đại diện nhiều vụ, đơn vị đã báo cáo kết quả triển khai nhiệm vụ công nghệ thông tin, chuyển đổi số thời gian qua. Bên cạnh những kết quả bước đầu, các đơn vị cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Một trong những vấn đề được nhắc tới nhiều nhất là cơ chế phối hợp giữa các đơn vị chuyên môn với đơn vị công nghệ, tài chính và pháp chế còn thiếu đồng bộ, khiến quá trình hoàn thiện hồ sơ đầu tư, thẩm định và phê duyệt nhiệm vụ còn kéo dài.

Nhiều ý kiến cho rằng, để các nhiệm vụ chuyển đổi số đi vào thực chất, cần sớm hoàn thiện quy trình phối hợp thống nhất giữa các đơn vị; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính nội bộ.

Đặc biệt, nhiều đại biểu kiến nghị Bộ cần tăng cường nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực dữ liệu, công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo. Đây được xem là “nút thắt” lớn hiện nay khi nhiều đơn vị vẫn thiếu cán bộ có chuyên môn sâu để triển khai các nhiệm vụ công nghệ số quy mô lớn.

Cùng với đó, việc đào tạo kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cũng được xác định là nhiệm vụ cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý, điều hành trong giai đoạn mới.

Dữ liệu phải “đúng, đủ, sạch, sống”

Một trong những nội dung được Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung đặc biệt nhấn mạnh tại cuộc họp là bài toán dữ liệu.

Theo báo cáo của các đơn vị, hiện nay dữ liệu chuyên ngành trong lĩnh vực dân tộc và tôn giáo vẫn còn phân tán; việc chuẩn hóa, làm sạch, kết nối và chia sẻ dữ liệu chưa đồng bộ. Một số cơ sở dữ liệu chuyên ngành triển khai chậm, thậm chí mới dừng ở bước xây dựng đề cương, chưa hình thành sản phẩm cụ thể.

Đây là thực trạng không riêng của Bộ Dân tộc và Tôn giáo mà cũng là khó khăn chung của nhiều bộ, ngành trong quá trình chuyển đổi số. Bởi nếu dữ liệu không đồng bộ, thiếu cập nhật hoặc không bảo đảm chất lượng thì mọi hệ thống công nghệ, phần mềm hay trí tuệ nhân tạo đều khó phát huy hiệu quả.

Chính vì vậy, tại cuộc họp, nhiều ý kiến đề xuất cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ với các địa phương để rà soát, chuẩn hóa và cập nhật dữ liệu theo hướng “đúng, đủ, sạch, sống”.

Khái niệm “dữ liệu sống” không chỉ dừng ở việc lưu trữ thông tin, mà phải là dữ liệu được cập nhật thường xuyên, có khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả phục vụ công tác quản lý, điều hành trên môi trường số.

Đối với lĩnh vực dân tộc và tôn giáo, nơi liên quan trực tiếp tới hàng triệu người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, việc xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất càng có ý nghĩa quan trọng.

Đó sẽ là nền tảng để hoạch định chính sách chính xác hơn, quản lý hiệu quả hơn và phục vụ người dân tốt hơn.

Điểm nghẽn lớn nhất là nhận thức

Phát biểu kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung ghi nhận tinh thần chủ động, nỗ lực của các vụ, đơn vị trong triển khai nhiệm vụ công nghệ thông tin, chuyển đổi số thời gian qua.

Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng thẳng thắn chỉ rõ nhiều nhiệm vụ đến nay vẫn triển khai chậm; một số đơn vị chưa xây dựng kế hoạch chi tiết, chưa xác định rõ sản phẩm đầu ra, tiến độ, trách nhiệm và nguồn lực thực hiện.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng nhấn mạnh: “Điểm nghẽn lớn hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế, nguồn lực hay hạ tầng công nghệ mà trước hết là vấn đề nhận thức”.

Đây được xem là thông điệp quan trọng nhất của cuộc họp.

Bởi trên thực tế, nhiều nơi vẫn xem chuyển đổi số là nhiệm vụ riêng của đơn vị công nghệ thông tin hoặc Trung tâm Chuyển đổi số. Trong khi bản chất của chuyển đổi số là sự thay đổi toàn diện về tư duy quản lý, phương thức điều hành và cách thức tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Nếu người đứng đầu không trực tiếp chỉ đạo, không coi chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm thì rất khó tạo ra sự thay đổi thực chất.

Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung khẳng định, chuyển đổi số không đơn thuần là đầu tư phần mềm hay trang thiết bị công nghệ, mà là quá trình tái cấu trúc phương thức làm việc, nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân.

Chính vì vậy, mỗi vụ, đơn vị phải chủ động xác định rõ nhiệm vụ chuyển đổi số gắn với chức năng, nhiệm vụ chuyên môn của mình; từ đó xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, bài bản và khả thi.

Thực hiện nguyên tắc “6 rõ”

Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện nhiệm vụ thời gian tới, Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung yêu cầu các đơn vị khẩn trương xây dựng kế hoạch tổng thể, kế hoạch chi tiết theo nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm và rõ nguồn lực.

Theo đó, mỗi nhiệm vụ phải xác định cụ thể đầu việc, thời hạn hoàn thành và cá nhân chịu trách nhiệm trực tiếp; đồng thời thực hiện chế độ báo cáo tiến độ thường xuyên nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh.

Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm khắc phục tình trạng triển khai dàn trải, thiếu trọng tâm hoặc chậm tiến độ như thời gian qua.

Đặc biệt, đối với các nhiệm vụ trọng tâm như xây dựng Cơ sở dữ liệu về Dân tộc, Cơ sở dữ liệu về Tôn giáo, nâng cấp Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính hay xây dựng hệ thống quản lý văn bản tích hợp trí tuệ nhân tạo, Thứ trưởng yêu cầu các đơn vị phải tập trung nguồn lực, phối hợp chặt chẽ để bảo đảm tiến độ thực hiện.

Trong đó, việc bảo đảm an toàn thông tin, khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu dùng chung phải được đặt lên hàng đầu.

Chuyển đổi số để phục vụ người dân tốt hơn

Có thể nói, điều quan trọng nhất của chuyển đổi số không nằm ở số lượng phần mềm hay hệ thống được xây dựng, mà ở hiệu quả phục vụ người dân và nâng cao chất lượng quản lý nhà nước.

Đối với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, chuyển đổi số sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách vùng miền, nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ công của người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn; đồng thời tạo nền tảng dữ liệu phục vụ hoạch định chính sách dân tộc và tôn giáo chính xác, kịp thời hơn.

Trong bối cảnh cả nước đang triển khai mạnh mẽ Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, yêu cầu đặt ra đối với ngành dân tộc và tôn giáo là phải chủ động thích ứng, đổi mới tư duy và hành động quyết liệt hơn…

Những chỉ đạo của Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung tại cuộc họp lần này cho thấy quyết tâm rất rõ của lãnh đạo Bộ trong việc tạo chuyển biến thực chất trong công tác chuyển đổi số.

Bởi muốn tháo gỡ điểm nghẽn, trước hết phải tháo gỡ từ nhận thức; muốn chuyển đổi số thành công, phải bắt đầu từ sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống.

Và chỉ khi mỗi cán bộ, mỗi đơn vị thực sự xem chuyển đổi số là nhiệm vụ của chính mình, quá trình xây dựng nền hành chính số trong lĩnh vực dân tộc và tôn giáo mới có thể đi nhanh, đi vững và mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân./.