Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung: Lào Cai cần chủ động tăng tốc tổ chức thực hiện hiệu quả Chương trình MTQG

Tiếp và làm việc với Đoàn công tác có ông Phan Trung Bá - Phó Chủ tịch UBND tỉnh; lãnh đạo một số, sở, ban, ngành của tỉnh.

Đã hoàn thành và vượt 23/32 chỉ tiêu của Chương trình MTQG 1719

Tại buổi làm việc, lãnh đạo Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lào Cai đã báo cáo khái quát tình hình phát triển kinh tế - xã hội, công tác dân tộc, tôn giáo và kết quả triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn.

Sau khi hợp nhất với tỉnh Yên Bái, tỉnh Lào Cai (mới) có 99 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 95 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, với 2.438 thôn, trong đó có 47 xã khu vực III và 1.033 thôn đặc biệt khó khăn; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 60,9% dân số toàn tỉnh.

Tổng vốn Trung ương giao thực hiện Chương trình MTQG 1719 giai đoạn 2021-2025 cho tỉnh Lào Cai là hơn 6.309 tỷ đồng. Đến hết tháng 1/2026, tỉnh đã giải ngân trên 5.329 tỷ đồng, đạt 84,47% kế hoạch, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống Nhân dân và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng trong tỉnh.

Giai đoạn 2021-2025, Lào Cai đã hoàn thành và vượt 23/32 chỉ tiêu của Chương trình. Tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số giảm bình quân 6,36%/năm, vượt mục tiêu Trung ương giao (5%/năm). Hệ thống hạ tầng tiếp tục được đầu tư đồng bộ, với 100% xã có đường ô tô đến trung tâm được nhựa hóa hoặc bê tông hóa, 98% xã có trạm y tế kiên cố, 99% hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia và 98,6% hộ được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh.

Tuy nhiên tiến độ xử lý vốn Chương trình MTQG 1719 kéo dài sang năm 2026 còn chậm. Đến ngày 18/6, trong gần 997,8 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương chuyển nguồn, tỉnh mới giải ngân gần 57,8 tỷ đồng, đạt 5,8%. Hiện, tỉnh đang tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ giải ngân, phấn đấu hoàn thành kế hoạch trước ngày 31/12/2026.

Đối với Hợp phần 2 Chương trình MTQG 417 giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến đề xuất 103 dự án, với tổng vốn khoảng 823,6 tỷ đồng, tập trung đầu tư hạ tầng giáo dục, văn hóa, hạ tầng thiết yếu vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các dự án phát triển sinh kế; đồng thời rà soát 266 công trình cấp thiết về nước, điện, phòng, chống thiên tai và sắp xếp dân cư, tổng nhu cầu khoảng 811 tỷ đồng.

UBND tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo các Chương trình MTQG của tỉnh; rà soát, phê duyệt danh mục xã, thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; xây dựng, hoàn thiện các cơ chế, chính sách, quy định thuộc thẩm quyền địa phương về phân cấp quản lý, phân bổ vốn, lồng ghép nguồn lực và tổ chức thực hiện Chương trình phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Phan Trung Bá - Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã trao đổi và làm rõ hơn về quá trình triển khai Chương trình trên địa bàn tỉnh. Đồng thời yêu cầu các sở, ngành phối hợp với các xã khẩn trương rà soát, điều chỉnh kinh phí đối với các nội dung, dự án không còn nhiệm vụ thực hiện, chậm giải ngân sang thực hiện các dự án có tiến độ giải ngân tốt cũng như nội dung còn mục tiêu, nhiệm vụ thực hiện; đẩy nhanh giải ngân nguồn vốn kéo dài; tăng cường kiểm tra, giám sát, công khai tiến độ thực hiện; gắn trực tiếp kết quả công việc với trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương…

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phan Trung Bá cũng cho biết thêm, hiện nay, tỷ lệ vốn đối ứng ngân sách địa phương của Lào Cai là 71%, khoảng hơn 2.836 tỷ đồng để thực hiện Chương trình MTQG 417. Đây là áp lực lớn, vượt khả năng cân đối của tỉnh. Vì vậy, tỉnh đề nghị Bộ Dân tộc và Tôn giáo nghiên cứu, xem xét báo cáo Thủ tướng Chính phủ giảm tỷ lệ vốn đối ứng ngân sách địa phương đối với tỉnh.

Triển khai Chương trình MTQG là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách trong năm 2026

Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hải Trung ghi nhận những nỗ lực của tỉnh Lào Cai trong triển khai các Chương trình Mục tiêu quốc gia; đồng thời lưu ý khoảng cách giữa một số mục tiêu và kết quả đạt được còn lớn, đòi hỏi địa phương phải tăng tốc và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện.

Trong bối cảnh các Chương trình Mục tiêu quốc gia được tổ chức lại, nhu cầu hỗ trợ người dân không thay đổi nhưng phương thức thực hiện sẽ điều chỉnh, Thứ trưởng đề nghị tỉnh Lào Cai coi việc triển khai Chương trình MTQG 417 là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách trong năm 2026; thực hiện theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả, rõ thẩm quyền”.

Tỉnh cần chủ động tăng tốc tổ chức thực hiện, nâng cao năng lực quản lý, điều hành và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực; khẩn trương rà soát, tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách và thủ tục hành chính; tập trung rà soát toàn bộ danh mục dự án, nguồn vốn và đối tượng thụ hưởng, xác định rõ những nhiệm vụ cấp bách, đủ điều kiện triển khai ngay; ưu tiên địa bàn khó khăn, nhu cầu cấp thiết, mạnh dạn loại bỏ nội dung trùng lặp, dàn trải, chưa rõ đối tượng thụ hưởng hoặc chưa thực sự hiệu quả.

Đặc biệt, Thứ trưởng yêu cầu không “hạ tầng hóa” Hợp phần thứ hai mà phải tăng tỷ trọng các dự án phát triển sản xuất, sinh kế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập, phát triển kinh tế hộ, kinh tế cộng đồng và du lịch cộng đồng. Mọi dự án phải hướng tới đáp ứng nhu cầu thiết yếu, nâng cao đời sống của người dân.

Đối với vốn chuyển nguồn, Thứ trưởng lưu ý tỉnh cần xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết theo từng tháng, từng dự án, không dồn thanh toán, nghiệm thu vào cuối năm; phân công rõ trách nhiệm, thời hạn xử lý, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc và xử lý nghiêm các trường hợp chậm tiến độ; tăng cường đào tạo, hướng dẫn cán bộ; hoàn thiện quy chế hoạt động, phân công nhiệm vụ rõ ràng, bảo đảm Chương trình được triển khai thông suốt từ cơ sở. Đối với các công trình sau đầu tư, cần làm rõ đối tượng thụ hưởng, chủ thể quản lý, phương án vận hành, kinh phí duy tu, bảo dưỡng để bảo đảm phát huy hiệu quả bền vững.

Công tác kiểm tra, giám sát phải chuyển mạnh sang đánh giá kết quả đầu ra, không chỉ dựa trên số văn bản đã ban hành hay số vốn đã giao, mà phải đo bằng tiến độ giải ngân, số người thụ hưởng, chất lượng công trình, việc làm, thu nhập và sự hài lòng của người dân. Đồng thời, cần phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng, trưởng thôn và người có uy tín; bảo đảm người dân được biết, được bàn, được tham gia và giám sát.

Về các kiến nghị của địa phương, Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung đề nghị tỉnh tổng hợp đầy đủ để Bộ Dân tộc và Tôn giáo nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, tháo gỡ, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong giai đoạn mới. Đồng thời lưu ý tỉnh Lào Cai chủ động xử lý nhiệm vụ thuộc thẩm quyền, khắc phục tồn tại sau kiểm tra và báo cáo kết quả trong tháng 7/2026.

* Trước đó, Đoàn công tác đã kiểm tra hồ sơ, khảo sát công trình và trao đổi với người dân tại xã Võ Lao. Qua kiểm tra, Đoàn công tác chỉ ra một số nội dung cần khắc phục như: kế hoạch triển khai ở cấp xã chưa hoàn thiện; hồ sơ, dữ liệu sau sắp xếp chưa đồng bộ; kinh phí duy tu, bảo dưỡng còn hạn chế; nhu cầu hỗ trợ sản xuất, sinh kế chưa được rà soát đầy đủ. Xã còn 8,597 tỷ đồng vốn chuyển nguồn chưa giải ngân.

Kết quả này cho thấy kiểm tra, giám sát là căn cứ quan trọng để xác định trách nhiệm, tháo gỡ vướng mắc và nâng cao hiệu quả đầu tư sau bàn giao.