Thứ trưởng Nông Thị Hà: Đà Nẵng cần chủ động chuẩn bị đầy đủ nguồn lực, tập trung triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia

Kết quả nổi bật trong giai đoạn 2021-2026

Tại buổi làm việc, lãnh đạo Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố đã báo cáo kết quả thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025; tình hình thực hiện và tiến độ giải ngân nguồn vốn ngân sách nhà nước năm 2026; tình hình triển khai Hợp phần 2 trong Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030.

Theo báo cáo, sau khi hợp nhất tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng (cũ) thành thành phố Đà Nẵng mới, thành phố có 94 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 37 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; 4 xã có thôn thuộc vùng dân tộc thiểu số. Toàn vùng dân tộc thiểu số và miền núi của thành phố có 420 thôn, với 230 thôn đặc biệt khó khăn, chiếm khoảng 65,4% diện tích tự nhiên của thành phố. Dân số vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN) trên địa bàn thành phố là 352.544 người, trong đó tổng số người dân tộc thiểu số (DTTS) là 164.095 người (chiếm khoảng 5,3% dân số). Thành phố có 39 dân tộc cùng sinh sống, đông nhất là các dân tộc Cơ-tu, Xơ Đăng, Gié Triêng và Co.

Ông Nguyễn Mạnh Hà - Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP. Đà Nẵng cho biết, thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025 và nguồn vốn của giai đoạn được chuyển nguồn sang năm 2026, tính đến ngày 30/6/2026, thành phố có 5 nhóm mục tiêu đã hoàn thành và vượt kế hoạch đề ra. Tỷ lệ giảm nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số đạt trên 3%; thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số tăng gấp 2 lần so với năm 2020; các chỉ tiêu về y tế, chăm sóc sức khỏe nhân dân, đào tạo nghề và bảo tồn, phát triển giá trị văn hóa truyền thống đều đạt kết quả tích cực. Hệ thống giao thông, điện, nước và nhiều công trình hạ tầng thiết yếu được quan tâm đầu tư. Các mô hình phát triển sản xuất phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống của người dân.

Tuy nhiên, thành phố đang còn 2 nhóm mục tiêu chưa đạt, đó là: số xã, thôn ra khỏi địa bàn đặc biệt khó khăn và mục tiêu về định canh, định cư, giải quyết tình trạng thiếu đất ở, đất sản xuất cho đồng bào. Tỷ lệ nghèo đa chiều đầu kỳ năm 2026 vùng đồng bào DTTS&MN là 25.515 hộ/91.600 hộ, chiếm tỷ lệ 27,85%; trong số này có hơn 20.200 hộ là đồng bào DTTS.

Nhiều vướng mắc cần sự quan tâm tháo gỡ của các cơ quan Trung ương

Thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I từ 2026-2030 (Chương trình MTQG 417), thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi bình quân 3%/năm, xuống còn khoảng 14%; phấn đấu giảm 18 xã đặc biệt khó khăn và không còn thôn đặc biệt khó khăn.

Để đạt mục tiêu này, thành phố cần đầu tư 91 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung, 83 công trình điện sinh hoạt, hỗ trợ xây dựng nhà ở cho khoảng 1.686 hộ và hỗ trợ đất ở cho 773 hộ, cùng nhiều công trình hạ tầng thiết yếu khác. Tổng nhu cầu vốn giai đoạn 2026-2030 cho Hợp phần 2 phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN trong Chương trình MTQG 417 vào khoảng 10.600 tỷ đồng. Tuy nhiên, giai đoạn 2026-2030, Đà Nẵng là một trong các địa phương không được nhận hỗ trợ từ ngân sách Trung ương nên tạo áp lực lớn đối với khả năng cân đối ngân sách của thành phố.

Do đó, thành phố đề nghị Bộ Dân tộc và Tôn giáo báo cáo Trung ương xem xét cơ chế hỗ trợ ngân sách phù hợp đối với các địa phương tự cân đối ngân sách nhưng sau sắp xếp đơn vị hành chính có quy mô lớn về xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, còn nhiều xã, thôn đặc biệt khó khăn. Riêng giai đoạn 2026-2030, thành phố kiến nghị Trung ương quan tâm hỗ trợ có mục tiêu khoảng 2.000 tỷ đồng, gồm khoảng 1.500 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển và 500 tỷ đồng vốn sự nghiệp để triển khai Hợp phần 2 của Chương trình MTQG 417.

Bên cạnh đó, thành phố cũng phản ánh, năm 2026 là năm đầu triển khai Chương trình MTQG 417, nhiều văn bản hướng dẫn của Trung ương ban hành chưa kịp thời, khiến địa phương còn lúng túng trong triển khai. Đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã tham mưu thực hiện Chương trình còn thiếu, chủ yếu kiêm nhiệm; cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin tại các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi còn hạn chế. Biểu mẫu báo cáo của các bộ, ngành chưa thống nhất, gây khó khăn trong tổng hợp, đối chiếu số liệu, nhất là ở cấp xã. UBND thành phố kiến nghị Bộ Dân tộc và Tôn giáo sớm hướng dẫn một số nội dung còn vướng mắc liên quan đến chuyển đổi số, bồi dưỡng kiến thức dân tộc, lựa chọn người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số; ban hành bộ biểu mẫu thống nhất về mục tiêu, chỉ tiêu, giao vốn, giải ngân, thanh toán, quyết toán và giám sát đầu tư công đối với Hợp phần 2.

Tại buổi làm việc, nhiều kiến nghị của thành phố Đà Nẵng đã được các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ Dân tộc và Tôn giáo cùng đại diện các bộ, ngành Trung ương giải đáp theo thẩm quyền.

Tổ chức triển khai Chương trình MTQG 417 với quyết tâm cao

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Nông Thị Hà ghi nhận nỗ lực của thành phố Đà Nẵng trong lãnh đạo, chỉ đạo và đạt nhiều kết quả tích cực trong thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025, góp phần quan trọng phát triển hạ tầng, giảm nghèo và nâng cao đời sống đồng bào DTTS.

Thứ trưởng cho rằng địa phương vẫn còn một số tồn tại, vướng mắc đã được Đoàn công tác chỉ ra trong quá trình kiểm tra thực tế. Vì vậy, thành phố cần sớm rà soát, khắc phục những chỉ tiêu còn thấp và có giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình MTQG trong thời gian tới.

Đối với nguồn vốn chuyển tiếp từ giai đoạn trước sang năm 2026, Thứ trưởng đề nghị Đà Nẵng đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án để người dân sớm được thụ hưởng chính sách. Nguồn vốn sự nghiệp hiện vẫn còn khá lớn nên cần được khai thác và sử dụng hiệu quả trong những tháng cuối năm 2026. Việc giải ngân phải đi đôi với hiệu quả đầu tư. Những nội dung không còn đối tượng thụ hưởng cần được điều chỉnh sang nhiệm vụ khác theo đúng quy định. Mục tiêu cuối cùng là các nguồn vốn đầu tư phải mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

Về Chương trình Mục tiêu quốc gia 417, nhấn mạnh năm 2026 là năm đầu triển khai, Thứ trưởng Nông Thị Hà đề nghị thành phố bám sát chỉ đạo, hướng dẫn của Trung ương, chủ động chuẩn bị đầy đủ nguồn lực, tập trung giải quyết những vấn đề cốt lõi về công tác dân tộc, tôn giáo và tổ chức triển khai Chương trình ngay từ đầu với quyết tâm cao, tạo nền tảng để vùng đồng bào DTTS và miền núi phát triển nhanh hơn, bền vững hơn trong giai đoạn mới.

Đối với các kiến nghị của thành phố, Thứ trưởng Nông Thị Hà đề nghị các thành viên đoàn công tác ghi nhận, tổng hợp báo cáo Chính phủ, đồng thời phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, tháo gỡ để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho địa phương trong quá trình triển khai Chương trình MTQG, nhằm hỗ trợ giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo hướng bền vững trong thời gian tới.