Thứ trưởng Y Thông và Đoàn công tác của Bộ Dân tộc và Tôn giáo làm việc với UBND tỉnh Nghệ AnTham dự buổi làm việc, về phía tỉnh Nghệ An có ông Nguyễn Văn Đệ - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; lãnh đạo các sở, ngành và xã Quỳ Hợp.
Nhiều mục tiêu, chỉ tiêu đã đạt được trong giai đoạn 2021-2025
Theo báo cáo của UBND tỉnh Nghệ An, tỉnh hiện có 1.569 thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó có 668 thôn, bản đặc biệt khó khăn; 79 xã, phường thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, gồm: 3 xã, phường khu vực I, 25 xã, phường khu vực II và 51 xã khu vực III. Nghệ An có hơn 548.000 đồng bào dân tộc thiểu số thuộc 49 thành phần dân tộc, trong đó có 5 dân tộc sinh sống thành cộng đồng, gồm: Thái, Thổ, Khơ Mú, Mông và Ơ Đu.
Giai đoạn 2021-2025, thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (Chương trình MTQG 1719), tỉnh Nghệ An đã hoàn thành nhiều mục tiêu, chỉ tiêu như: Tỷ lệ giảm nghèo trong đồng bào DTTS bình quân hằng năm đạt trên 3%; thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 38,4 triệu đồng/người/năm; các chỉ tiêu về giáo dục, hỗ trợ đất ở, nhà ở, nước sinh hoạt tập trung; tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đạt 51,5%, vượt mục tiêu đề ra... Một số chỉ tiêu còn lại đang được các địa phương tiếp tục triển khai bằng nguồn vốn của Chương trình MTQG 1719 được phép kéo dài thực hiện sang năm 2026. Dự kiến đến cuối năm nay, 100% trường lớp học sẽ được kiên cố hóa, 95% người dân được xem truyền hình, 96% được nghe đài phát thanh và 50% thôn có đội văn hóa, văn nghệ truyền thống hoạt động thường xuyên…
Ông Nguyễn Văn Đệ - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An phát biểu tại buổi làm việcĐối với việc triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030 (Chương trình MTQG 417), UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh; chỉ đạo các địa phương kiện toàn Ban Chỉ đạo cấp xã. Đặc biệt, UBND tỉnh đã trình và được Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị về đẩy mạnh thực hiện Chương trình MTQG 417. UBND tỉnh cũng đã trình HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách Trung ương. Trong quý III/2026, UBND tỉnh sẽ tiếp tục ban hành Bộ tiêu chí, Kế hoạch thực hiện và trình HĐND tỉnh ban hành các chính sách hỗ trợ thực hiện Chương trình trên địa bàn.
Theo đánh giá của UBND tỉnh Nghệ An, việc tích hợp 3 chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình thống nhất đã góp phần đồng bộ cơ chế quản lý, khắc phục tình trạng chồng chéo, tập trung nguồn lực đầu tư cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã cũng tạo điều kiện tập trung nguồn lực đầu tư, nâng cao hiệu quả thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.
Tuy nhiên, Nghệ An đang gặp nhiều khó khăn khi tỷ lệ hộ nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi còn cao, với 27.154 hộ nghèo (23,3%) và 25.401 hộ cận nghèo (21,8%). Một số chỉ tiêu dự kiến chưa hoàn thành trong năm 2026, như tỷ lệ xã, thôn ra khỏi diện đặc biệt khó khăn, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số tham gia bảo hiểm y tế. Bên cạnh đó, tiến độ giải ngân nguồn vốn kéo dài từ năm 2025 sang năm 2026 còn chậm, mới đạt 13,13% kế hoạch. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu quỹ đất sản xuất, khó khăn trong triển khai các dự án dược liệu, vướng mắc về thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, tác động của thiên tai và những hạn chế về năng lực của cán bộ ở cơ sở sau sắp xếp đơn vị hành chính…
Tại buổi làm việc, lãnh đạo tỉnh Nghệ An và các sở, ngành, địa phương đã tập trung làm rõ khả năng hoàn thành giải ngân nguồn vốn được kéo dài thời gian thực hiện sang năm 2026; các nhu cầu đầu tư cấp thiết tại các địa phương phía Tây Nghệ An, nhất là về điện, nước sinh hoạt, đất ở, đất sản xuất và nhà ở để xác định các nhiệm vụ ưu tiên trong giai đoạn tiếp theo.
Theo ông Nguyễn Văn Đệ - Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Nghệ An đang triển khai nhiều dự án đầu tư với hàng trăm tỷ đồng tại khu vực miền Tây. Tuy nhiên, quá trình thực hiện gặp không ít khó khăn về lựa chọn địa điểm, giải phóng mặt bằng, đầu tư hạ tầng điện, nước, giao thông và viễn thông do địa hình khu vực hiểm trở, chia cắt. Thách thức lớn nhất hiện nay đối với địa phương là phát triển sinh kế cho người dân ở vùng sâu, vùng xa. Song để phát triển sinh kế bền vững cho đồng bào, cần tiếp tục ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu, nhất là giao thông, điện và hạ tầng số, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận dịch vụ, phát triển sản xuất và nâng cao đời sống.
Giai đoạn 2021-2025, tỉnh Nghệ An đã tập trung chỉ đạo quyết liệt, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và địa phương để triển khai các Chương trình MTQG, thu được nhiều kết quả tích cực, tạo nền tảng và kinh nghiệm quan trọng cho giai đoạn 2026-2030. Trên cơ sở kinh nghiệm thực tiễn và hệ thống văn bản hướng dẫn đã được hoàn thiện, tỉnh Nghệ An sẽ tập trung hoàn thiện kế hoạch thực hiện, đẩy nhanh tiến độ các dự án, tăng cường kiểm tra, tháo gỡ khó khăn tại cơ sở và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và bảo đảm người dân thực sự được thụ hưởng từ các chính sách phát triển trong Chương trình MTQG 417.
Tập trung triển khai Chương trình MTQG giai đoạn 2026-2030
Thứ trưởng Y Thông kết luận buổi làm việc Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Y Thông ghi nhận những kết quả tỉnh Nghệ An đạt được trong thực hiện các Chương trình MTQG Xây dựng nông thôn mới, Giảm nghèo bền vững và Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025.
Thứ trưởng đề nghị tỉnh cần tập trung tháo gỡ nút thắt, điểm nghẽn, thực hiện hiệu quả nguồn vốn được phép kéo dài sang năm 2026 theo Nghị quyết số 257 của Quốc hội, hạn chế tối đa việc phải hoàn trả ngân sách. Đồng thời, chủ động chuẩn bị các điều kiện để triển khai kế hoạch đầu tư giai đoạn 2026-2030 ngay sau khi Trung ương phân bổ vốn. Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương tham mưu triển khai các nhiệm vụ theo Nghị quyết số 424/NQ-CP của Chính phủ, hoàn thiện các tiêu chí, quy trình phân bổ nguồn lực để bảo đảm triển khai hiệu quả Chương trình.
Tỉnh Nghệ An cần ưu tiên giải quyết các nhu cầu cấp thiết như bố trí, sắp xếp dân cư tại các khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét nhằm bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của người dân. Tập trung rà soát kỹ, tìm giải pháp căn cơ, đột phá để đảm bảo ổn định đời sống bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là ở các xã vùng sâu, vùng xa, biên giới thường xuyên bị thiên tai nghiêm trọng.
Tiếp thu các kiến nghị của tỉnh về bổ sung nguồn lực và giảm áp lực vốn đối ứng của địa phương, Thứ trưởng Y Thông cho biết, Đoàn công tác sẽ tổng hợp, báo cáo các bộ, ngành và cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết.
