Tỉnh Lạng Sơn tạo động lực phát triển nông thôn bền vững từ các chương trình mục tiêu quốc gia năm 2026Hơn 267 tỷ đồng được bố trí trong năm 2026, gồm hơn 198 tỷ đồng vốn đầu tư công và trên 69 tỷ đồng kinh phí sự nghiệp, là nguồn lực đáng kể đối với tỉnh Lạng Sơn trong triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I: từ năm 2026 đến năm 2030.
Ở tầm trung hạn, theo Quyết định số 1160/QĐ-TTg ngày 29/06/2026 của Thủ tướng Chính phủ: Về việc giao kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách trung ương giai đoạn 2026-2030 của các chương trình mục tiêu quốc gia (đợt 1) cho các bộ, cơ quan trung ương và Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố, tỉnh Lạng Sơn được giao hơn 1.868 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026-2030 thực hiện Chương trình MTQG 417.
Nhưng giá trị của những con số này không nằm ở quy mô tiền vốn. Điều đặc biệt hơn là nguồn lực được đặt vào đâu, tạo ra thay đổi gì và sau khi ngân sách kết thúc, người dân có tiếp tục hưởng lợi hay không. Đó chính là thước đo của một chương trình phát triển.
Không chỉ đầu tư nguồn vốn, mà cần tạo ra động lực
Kế hoạch số 310/KH-UBND ngày 8/8/2026 của UBND tỉnh Lạng Sơn về Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2026-2030, đã xác định rõ Chương trình MTQG 417 giai đoạn 2026-2030 là nhiệm vụ trọng tâm của các cấp, ngành và cả hệ thống chính trị; trong đó ưu tiên lồng ghép nguồn lực để hỗ trợ các xã phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới, các xã, thôn thoát khỏi tình trạng đặc biệt khó khăn và hoàn thành các mục tiêu giảm nghèo. Tỉnh cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 thu nhập bình quân người dân nông thôn gấp 3 lần năm 2020, thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số bằng một nửa mức bình quân chung của cả nước.
Cách xác định này cho thấy, tỉnh Lạng Sơn không tiếp cận nguồn vốn theo tư duy chia phần mà hướng tới tập trung nguồn lực vào những điểm nghẽn phát triển. Một xã nghèo không chỉ thiếu tiền, thiếu vốn đầu tư. Có thể thiếu đường, thiếu nước sản xuất, thiếu kỹ thuật, thiếu việc làm, thiếu thị trường và thiếu nguồn nhân lực. Nếu chỉ giải quyết một điểm thiếu hụt, tác động sẽ hạn chế. Ngược lại, nếu đường giao thông được kết nối với vùng sản xuất, đào tạo nghề gắn với nhu cầu doanh nghiệp, vốn hỗ trợ gắn với hợp tác xã và thị trường, một khoản đầu tư có thể tạo ra nhiều tầng giá trị.
Vì vậy, đây chính là ý nghĩa sâu sắc của việc lồng ghép nguồn lực. như: biến các khoản đầu tư riêng lẻ thành một chuỗi phát triển.
Tỉnh Lạng Sơn tiếp tục tổ chức thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núiMọi nguồn lực, mọi giải pháp thực hiện đều lấy con người làm trung tâm
Nếu hạ tầng tạo đường đi cho phát triển, thì con người quyết định phát triển đi được bao xa. Bởi vậy, phần kinh phí sự nghiệp hơn 69 tỷ đồng trong năm 2026 cần được nhìn nhận không đơn giản là nguồn chi cho các hoạt động hỗ trợ, mà đặc biệt còn là một phần quan trọng để đầu tư vào năng lực con người, như: đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng sản xuất, hỗ trợ cộng đồng, phát triển mô hình sinh kế, chuyển đổi số, nâng năng lực quản lý hợp tác xã và tiếp cận thị trường.
Đây cũng là định hướng quan trọng mà tỉnh Lạng Sơn đã xác định trong Kế hoạch số 310/KH-UBND ngày 8/8/2026 của UBND tỉnh Lạng Sơn về Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2026-2030: các cấp, ngành xây dựng lộ trình phù hợp từng địa bàn, có giải pháp hỗ trợ xã khó khăn, khu vực biên giới có tỷ lệ hộ nghèo cao và các xã phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới.
Một ví dụ rõ là chính sách hỗ trợ đầu tư nông nghiệp giai đoạn 2026-2030 theo Nghị quyết số 24-NQ/TU ngày 3/3/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lạng Sơn về phát triển nông, lâm nghiệp chủ lực tập trung, bền vững gắn với chế biến, tiêu thụ sản phẩm và Nghị quyết số 02/2026/NQ-HĐND ngày 26/3/2026 của HĐND tỉnh Lạng Sơn về một số chính sách hỗ trợ đầu tư vào nông nghiệp trên địa bàn tỉnh. Tỉnh xác định nhóm cây, con chủ lực gồm hồi, quế, mắc ca, na, các loại hồng, quýt, cam, thạch đen, ớt, dứa, dược liệu như trà hoa vàng, ba kích, sa nhân, cùng các loại gia súc, gia cầm và thủy sản. Chính sách còn hỗ trợ lãi suất trong hạn mức vốn vay, hỗ trợ giống và một số cơ sở chế biến, qua đó tạo điều kiện để hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng tham gia phát triển sản xuất.
Theo đó, kết quả trong 8 tháng năm 2026, các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đạt được những kết quả tích cực. Qua đó góp phần quan trọng vào việc phấn đấu đạt chỉ tiêu tốc độ tăng trưởng ngành nông nghiệp năm 2026 là 5,24%.
Còn đối với việc triển khai Nghị quyết số 02/NQ-HĐND, đến nay, toàn tỉnh có 283 tổ chức, cá nhân đề xuất hỗ trợ lãi suất tín dụng với tổng vốn đăng ký vay gần 164 tỷ đồng; 866 tổ chức, cá nhân đăng ký trồng cây mắc ca, hạt dẻ, hồng giòn với tổng diện tích trên 604 ha; 1 hộ đề xuất hỗ trợ cơ sở chế biến với tổng mức đề xuất hỗ trợ 2 tỷ đồng...
Điều đáng quan tâm hơn, đây là cách đầu tư vào con người thông qua tạo cơ hội sản xuất. Người dân không chỉ nhận hỗ trợ, đồng thời được đặt vào một hệ sinh thái trong đó vốn, kỹ thuật, tổ chức sản xuất và thị trường cùng vận hành.
Nhìn từ Chương trình MTQG 1719: bài học về nguồn lực và sức hấp thụ
Thực hiện Quyết định số 1719/QĐ-TTg ngày 14/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030, giai đoạn I: từ năm 2021 đến năm 2025 (Gọi tắt là Chương trình MTQG 1719), tỉnh Lạng Sơn được phân bổ gần 3.918 tỷ đồng. Đến hết tháng 3/2025, tỉnh đã giải ngân hơn 2.157,7 tỷ đồng; dự kiến đến hết năm 2025 giải ngân khoảng 3.062 tỷ đồng, tương đương 78% tổng nguồn vốn đã bố trí.
Có thể nói, những kết quả đạt được của tỉnh Lạng Sơn rất đáng ghi nhận. Đến hết tháng 3/2025, 99,43% số xã có đường ô tô đến trung tâm xã được nhựa hóa hoặc bê tông hóa, 88,11% số thôn có đường ô tô đến trung tâm thôn được cứng hóa; tỷ lệ giảm nghèo bình quân giai đoạn đạt 2,71%.
Đặc biệt, một số chính sách còn đạt kết quả vượt kế hoạch: năm 2024, tỉnh Lạng Sơn hỗ trợ nhà ở cho 448/407 hộ, đạt 110%; hỗ trợ chuyển đổi nghề cho 1.003/507 hộ, đạt 198%; đầu tư cứng hóa 129,18 km đường đến trung tâm xã, đường liên xã, đạt 217% kế hoạch.
Nhưng bài học từ Chương trình MTQG 1719 giai đoạn 2021-2025 cũng rất rõ, đó là có vốn chưa đồng nghĩa với có hiệu quả tương ứng. Đơn cử, Tiểu Dự án 1 thuộc Dự án 3 về phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo vệ rừng của tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2021-2025 chỉ giải ngân 56,748/419,058 tỷ đồng, đạt 13,54% vốn giao; nguyên nhân được tỉnh chỉ ra là việc tổ chức thực hiện chưa thực sự quyết liệt và còn nhiều vướng mắc.
Đây là bài học kinh nghiệm có giá trị cho giai đoạn 2026-2030, đó là nguồn lực phải đi cùng năng lực hấp thụ nguồn lực.
Tỉnh Lạng Sơn đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng hoàn thiện hạ tầng nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núiNâng cao khả năng huy động nguồn lực xã hội
Vì vậy, bài toán cho giai đoạn 2026-2030 không thể chỉ trông vào ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương. Thực tiễn tỉnh Lạng Sơn đã cho thấy khả năng huy động và lồng ghép nguồn lực. Trong giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã bố trí hơn 706,32 tỷ đồng vốn đối ứng thực hiện ba Chương trình MTQG; riêng kế hoạch vốn đối ứng năm 2024 là 275,718 tỷ đồng, vượt mức vốn cần đối ứng theo tỷ lệ quy định. Tỉnh đồng thời rà soát nguồn tăng thu, tiết kiệm chi để tiếp tục bổ sung nguồn đối ứng.
Đây là định hướng quan trọng cần được nâng lên trong giai đoạn 2026-2030, đó là: ngân sách Nhà nước làm vốn mồi, còn doanh nghiệp, hợp tác xã, người dân và các tổ chức xã hội cùng tham gia tạo giá trị.
Theo đó, Nghị quyết số 02/2026/NQ-HĐND ngày 26/3/2026 của HĐND tỉnh Lạng Sơn về một số chính sách hỗ trợ đầu tư vào nông nghiệp trên địa bàn tỉnh, chính là một công cụ để thực hiện cách tiếp cận này. Việc hỗ trợ lãi suất, cây giống, cơ sở chế biến và OCOP không chỉ nhằm tăng chi ngân sách, mà hướng tới giảm chi phí ban đầu, tạo niềm tin và khuyến khích chủ thể kinh tế bỏ vốn vào nông nghiệp.
Đặc biệt, cơ chế lồng ghép nguồn vốn của tỉnh Lạng Sơn đã xác định rõ yêu cầu hoạt động hỗ trợ phát triển sản xuất phải ưu tiên lồng ghép tại xã, thôn đặc biệt khó khăn và kết hợp nguồn vốn Chương trình MTQG 417 với các chương trình, đề án, dự án khác, trong đó có chính sách hỗ trợ đầu tư nông nghiệp.
Như vậy, huy động xã hội không chỉ là kêu gọi thêm tiền, đặc biệt là tạo cơ chế để các nguồn vốn khác nhau cùng tham gia vào một chuỗi giá trị.
Kết nối giao thông là vấn đề cốt lõi để vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Lạng Sơn phát triển bền vững Dồn lực để tạo sức bật
Tỉnh Lạng Sơn bước vào giai đoạn 2026-2030 với một nền tảng quan trọng từ Chương trình MTQG 1719, nhưng cũng mang theo bài học về sức hấp thụ và hiệu quả nguồn vốn.
Do vậy, hơn 267 tỷ đồng năm 2026 và hơn 1.868 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 cần được nhìn như nguồn lực khởi động cho một chu kỳ phát triển mới, chứ không phải đích đến của chính sách. Đích đến phải là con người có năng lực hơn, sinh kế vững hơn, doanh nghiệp và hợp tác xã mạnh hơn, sản phẩm có giá trị cao hơn, hạ tầng kết nối tốt hơn và cộng đồng có khả năng tự huy động thêm nguồn lực.
Khi cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc; chính quyền cơ sở chủ động; doanh nghiệp và hợp tác xã tham gia; người dân thực sự là chủ thể; các nguồn vốn được lồng ghép và kiểm soát bằng kết quả, nguồn lực công sẽ có khả năng tạo ra hiệu ứng lớn hơn nhiều lần giá trị ngân sách ban đầu. Đây mới là ý nghĩa sâu sắc của việc đầu tư nguồn lực, không phải để tạo thêm sự phụ thuộc vào hỗ trợ, mà để tạo thêm năng lực tự phát triển.
Vì vậy, với tỉnh Lạng Sơn, bài toán của Chương trình MTQG 417 giai đoạn 2026-2030 không chỉ là giải ngân 100%, mà là làm sao để 100% nguồn lực được chuyển hóa thành những thay đổi có thể nhìn thấy trong đời sống, đó là thêm việc làm, thêm thu nhập, thêm cơ hội và thêm niềm tin vào khả năng vươn lên của chính mỗi cộng đồng.../.
