Không gian lưu giữ kỷ vật của người lính nơi cửa Phật

Hơn ba năm qua, vị Đại đức đã âm thầm sưu tầm, bảo quản và giới thiệu hơn 500 hiện vật của lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam, Công an nhân dân, Hải quân, Không quân và Cảnh sát biển. Đằng sau mỗi quân hàm, mỗi cặp cầu vai hay tấm huân chương là câu chuyện về những con người đã cống hiến tuổi trẻ, thậm chí hy sinh cả cuộc đời cho Tổ quốc.

Cơ duyên từ một bộ quân hàm

Hành trình ấy bắt đầu vào năm 2023, từ một món quà đặc biệt. Một Chuẩn Đô đốc Hải quân đã nghỉ hưu trao tặng Đại đức Thích Thanh Toàn bộ quân hàm Chuẩn Đô đốc mà ông từng sử dụng trong thời gian công tác. Với sự trân trọng dành cho món quà chứa đựng nhiều ý nghĩa, Đại đức đặt làm một tủ kính nhỏ để lưu giữ ngay trong khuôn viên chùa.

Ban đầu, đây chỉ là một góc trưng bày đơn giản. Tuy nhiên, nhiều phật tử, người dân và cựu quân nhân khi đến chùa đều dừng lại rất lâu trước tủ kính. Họ không chỉ ngắm nhìn hiện vật mà còn kể cho nhau nghe những câu chuyện về quân ngũ, về chiến trường, về những năm tháng cống hiến.

Những cuộc trò chuyện ấy khiến Đại đức Thích Thanh Toàn nhận ra rằng giá trị lớn nhất của các hiện vật không nằm ở hình thức bên ngoài mà ở ký ức và lịch sử mà chúng lưu giữ.

Từ đó, ông quyết định mở rộng việc sưu tầm với mong muốn xây dựng một không gian lưu giữ ký ức người lính, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.

Đại đức chia sẻ, sau cơ duyên đầu tiên, nhiều cán bộ, chiến sĩ và các tướng lĩnh đã nghỉ hưu tiếp tục tìm đến trao tặng hiện vật. Đó không chỉ là những món đồ từng gắn bó với cuộc đời binh nghiệp của họ mà còn là sự gửi gắm niềm tin vào người sẽ tiếp tục gìn giữ những giá trị ấy.

Sau gần ba năm, bộ sưu tập đã có hơn 500 hiện vật với nguồn gốc rõ ràng, được lưu giữ cẩn trọng cùng những thông tin về người trao tặng, thời điểm và hoàn cảnh của từng kỷ vật.

Tình yêu lịch sử được nuôi dưỡng từ truyền thống gia đình

Theo Đại đức Thích Thanh Toàn, niềm say mê với lịch sử và quân đội đã hình thành trong ông từ thuở nhỏ.

Cha ông từng là chiến sĩ Hải quân tham gia chiến trường Campuchia. Người ông trải qua cả hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Một người cậu từng giữ cương vị Phó Tham mưu trưởng Quân khu 9 và nghỉ hưu với quân hàm Đại tá.

Những câu chuyện về đời lính được kể trong các bữa cơm gia đình, những ký ức về chiến tranh, về đồng đội và sự hy sinh của biết bao thế hệ đã nuôi dưỡng trong ông tình yêu đặc biệt với lịch sử dân tộc. Đó cũng là lý do ông luôn dành sự trân trọng sâu sắc đối với từng hiện vật quân đội, dù chỉ là một cặp cầu vai hay một chiếc huy hiệu nhỏ.

"Mỗi hiện vật đều mang theo một cuộc đời, một hành trình cống hiến và một phần lịch sử của đất nước", Đại đức chia sẻ.

Gìn giữ bằng sự nâng niu mỗi ngày

Mỗi ngày, Đại đức Thích Thanh Toàn đều dành khoảng một giờ để chăm sóc bộ sưu tập. Ông nhẹ nhàng lau từng chiếc quân hàm, từng tấm huân chương, từng chiếc mũ hay quân phục được trưng bày trong tủ kính. Dù phòng trưng bày luôn đóng kín, bụi thời gian vẫn có thể ảnh hưởng đến hiện vật nếu không được bảo quản thường xuyên. Với ông, việc vệ sinh, bảo quản hiện vật là cách thể hiện sự tôn trọng đối với những người đã trao gửi kỷ vật.

Nhiều người khi đến tham quan không khỏi bất ngờ trước sự ngăn nắp, khoa học của căn phòng nhỏ. Mỗi hiện vật đều có vị trí riêng, kèm theo thông tin về chủ nhân, thời gian sử dụng và hoàn cảnh trao tặng. Nhờ vậy, người xem hiểu được câu chuyện phía sau hiện vật.

Điều quý giá nhất là niềm tin

Theo Đại đức Thích Thanh Toàn, khó khăn lớn nhất trong hành trình sưu tầm không phải tìm kiếm hiện vật mà là tạo dựng niềm tin với những người từng khoác áo lính. Có những chuyến đi kéo dài hàng nghìn kilômét chỉ để gặp gỡ, trò chuyện và lắng nghe những câu chuyện của các cựu chiến binh. Nhiều người sau nhiều năm cất giữ kỷ vật vẫn còn đắn đo trước khi trao lại. Không ít hiện vật gắn bó với cả cuộc đời quân ngũ nên việc gửi tặng cũng giống như trao đi một phần ký ức của chính mình.

Đại đức cho biết, ông luôn coi trọng sự minh bạch trong việc lưu giữ. Mọi hiện vật đều có hồ sơ riêng, kèm bút tích hoặc chữ ký của người trao tặng để bảo đảm tính xác thực cũng như lưu lại câu chuyện phía sau. Chính sự trân trọng ấy đã tạo nên niềm tin để ngày càng có nhiều cán bộ, chiến sĩ tìm đến gửi gắm những kỷ vật quý giá.

Không có kỷ vật nào là nhỏ bé

Trong rất nhiều câu chuyện đáng nhớ, điều khiến Đại đức Thích Thanh Toàn xúc động nhất là cuộc gặp với một cựu chiến sĩ nghĩa vụ Hải quân. Người cựu chiến sĩ mang theo quân hàm Thượng sĩ và một số kỷ vật của quãng đời quân ngũ. Anh nhiều lần bày tỏ sự ngại ngần vì cho rằng hiện vật của mình quá bình dị so với những bộ quân phục của các vị tướng.

Lắng nghe những chia sẻ ấy, Đại đức chỉ nhẹ nhàng nói: "Không có người lính thì làm sao có vị tướng."

Câu nói giản dị ấy đã giúp người cựu chiến sĩ thêm tự tin trao lại những kỷ vật từng gắn bó với tuổi trẻ của mình. Theo Đại đức Thích Thanh Toàn, trong lịch sử dân tộc, mọi người lính đều góp phần làm nên chiến thắng. Vì vậy, không có hiện vật nào là nhỏ hay lớn. Giá trị của mỗi kỷ vật nằm ở những năm tháng cống hiến mà nó ghi dấu.

Những hiện vật đặc biệt

Trong bộ sưu tập hiện nay có nhiều hiện vật mang giá trị lịch sử và tinh thần đặc biệt. Nổi bật là bộ quân phục của Trung tướng Phạm Tuân - Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động, người Việt Nam và cũng là người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ. Đại đức Thích Thanh Toàn đã xin phép được phục dựng nguyên bản bộ quân phục. Sau khi hoàn thành, Trung tướng Phạm Tuân trực tiếp ký tặng lên hiện vật.

Đối với Đại đức, chữ ký ấy không chỉ xác nhận tính nguyên bản mà còn là sự động viên đối với nỗ lực gìn giữ ký ức lịch sử của ông. Bên cạnh đó là nhiều quân hàm của các tướng lĩnh Quân đội, Công an, các bộ quân phục, mũ lễ phục, huân chương, kỷ niệm chương và phù hiệu của nhiều lực lượng khác nhau. Tất cả đều được lưu giữ với mục đích duy nhất là giáo dục truyền thống và phục vụ cộng đồng.

Không gian giáo dục truyền thống

Khác với nhiều bộ sưu tập cá nhân chỉ dành cho mục đích trưng bày, không gian của Đại đức Thích Thanh Toàn luôn mở cửa miễn phí. Khách tham quan được trực tiếp quan sát, tìm hiểu, thậm chí được cầm trên tay một số hiện vật dưới sự hướng dẫn của Đại đức. Tuy nhiên, tất cả hiện vật đều không được mang ra khỏi phòng trưng bày. Theo ông, đây không phải những món đồ để mua bán, trao đổi hay định giá bằng tiền. "Đó là những kỷ vật vô giá bởi chúng chứa đựng ký ức của cả một thời."

Nhiều đoàn học sinh, sinh viên, đoàn viên thanh niên, cựu chiến binh và người dân đã tìm đến tham quan. Trong số đó có em Lê Trần Phúc Nguyên, người được truyền cảm hứng từ ông nội từng là sĩ quan Binh chủng Hóa học. Vượt gần 18km để đến chùa, Phúc Nguyên đặc biệt ấn tượng với bộ quân hàm và mũ lễ phục của một vị Thiếu tướng Công an. Chuyến tham quan càng thôi thúc em theo đuổi ước mơ trở thành sinh viên Trường Đại học Cảnh sát nhân dân.

Theo Đại đức Thích Thanh Toàn, nếu một hiện vật có thể khơi dậy tình yêu Tổ quốc và trách nhiệm công dân trong một bạn trẻ thì công sức gìn giữ suốt nhiều năm của ông đã mang lại ý nghĩa.

Khi đạo pháp đồng hành cùng dân tộc

Đối với Đại đức Thích Thanh Toàn, việc sưu tầm kỷ vật chiến tranh không phải là một thú chơi hay sở thích cá nhân. Ông quan niệm người tu sĩ trước hết cũng là một công dân Việt Nam, luôn gắn bó với vận mệnh dân tộc.

Trong lịch sử, Phật giáo Việt Nam đã luôn đồng hành cùng đất nước. Từ những vị thiền sư tham gia dựng nước, giữ nước cho đến những nhà sư "cởi áo cà sa, khoác chiến bào" trong các cuộc kháng chiến, tinh thần nhập thế luôn là một giá trị nổi bật của Phật giáo Việt Nam.

Tiếp nối truyền thống ấy, Đại đức Thích Thanh Toàn lựa chọn gìn giữ những kỷ vật của người lính như một cách tri ân các thế hệ đi trước và góp phần lan tỏa tinh thần yêu nước trong đời sống hôm nay.

Nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), căn phòng trưng bày chính thức mang tên "Lửa thiêng Đồng Khởi".

Không gian nhỏ giữa ngôi chùa giờ đây không chỉ là nơi lưu giữ hơn 500 hiện vật mà còn trở thành điểm hẹn của những người yêu lịch sử, các cựu chiến binh, học sinh và những ai muốn tìm hiểu về truyền thống đấu tranh dựng nước, giữ nước của dân tộc.

Mỗi quân hàm, mỗi tấm huân chương hay bộ quân phục ở đây đều kể một câu chuyện riêng. Ghép lại, chúng tạo nên một bức tranh sống động về lòng yêu nước, tinh thần cống hiến và sự hy sinh của nhiều thế hệ người lính Việt Nam. Qua sự gìn giữ bền bỉ của một vị Đại đức, những ký ức ấy không chỉ được bảo tồn mà còn tiếp tục được truyền lại cho các thế hệ hôm nay và mai sau./.