Lạng Sơn: Phát huy vai trò Người có uy tín trong triển khai thực hiện Chương trình MTQG 417

Lạng Sơn là tỉnh miền núi, biên giới, có vị trí chiến lược về quốc phòng - an ninh và thương mại quốc tế, là địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, với các cộng đồng như: Tày, Nùng, Dao, Mông, Sán Chay và nhiều dân tộc khác đã tạo nên bản sắc văn hóa phong phú. Trong điều kiện địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều, sinh kế ở nhiều nơi còn phụ thuộc vào nông nghiệp, lâm nghiệp và thị trường nông sản, quá trình giảm nghèo không chỉ cần vốn đầu tư, hạ tầng và kỹ thuật sản xuất...mà còn cần sự thống nhất, đoàn kết đồng lòng và quyết tâm của người dân. Vì vậy, việc phát huy hiệu quả vai trò của Người có uy tín trong thực hiện các mục tiêu phát triển là hết sức quan trọng.

Theo báo cáo, năm 2026, tỉnh Lạng Sơn có 1.614 Người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Để hỗ trợ đội ngũ Người có uy tín trên địa bàn thực hiện tốt vai trò, trách nhiệm của mình, tỉnh Lạng Sơn đã hỗ trợ thiết bị nghe nhìn cho 1.612 người có uy tín, xây dựng kế hoạch bồi dưỡng năng lực và tổ chức các đoàn học tập kinh nghiệm. Những kết quả này cho thấy, tỉnh đã và đang dành nhiều sự quan tâm để xây dựng, củng cố lực lượng có uy tín trong đời sống cộng đồng. Tuy nhiên, ý nghĩa của chính sách không chỉ nằm ở số người được công nhận và phương tiện được trang bị, mà ở khả năng chuyển hóa uy tín xã hội thành sự tham gia thực chất của người dân trong phát triển kinh tế, giảm nghèo, giữ gìn văn hóa và bảo đảm an ninh trật tự.

Thực tế cho thấy, giai đoạn 2021-2025, Chương trình MTQG 1719 đã tạo nền tảng quan trọng cho sự chuyển biến ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Riêng năm 2025, tổng nguồn vốn thực hiện Chương trình MTQG tại tỉnh Lạng Sơn đạt hơn 1.747 tỷ đồng, tỷ lệ giải ngân đạt 71% kế hoạch. Hạ tầng tiếp tục được cải thiện; 100% xã có đường đến trung tâm được nhựa hóa hoặc bê tông hóa, 99,8% hộ dân được sử dụng điện, 98,5% dân cư nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh và 98% đồng bào dân tộc thiểu số tham gia bảo hiểm y tế. Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát của tỉnh Lạng Sơn cũng hoàn thành 6.508/6.508 căn nhà theo mục tiêu đề ra. Những kết quả này phản ánh vai trò của đầu tư công trong cải thiện điều kiện sống, mở rộng cơ hội tiếp cận dịch vụ thiết yếu và tạo nền tảng cho phát triển sinh kế… Đồng thời, cũng nói lên một phần công sức rất lớn của đội ngũ những Người có uy tín của tỉnh Lạng Sơn. Họ đã thuyết phục, vận động, giải thích, chia sẻ và đặc biệt là nêu gương trong thực hiện các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, từ đó tạo sự đồng thuận, vào cuộc của cộng đồng dân cư. 

Tại thôn Rạ Lá, xã Bắc Sơn, Người có uy tín Dương Lâm Tới đã vận động gần 150 hộ dân hiến gần 28.000 m² đất để làm đường. Việc vận động ấy không đơn thuần giải quyết một công trình giao thông, mà còn cho thấy khi người dân tin tưởng người đứng ra giải thích, tổ chức và cùng chịu trách nhiệm, những việc khó đã có thể trở thành hành động tự nguyện vì lợi ích chung. Không chỉ có vậy, Người có uy tín còn phát huy vai trò và uy tín của mình để vận động hiến đất, bảo vệ công trình, thay đổi tập quán sản xuất, áp dụng tiến bộ kỹ thuật và tham gia các mô hình kinh tế cộng đồng.

Để tiếp tục phát huy vai trò của Người có uy tín trong thực hiện triển khai Chương trình MTQG 417, đồng thời đáp ứng yêu cầu tích hợp các Chương trình MTQG: không triển khai các chính sách theo từng mảng tách rời, mà kết nối đầu tư hạ tầng với phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập, bảo tồn văn hóa và cải thiện chất lượng sống...Lạng Sơn xác định tiếp tục phát huy hơn nữa vai trò của Người có uy tín, khuyến khích người có uy tín chủ động tham gia sâu hơn vào quá trình triển khai Chương trình MTQG theo hướng: giúp chính quyền nhận diện đúng hộ thiếu sinh kế, hộ có khả năng phát triển sản xuất, những nhóm cần đào tạo nghề hoặc cần hỗ trợ tiếp cận dịch vụ xã hội; đồng thời cùng với chính quyền địa phương giải thích tiêu chí thụ hưởng, vận động người dân tham gia đối ứng phù hợp và giám sát việc thực hiện tại cơ sở. Đặc biệt, với những sản phẩm có lợi thế của địa phương như: nông sản đặc sản, cây lâm nghiệp, sản phẩm OCOP hay du lịch cộng đồng, Lạng Sơn khuyến khích người có uy tín chủ động kết nối kinh nghiệm địa phương với yêu cầu sản xuất hàng hóa, bảo đảm chất lượng và giữ gìn bản sắc văn hóa trong quá trình phát triển.

Với cách làm này, các mục tiêu mà Lạng Sơn đặt ra như: giảm tỷ lệ nghèo đa chiều 2% trong năm, nâng tỷ lệ đường xã được rải nhựa hoặc bê tông lên 82%, tỷ lệ thôn có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa lên 92%, công nhận mới 20 sản phẩm OCOP đạt từ ba sao và nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 67%... chắc chắn sẽ đạt được.

Ngày 19/6/2026, HĐND tỉnh Lạng Sơn ban hành Nghị quyết số 14/2026/NQ-HĐND quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước và tỷ lệ vốn đối ứng của địa phương thực hiện Chương trình 417 giai đoạn 2026-2030. Cùng với đó là Kế hoạch số 173/KH-UBND ngày 04/05/2026 của UBND tỉnh Lạng Sơn về thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2026. Đây là cơ sở để phân bổ nguồn lực theo mục tiêu và nhu cầu thực tế. Điều cần thiết là gắn việc phân bổ vốn với cơ chế giám sát cộng đồng, công khai kết quả và đánh giá tác động sau đầu tư; qua đó tạo điều kiện để Người có uy tín phát huy vai trò phản ánh tâm tư, kiến nghị của người dân, đồng thời góp phần củng cố trách nhiệm giải trình của chính quyền cơ sở.

Vì vậy, việc phát huy vai trò Người có uy tín không nên chỉ dừng ở tuyên truyền, vận động, mà đội ngũ Người có uy tín cần chuyển sang đồng hành cùng cộng đồng trong toàn bộ quá trình phát triển: từ xác định nhu cầu, lựa chọn mô hình, tổ chức thực hiện đến giám sát và duy trì kết quả. Muốn vậy, Lạng Sơn cần tăng hơn nữa công tác cường bồi dưỡng kiến thức chính sách, kỹ năng truyền thông, kỹ thuật sản xuất và năng lực tiếp cận thông tin số; đồng thời có cơ chế tiếp nhận, phản hồi kịp thời những đề xuất chính đáng từ cơ sở.

Từ những kết quả đạt được của Chương trình MTQG 1719 đến yêu cầu mới của Chương trình MTQG 417 giai đoạn 2026-2030, bài học quan trọng đối với tỉnh Lạng Sơn là nguồn lực nhà nước chỉ tạo ra chuyển biế bền vững khi được kết nối với năng lực và sự chủ động của người dân. Người có uy tín chính là một trong những cầu nối quan trọng để hình thành sự kết nối ấy. Khi tiếng nói của họ gắn với lợi ích thiết thực, khi sự nêu gương đi cùng hành động và khi cộng đồng được tham gia thực chất vào quá trình quyết định, chính sách sẽ có thêm sức lan tỏa. Khi đó, thước đo thành công không chỉ là số công trình được hoàn thành hay số vốn được giải ngân, mà là người dân có sinh kế tốt hơn, có khả năng tự chủ cao hơn và cùng nhau xây dựng những cộng đồng đoàn kết, phát triển bền vững./.