Ở Cao Bằng, triển khai Chương trình MTQG 417 không thể tách rời công tác truyền thông chính sáchCao Bằng là tỉnh miền núi, vùng cao, biên giới thuộc khu vực Đông Bắc của Tổ quốc. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, toàn tỉnh có 56 xã, phường, gồm 53 xã và 3 phường, với 1.462 thôn, xóm, tổ dân phố. Điểm đáng chú ý là trong tổng số 568.232 người của toàn tỉnh, có tới 550.799 người là đồng bào dân tộc thiểu số, chiếm 96,93% dân số. Trong đó, người Tày chiếm 41,36%; người Nùng chiếm 30,58%; người Mông chiếm 12,45%; người Dao chiếm 10,43%; các dân tộc thiểu số khác có 11.944 người, chiếm 2,1%.
Những con số nêu trên phản ánh tính đặc thù rất rõ của Cao Bằng khi triển khai các chính sách dân tộc nói chung và Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030 (Chương trình MTQG 417) nói riêng, đó là hiệu quả của chính sách dân tộc sẽ tác động trực tiếp tới đại bộ phận dân cư.
Vấn đề đặt ra là Cao Bằng phát triển kinh tế - xã hội trong điều kiện còn gặp nhiều khó khăn: xa cách trung tâm kinh tế lớn; địa hình chia cắt, độ dốc lớn; kết cấu hạ tầng kinh tế -xã hội còn thiếu và yếu, nhất là hạ tầng giao thông; thời tiết diễn biến phức tạp với rét đậm, rét hại, gió lốc, lũ quét, ngập úng thường xuyên xảy ra, ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống của người dân...
Nhân dân xóm Yên Bình, xã Yên Thổ tự nguyện sửa chữa đường xá, góp phần xây dựng nông thôn ngày càng khang trang, sạch đẹpTrong khó khăn thì việc triển khai Chương trình MTQG 417 càng không thể tách rời công tác truyền thông chính sách, bởi lẽ người dân cần được cung cấp thông tin để hiểu rõ mình được thụ hưởng gì, có trách nhiệm gì, tham gia thực hiện bằng cách nào… Nhận thức được vấn đề đó nên công tác truyền thông luôn được cấp ủy, chính quyền các cấp ở tỉnh Cao Bằng quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo và xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện Chương trình, với quan điểm truyền thông chính sách cần đi trước một bước, đồng hành trong suốt quá trình thực hiện và tiếp tục phát huy vai trò khi Chương trình kết thúc giai đoạn thực hiện.
Thực tiễn triển khai Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025 (Chương trình MTQG 1719) tại Cao Bằng cho thấy một chuyển biến đáng chú ý, đó là công tác tuyên truyền không chỉ dừng ở việc phổ biến chủ trương, chính sách mà đã từng bước gắn với quá trình tổ chức thực hiện ở cơ sở.
Các cơ quan thông tấn, báo chí, truyền thanh, truyền hình và chính quyền địa phương trên địa bàn tỉnh đã tích cực đăng tải, duy trì công khai các nội dung hoạt động, văn bản cập nhật tình hình, kết quả thực hiện các dự án, tiểu dự án, nội dung thành phần của Chương trình trên trang thông tin điện tử của các cơ quan, đơn vị; tăng cường đưa các tin, bài trên các chuyên trang, chuyên mục, kịp thời đưa tin về những mô hình hay, những cơ sở, cá nhân có tinh thần trách nhiệm cao trong tổ chức thực hiện; lồng ghép việc tuyên truyền các chính sách dân tộc nói chung và Chương trình nói riêng trong các hội nghị tuyên truyền phổ biến các chính sách pháp luật, lớp tập huấn cộng đồng, quy chế dân chủ ở cơ sở và công tác dân tộc đến cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức trong hệ thống cơ quan Nhà nước; tuyên truyền đối với đội ngũ cán bộ cơ sở, cán bộ cộng đồng, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số; tuyên truyền tại các cuộc họp tại xã, xóm…
Người dân tham gia làm đường bê tông nông thôn ở xóm Nà Vài, xã Thành CôngSự đa dạng về hình thức và đối tượng tuyên truyền là hướng đi cần được tiếp tục được phát huy trong giai đoạn 2026-2030. Bởi truyền thông về Chương trình MTQG ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi không đơn giản là “nói cho dân biết”. Đặc biệt, với những dự án liên quan trực tiếp tới đất đai, giải phóng mặt bằng, hiến đất hoặc phần đối ứng của người dân… thì yêu cầu phải công khai, minh bạch và tham vấn cộng đồng càng có ý nghĩa quan trọng, giúp người dân hiểu chính sách, thấy được quyền lợi và trách nhiệm của mình, từ đó tạo ra sự đồng thuận và thúc đẩy sự tham gia thực chất.
Tại Cao Bằng, các dự án có liên quan đến các nội dung trên đều niêm yết công khai tại các nhà văn hóa xóm, khu để Nhân dân tham gia ý kiến; để cộng đồng biết và chủ động, tích cực, sáng tạo cùng chung tay thực hiện. Bên cạnh đó, còn để người dân chủ động kiểm tra, giám sát trong quá trình tổ chức thực hiện. Truyền thông tốt không chỉ tạo sự đồng thuận mà còn tạo ra cơ chế để người dân tham gia quản trị quá trình phát triển ngay từ cơ sở.
Giai đoạn 2026-2030, một trong các giải pháp thực hiện Chương trình MTQG 417 là: “Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền theo hướng thiết thực, dễ hiểu, phù hợp với từng nhóm đối tượng, bảo đảm thống nhất nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị và Nhân dân”; làm rõ vai trò chủ thể của người dân trong tham gia, tổ chức thực hiện Chương trình; đẩy mạnh ứng dụng truyền thông số nhằm nâng cao hiệu quả tiếp cận thông tin và huy động sự tham gia tự giác của cộng đồng…
Mô hình trồng dâu nuôi tằm phát triển kinh tế hộ gia đình ở xã Cốc PàngNhư vậy, Chương trình MTQG 417 rất đề cao vai trò, ý nghĩa của công tác truyền thông chính sách. Bởi với những địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, nguồn lực của Nhà nước dù lớn đến đâu cũng khó có thể đáp ứng hết mọi nhu cầu phát triển. Sức mạnh bền vững nhất vẫn nằm ở khả năng huy động nội lực của cộng đồng. Khi chính sách được công khai - người dân hiểu; khi người dân hiểu - họ tham gia; khi được tham gia thực chất - họ giám sát và chủ động thực hiện, góp phần phát huy hiệu quả của nguồn lực đầu tư. Ngược lại, sẽ rất khó xóa bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào Nhà nước.
Vì vậy, trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh Cao Bằng đã xác định cần chuyển mạnh từ phổ biến thông tin một chiều sang truyền thông phát triển, lấy người dân và cộng đồng làm trung tâm. Điều đó đòi hỏi nội dung truyền thông phải gần với đời sống hơn. Bên cạnh tuyên truyền về chủ trương, chính sách, sẽ giải thích cụ thể người dân được tham gia thế nào, quyền lợi ra sao, trách nhiệm đến đâu; đồng thời nhân rộng những mô hình sinh kế hiệu quả, những hộ gia đình biết sử dụng nguồn hỗ trợ để vươn lên, những cộng đồng chủ động tham gia xây dựng và giám sát công trình.
Đội ngũ cán bộ cơ sở, trưởng thôn, người có uy tín trong cộng đồng tiếp tục được phát huy như những “cầu nối” của chính sách. Với đặc thù dân cư và địa bàn của Cao Bằng, đây là lực lượng có khả năng chuyển tải chủ trương bằng ngôn ngữ gần gũi nhất với đời sống của người dân.
Quan trọng hơn, truyền thông chính sách phải góp phần hình thành tinh thần tự lực và khát vọng vươn lên. Đích đến của việc tổ chức thực hiện Chương trình MTQG 417 đối với tỉnh Cao Bằng không chỉ là hoàn thành các danh mục dự án hay giải ngân hết nguồn vốn được giao mà còn là nâng cao nhận thức về phát huy nội lực của người dân và cộng đồng thông qua công tác truyền thông chính sách, để đạt tới sự phát triển bền vững.
