Ngọt ngào lời ru trên nương

Đến ngày mùa, các thành viên của gia đình đều lên nương làm rẫy, trồng trọt, thu hoạch, những em bé sẽ được mẹ địu trên lưng, hoặc quấn gọn gàng bằng tấm địu dệt to bản treo ở cành cây như nằm võng, hay được đặt nằm an toàn trên tấm khăn trải dưới tán cây râm mát... sát gần nơi cả nhà làm việc.

Có dịp lên miền núi, theo chân đồng bào đi nương, bắt gặp cảnh mẹ địu con trên lưng, hay những bé con ngoan ngoãn, nằm ngủ ngon lành dưới tán cây, ta thấy cuộc sống thật giản đơn và yên bình. Con người ta sinh ra vốn chưa có những mưu cầu xa xỉ, toan tính và chọn lựa. Mỗi đứa trẻ được nuôi dưỡng bằng nguồn sữa mẹ quý giá và tình yêu thương, bảo vệ của người thân sẽ lớn lên như bao đứa trẻ khác có điều kiện thuận lợi hơn.

“Ngủ đi con ngủ đi dừng khóc nữa/Để mẹ lên nương trồng ngô trồng lúa/Nuôi con khôn lớn thành người hiếu ngoan…”.

 Tiếng mẹ ru ngân nga hòa vào âm thanh dịu dàng của núi rừng đưa em bé vào giấc ngủ. Những em bé cứ thế lớn dần lên, học yêu thương, học chăm chỉ và gắn bó với núi rừng.

“Em này em ơi! em hãy ngủ đi. Chị sẽ hái cho em trái đậu cúc đu đưa. Chiều mát mẻ rồi, em hãy ngủ đi. Mẹ đang từ trong rẫy đi về. Mẹ gùi nhiều củi về sưởi ấm... Ừ em ơi! cha đang đi làm rẫy xa, mẹ đang xuống suối múc nước. Mà em ơi! đừng khóc nữa...” .

Những đứa trẻ còn bé xíu như hiểu được nỗi vất vả của ông bà, cha mẹ, anh chị... nên rất ngoan ngoãn, ê a tự chơi. Mọi người vừa làm, vừa trò chuyện, hát ru em bé ngủ. Sự xuất hiện của những em bé trên nương, của tiếng hát ru văng vẳng, êm ái khiến cho ngày lao động vất vả của cả gia đình bỗng trở nên nhẹ nhàng hơn. 

Núi rừng dường như cũng ưu ái với những thiên thần bé nhỏ, nên cây rừng thổi gió hiu hiu, chim muông cũng cất tiếng gọi nhau nhẹ nhàng, ve cũng bay lên ngọn cây cao mới cất bản nhạc ngày hè... Cứ thế, lời ru và âm thanh của núi rừng, mùi hương của sữa hòa với mùi của thiên nhiên đưa em bé vào giấc ngủ ngọt ngào.

Lời ru như dòng sữa nuôi dưỡng tâm hồn. Đứa trẻ ghi nhớ tiếng của mẹ, của bà, của chị, của cha ông...; thẩm thấu những câu chuyện, những lời căn dặn về đạo lý làm người trong từng câu hát ru. Sau này trưởng thành, có thể mỗi người sẽ tản mát khắp nơi để mưu sinh, nhưng sâu thẳm trong tâm hồn, lời ru và hương sắc của núi rừng luôn là thứ ngọt ngào, làm dịu đi những vất vả, chông gai của cuộc sống.

Lời ru trên nương của các bà, các mẹ, các chị trở thành nét đẹp văn hóa chung của người Việt. Hình ảnh mẹ địu con lên nương rẫy và lời hát ru của bà, mẹ, chị đã trở thành nguồn đề tài sâu sắc cho các nhiếp ảnh, họa sĩ, nhà văn, nhạc sĩ... sáng tác. Không thể định lượng rõ ràng được tầm ảnh hưởng của lời ru đối với cuộc đời của mỗi con người. Nhưng chắc chắn rằng, đứa trẻ lớn lên với lời ru của người thân sẽ được nuôi dưỡng một tâm hồn dịu dàng và thiện lương. Suốt quá trình trưởng thành, mỗi khi nghe thấy tiếng hát ru ngân nga, tâm ta như được tưới mát, xoa dịu và cảm xúc lắng đọng. Khi ấy, ta được “chữa lành”, tiếp thêm năng lượng ngọt ngào một cách rất đỗi tự nhiên.

Theo nhịp sống hiện đại, thói quen hát ru con của những người mẹ trẻ dần ít đi. Những đứa trẻ ở thành thị được tập làm quen với sự tĩnh lặng, với tiếng ồn trắng... thay vì những lời hát ru ngọt ngào, sâu lắng. Trên nương rẫy, lời ru cũng đang vắng lặng dần bởi một số người trẻ “ngại” hát ru con. Thực trạng này khiến cho những người lớn lên cùng lời hát ru như tôi cảm thấy man mác buồn vì tiếc nuối.

Hát ru là di sản văn hóa vô cùng quý giá, là nghệ thuật, là phương tiện truyền tải tình yêu thương. Từng câu hát ru không chỉ là tình yêu của ông bà, cha mẹ, anh chị mà còn là những bài học đầu tiên dạy trẻ thơ làm người. Để những người mẹ trẻ nhận thấy giá trị của lời ru hơn khoảng không gian tĩnh lặng hay âm thanh của tiếng ồn trắng trống rỗng, cần có một phong trào được triển khai nhằm khơi dậy phong trào hát ru. Trong đó, sự nhập cuộc của các tổ chức chính trị - xã hội, nhất là Hội phụ nữ và Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh các cấp tham mưu và tích cực triển khai phong trào hát ru con có vai trò rất quan trọng. Nuôi dưỡng tâm hồn tốt đẹp con người từ thuở bé có tầm quan trọng ngang với nuôi dưỡng thể xác con người khỏe mạnh./.