Trùng Khánh (Cao Bằng): Trao quyền cho cơ sở, khơi thông nguồn lực, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, xã Trùng Khánh mới chính thức hoạt động từ ngày 01/07/2025, trên cơ sở hợp nhất thị trấn Trùng Khánh và các xã Đức Hồng, Lăng Hiếu, Khâm Thành theo Nghị quyết số 1657/NQ-UBTVQH15 ngày 16/06/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Không gian quản lý rộng hơn đồng nghĩa với yêu cầu điều hành phức tạp hơn: vừa khai thác lợi thế khu vực trung tâm, vừa quan tâm những địa bàn nông thôn còn khó khăn, bảo đảm các cộng đồng dân tộc được thụ hưởng chính sách phù hợp với điều kiện thực tế.

Đây là bối cảnh để nhìn nhận vai trò của cấp xã trong triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, các mục tiêu đến năm 2030 được đề ra rất cụ thể, trong đó có giảm tỷ lệ nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 10%. Điều đó cho thấy trọng tâm không chỉ là hoàn thiện hạ tầng mà còn phải nâng cao thu nhập, mở rộng cơ hội phát triển và thu hẹp khoảng cách giữa các vùng, nhóm dân cư.

Nhìn lại giai đoạn 2021-2025, Chương trình MTQG 1719 đã tạo cơ sở quan trọng để các địa phương trong đó có Trùng Khánh đầu tư hạ tầng thiết yếu, hỗ trợ sản xuất, cải thiện dịch vụ xã hội và bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số. Theo báo cáo, giai đoạn 2021-2025, huyện Trùng Khánh (cũ) được giao 321,236 tỷ đồng thực hiện Chương trình MTQG 1719, trong đó 161,210 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển, 160,026 tỷ đồng vốn sự nghiệp thực hiện 10 dự án của chương trình. Riêng năm 2024,Trùng Khánh đã thực hiện hỗ trợ nước sinh hoạt phân tán cho 730 hộ nghèo, hỗ trợ chuyển đổi nghề cho 77 hộ nghèo...

Với lợi thế nổi bật của xã Trùng Khánh là cây hạt dẻ đặc sản, cùng khả năng kết nối nông nghiệp với du lịch và dịch vụ, tận dụng nguồn vốn đầu từ từ Chương trình MTQG, chính quyền xã Trùng Khánh đã đẩy mạnh chỉ đạo thực hiện nghị quyết chuyên đề về phát triển cây ăn quả theo hướng hàng hóa gắn với chế biến. Theo đó, giai đoạn 2021-2025, Trùng Khánh đã triển khai trồng cây dẻ 190,83/217,8 ha, đạt 87,6% kế hoạch, sản lượng đạt từ 130-160 tấn mỗi năm. Tuy nhiên, mùa thu hoạch chỉ kéo dài khoảng hai tháng, trong khi hạt tươi dễ suy giảm chất lượng nếu bảo quản không đúng cách.

Thực tế này cho thấy, thời gian tới nhiệm vụ của chính quyền cơ sở không dừng ở vận động người dân mở rộng diện tích, mà phải kết nối sản xuất với sơ chế, bảo quản, chế biến sâu và tiêu thụ sản phẩm. Khi hộ dân trồng cây hạt dẻ, hợp tác xã, cơ sở chế biến và dịch vụ du lịch hình thành chuỗi liên kết, giá trị nông sản mới có thể chuyển thành thu nhập ổn định cho cộng đồng.

Những kết quả nghiên cứu công nghệ bảo quản hạt dẻ Trùng Khánh cũng được nghiệm thu năm 2025, đã mở ra triển vọng kéo dài thời gian bảo quản nguyên liệu tới 12 tháng trong điều kiện đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và an toàn thực phẩm. Đây là cơ sở khoa học để địa phương xem xét nhân rộng giải pháp phù hợp, kết hợp xây dựng vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và quảng bá sản phẩm trên nền tảng số. Tuy nhiên, việc lựa chọn mô hình hỗ trợ cần dựa trên đánh giá hiệu quả đầu tư, nhu cầu thị trường và khả năng tham gia thực chất của người dân, tránh chạy theo phong trào hoặc đầu tư thiết bị vượt quá năng lực vận hành của hợp tác xã.

Một trong những mô hình tiêu biểu ở xã Trùng Khánh đã đầu tư vườn ươm cây hạt dẻ, áp dụng kỹ thuật ghép giống để giảm thời gian phát triển, rút ngắn thời gian cây cho quả nhưng hiệu quả kinh tế mang lại cao hơn cách ươm truyền thống đó chính là HTX Bích Loan. Sau một thời gian thử nghiệm, đến nay, HTX đã cung cấp giống cho người dân trên địa bàn xã khoảng 13.000 cây dẻ ghép và 7.000 cây dẻ thực sinh (ươm từ hạt). Ngoài ra, HTX còn đầu tư phát triển các loại giống cây ăn quả nhằm hỗ trợ người dân sản xuất theo hướng hàng hóa một cách thuận lợi.

Thực hiện Chương trình MTQG, Trùng Khánh đã chủ động phát huy năng lực tổ chức của cấp xã. Theo đó, năng lực tổ chức của cấp xã còn thể hiện ở khả năng huy động cộng đồng cùng giải quyết vấn đề. Tháng 5/2026, hoạt động tập huấn chuyển giao khoa học, công nghệ cho thanh niên được tổ chức tại xã Trùng Khánh, tạo cơ hội để lực lượng trẻ tiếp cận kiến thức sản xuất mới, khuyến khích thanh niên tham gia kinh tế hợp tác, thương mại điện tử và dịch vụ du lịch cộng đồng. Song song với phát triển kinh tế, Trùng Khánh cũng dành nhiều quan tâm đến việc hỗ trợ các hộ nghèo, hộ cận nghèo, người cao tuổi và các gia đình dễ bị tổn thương; bảo đảm đầu tư hạ tầng, đào tạo nghề và hỗ trợ sản xuất đến đúng đối tượng.

Trên cơ sở những kết quả đạt được từ Chương trình MTQG giai đoạn 2021- 2025, để triển khai có hiệu quả Chương trình MTQG 417 với phương châm trao quyền cho cơ sở, khơi thông nguồn lực, nâng cao chất lượng cuộc sống, Trùng Khánh đã cụ thể hóa mục tiêu thành kế hoạch hằng năm có chỉ tiêu, tiến độ, nguồn lực và cơ chế giám sát rõ ràng. Theo đó, Trùng Khánh xác định mỗi công trình phải gắn với trách nhiệm quản lý, vận hành; mỗi mô hình sinh kế phải có phương án đầu ra; mỗi khoản hỗ trợ phải được công khai và đánh giá bằng kết quả thực tế. Người dân cần được tham gia từ khâu xác định nhu cầu đến giám sát thực hiện, bởi sự đồng thuận của cộng đồng chính là điều kiện để chính sách phát huy hiệu quả lâu dài.

Với xã Trùng Khánh, thành công của Chương trình MTQG 417 giai đoạn 2026-2030 phải được đo bằng thu nhập của người dân được tăng lên, sinh kế vững chắc hơn, hạ tầng được khai thác hiệu quả và bản sắc văn hóa được gìn giữ trong quá trình phát triển. Khi chính quyền cơ sở thực sự gần dân, hiểu dân và cùng dân giải quyết những vấn đề thiết thực, nguồn lực của Nhà nước mới được chuyển hóa thành động lực phát triển, góp phần xây dựng vùng biên cương Cao Bằng ngày càng ổn định, giàu bản sắc và bền vững./.