Bản Ngày - Nơi thiên nhiên và văn hóa Thái níu chân du khách

Có những điểm đến khiến người ta nhớ bởi những công trình đồ sộ, cũng có những nơi níu chân du khách chỉ bằng sự bình yên và mộc mạc. Bản Ngày là một nơi như thế. Nằm nép mình giữa núi rừng xã Văn Phú, bản làng hiện lên với những nếp nhà sàn truyền thống, dòng suối hiền hòa len lỏi quanh bản, những cánh rừng nguyên sinh xanh thẳm và những thửa ruộng bậc thang trải dài theo sườn núi.

Ngay từ khi đặt chân đến bản Ngày, du khách đã cảm nhận được bầu không khí trong lành, tiếng nước róc rách hòa cùng tiếng chim rừng tạo nên bản hòa âm của thiên nhiên. Con đường nhỏ dẫn vào bản mở ra khung cảnh thanh bình với những mái nhà sàn ẩn hiện dưới tán cây, những khu vườn xanh mướt và nhịp sống chậm rãi của đồng bào dân tộc Thái.

Mỗi mùa trong năm, bản Ngày lại mang một vẻ đẹp riêng. Mùa xuân, núi rừng khoác lên mình màu xanh non. Mùa hè là thời điểm những dòng suối mát lành trở thành điểm dừng chân lý tưởng cho du khách. Đến mùa thu, những thửa ruộng bậc thang chuyển sang màu vàng óng, tạo nên bức tranh thiên nhiên đầy quyến rũ. Chính sự thay đổi theo mùa đã khiến bản Ngày luôn mang đến những trải nghiệm mới mẻ cho những người yêu thiên nhiên và thích khám phá.

Không chỉ sở hữu cảnh quan nguyên sơ, bản Ngày còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái. Những nếp nhà sàn vẫn được bảo tồn, nghề thủ công truyền thống vẫn được duy trì, các làn điệu dân ca, điệu múa cổ vẫn vang lên trong những dịp lễ hội và cả những buổi giao lưu với du khách.

Một trong những trải nghiệm được nhiều người yêu thích khi đến bản Ngày là thưởng thức ẩm thực địa phương. Những món ăn dân dã như cơm lam, xôi ngũ sắc, cá suối nướng, gà bản, rau rừng... đều được chế biến từ nguồn nguyên liệu sẵn có trong tự nhiên, kết hợp với các loại gia vị đặc trưng của đồng bào Thái. Hương vị mộc mạc nhưng đậm đà của từng món ăn khiến nhiều du khách nhớ mãi sau chuyến đi.

Khi màn đêm buông xuống cũng là lúc bản Ngày trở nên sôi động hơn với các chương trình giao lưu văn nghệ. Bên bếp lửa hồng, trong tiếng khèn, tiếng trống và hương thơm nồng của rượu cần, du khách cùng người dân nắm tay nhau trong những điệu xòe truyền thống. Những tiết mục dân ca, dân vũ do chính các thành viên câu lạc bộ văn nghệ của bản biểu diễn không chỉ tạo không khí vui tươi mà còn góp phần gìn giữ, lan tỏa bản sắc văn hóa của đồng bào Thái đến với du khách gần xa.

Anh Nguyễn Văn Phúc, du khách đến từ phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình chia sẻ: điều khiến anh ấn tượng nhất không chỉ là cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ mà còn là sự thân thiện, hiếu khách của người dân địa phương. Được cùng bà con thưởng thức bữa cơm truyền thống, nghe kể những câu chuyện về bản làng và hòa mình vào không gian văn hóa đặc sắc đã mang đến cho anh một trải nghiệm đáng nhớ. "Nếu có dịp, tôi chắc chắn sẽ quay trở lại cùng gia đình để khám phá nhiều hơn vẻ đẹp nơi đây”.

Sự hấp dẫn của bản Ngày không chỉ đến từ thiên nhiên và văn hóa mà còn từ mô hình du lịch cộng đồng đang từng bước phát triển. Những năm gần đây, nhiều hộ dân mạnh dạn đầu tư cải tạo nhà sàn thành homestay, chỉnh trang cảnh quan, học tập kỹ năng phục vụ du lịch nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách.

Là một trong những người tiên phong phát triển homestay tại bản Ngày, ông Phạm Văn Lá cho biết ban đầu gia đình chỉ dựng một căn nhà sàn để đón khách. Khi lượng khách tăng lên, gia đình tiếp tục mở rộng phòng nghỉ, cải tạo khuôn viên, đầu tư thêm các hạng mục phục vụ lưu trú và tham gia các lớp tập huấn về nghiệp vụ du lịch, vệ sinh an toàn thực phẩm. Nhờ đó, hoạt động du lịch không chỉ mang lại nguồn thu ổn định cho gia đình mà còn tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương với thu nhập khoảng 6 triệu đồng mỗi tháng.

Du lịch phát triển cũng tạo động lực để người dân giữ gìn môi trường, bảo tồn văn hóa và phát huy giá trị các sản phẩm địa phương. Nông sản, rau sạch, cá suối, gà bản cùng nhiều đặc sản của bản được các cơ sở lưu trú và nhà hàng thu mua với giá ổn định, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. Những sản phẩm thủ công truyền thống cũng có thêm cơ hội tiếp cận du khách, mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững ngay tại địa phương.

Theo thống kê, từ đầu năm 2026 đến nay, bản Ngày đã đón hơn 10.000 lượt khách, trong đó khoảng 3.000 lượt khách lưu trú qua đêm. Những con số này cho thấy sức hút ngày càng lớn của điểm đến du lịch cộng đồng giữa đại ngàn xứ Thanh.

Tuy nhiên, để bản Ngày trở thành điểm đến hấp dẫn hơn nữa vẫn còn nhiều việc cần làm. Tuyến đường kết nối từ xã Linh Sơn đến xã Văn Phú hiện đã xuống cấp, ảnh hưởng đến việc đi lại của du khách. Bên cạnh đó, nhiều hộ dân vẫn thiếu nguồn vốn để đầu tư cơ sở lưu trú, dịch vụ; nguồn nhân lực phục vụ du lịch cộng đồng còn hạn chế về kỹ năng, ngoại ngữ và nghiệp vụ.

Theo ông Lê Văn Quý, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội Ủy ban Nhân dân xã Văn Phú cho biết: Địa phương xác định phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2025-2030. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục huy động các nguồn lực đầu tư hạ tầng giao thông, khuyến khích người dân mở rộng các loại hình dịch vụ du lịch, đồng thời đẩy mạnh quảng bá hình ảnh bản Ngày đến với du khách trong và ngoài tỉnh.

Hiện nay, bản Ngày vẫn giữ được vẻ đẹp nguyên sơ của núi rừng và những giá trị văn hóa lâu đời của đồng bào dân tộc Thái. Chính sự kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên, con người và bản sắc truyền thống đã tạo nên sức hút riêng cho vùng đất này. Với định hướng phát triển đúng đắn cùng sự chung tay của chính quyền và người dân, bản Ngày đang từng bước khẳng định vị thế là điểm đến du lịch cộng đồng hấp dẫn, nơi mỗi du khách đều có thể tìm thấy sự bình yên, những trải nghiệm chân thực và những ký ức khó quên giữa miền sơn cước xứ Thanh./.