Mường Chọng - Điểm đến hấp dẫn bởi những điều bình dị

Mường Chọng được thành lập trên cơ sở hợp nhất ba xã Châu Lý, Bắc Sơn và Nam Sơn. Với diện tích rộng 173,65 km², địa bàn này sở hữu một không gian tự nhiên đặc trưng của miền Tây Nghệ An, nơi núi rừng, khe suối và những bản làng của đồng bào Thái đan xen. Cùng với cảnh quan, những giá trị văn hóa còn hiện diện trong đời sống hằng ngày tạo cho Mường Chọng một nét riêng khi phát triển du lịch cộng đồng.

Một trong những điểm nhấn là Đền Chọng, nằm dưới chân núi Pu Đên, gắn với những câu chuyện lịch sử và truyền thuyết về vùng đất Mường Chọng. Từ khu vực đền, du khách đi qua 111 bậc tam cấp để lên đền chính trên đỉnh Pu Đên. Đứng từ đây, có thể nhìn xuống thung lũng Mường Chọng với những bản làng nằm xen giữa màu xanh của núi rừng. Dòng Nậm Chọng bắt nguồn từ khu vực Thác Bản Bìa rồi uốn lượn quanh chân núi càng làm cho không gian nơi đây thêm khoáng đạt.

Nếu Đền Chọng đem đến cho hành trình một điểm dừng để cảm nhận lịch sử, thì Thác Bản Bìa và Hang Bản Vực lại mở ra những trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên. Cùng với đó là các bản Côn Xáo, Chọng Bùng, Bản Vi với những ngôi nhà sàn, không gian sinh hoạt cộng đồng và văn hóa ẩm thực của người Thái. Du khách có thể thưởng thức những món ăn như măng rừng, thịt lợn bản, vịt nướng, tham gia giao lưu văn nghệ, tìm hiểu phong tục và hòa vào sinh hoạt của người dân.

Điều thú vị ở Mường Chọng là du khách không chỉ chiêm ngưỡng cảnh đẹp thiên nhiên mà còn được trực tiếp trải nghiệm những giá trị văn hóa của bản làng. Ở bản Chọng Bùng, các câu lạc bộ văn hóa dân gian và đội văn nghệ quần chúng tham gia phục vụ du khách với những làn điệu dân ca, điệu xòe, tiếng cồng chiêng. Những ngôi nhà sàn cũng trở thành nơi đón khách, thưởng thức ẩm thực và tìm hiểu đời sống của đồng bào Thái.

Sau chuyến trải nghiệm tại Mường Chọng, chị Hà Mai Hoa, du khách đến từ thành phố Thái Bình (cũ), ấn tượng bởi cảm giác được trực tiếp bước vào đời sống của người dân. Với chị, sức hấp dẫn của nơi đây nằm ở việc du khách được thưởng thức ẩm thực, giao lưu văn nghệ, tìm hiểu nhà sàn, phong tục và những câu chuyện của vùng đất. Việc giữ được những nét văn hóa nguyên bản cũng là yếu tố tạo nên sức hút riêng cho Mường Chọng.

Ở Mường Chọng, văn hóa không chỉ diễn ra vào những dịp lễ hội mà đang triển khai đưa vào hoạt động thường nhật. Những món ăn được chế biến từ sản vật địa phương, tiếng khắc luống, điệu lăm, nhuôn, tiếng cồng chiêng, những bộ trang phục truyền thống hay không gian nhà sàn đều có thể trở thành một phần của hành trình khám phá. Gia đình anh Lô Văn Hoàng ở bản Chọng Bùng là một trong những hộ tham gia làm homestay. Từ ngôi nhà sàn và không gian sinh hoạt vốn có của gia đình, anh Hoàng từng bước đầu tư để đón khách. Khi có khách lưu trú, gia đình có thêm cơ hội giới thiệu những món ăn, sinh hoạt và nét văn hóa của bản làng. Câu chuyện của gia đình anh cũng cho thấy du lịch cộng đồng ở Mường Chọng đang được hình thành từ chính những gì sẵn có trong mỗi gia đình, mỗi bản.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Mường Chọng, địa phương có lợi thế về cảnh quan tự nhiên, di tích lịch sử, văn hóa truyền thống và hệ thống bản làng còn giữ được nhiều nét đặc trưng. Trên cơ sở đó, xã xác định Đền Chọng là điểm nhấn để kết nối với hang Bản Vực, thác Bản Bìa và các bản làng cộng đồng, từng bước hình thành những sản phẩm du lịch có dấu ấn riêng tạo thành một hành trình có điểm đến, có trải nghiệm và có không gian lưu trú.

Trong định hướng giai đoạn 2026-2027, Mường Chọng tiếp tục xây dựng các câu lạc bộ văn hóa dân gian, duy trì những hoạt động như hát suối, lăm, nhuôn, nhảy sạp, cồng chiêng, khắc luống, thêu và dệt thổ cẩm; đồng thời nâng cao chất lượng các homestay tại bản Chọng Bùng và mở rộng mô hình tới những khu vực có tiềm năng. 

Từ một vùng đất được biết đến bởi những bản làng người Thái, Mường Chọng đang có thêm một cách mộc mạc, gần gũi để giới thiệu mình với du khách. Đó là một hành trình đi giữa núi rừng, được vào lễ thăm một ngôi đền trên núi, khám phá thác và hang, rồi trở về bản dùng bữa, nghe tiếng khắc luống, xem những điệu múa và nghỉ lại trong nhà sàn… Sự kết hợp giữa cảnh quan và đời sống ấy tạo nên nét hấp dẫn riêng của Mường Chọng.