Bộ Dân tộc và Tôn giáo tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác xây dựng dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi)

Tham dự Hội nghị có các Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo: Thứ trưởng Y Vinh Tơr; Thứ trưởng Nông Thị Hà; đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương; đại diện lãnh đạo các vụ, đơn vị thuộc Bộ Dân tộc và Tôn giáo; các chuyên gia, nhà khoa học cùng thành viên Ban soạn thảo, Tổ biên tập dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).

Hội nghị là dịp để nhìn lại một cách toàn diện, khách quan quá trình nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi); đánh giá những kết quả đã đạt được, nhận diện những khó khăn, vướng mắc và rút ra những bài học kinh nghiệm trong quá trình tổ chức thực hiện.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Trưởng Ban Tôn giáo Chính phủ Vũ Hoài Bắc cho biết, thực hiện Nghị quyết số 105/2025/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Chương trình lập pháp năm 2026, ngày 24/10/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2352/QĐ-TTg phân công cơ quan chủ trì soạn thảo và thời hạn trình các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết trong Chương trình lập pháp năm 2026, trong đó giao Bộ Dân tộc và Tôn giáo chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan xây dựng, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi). Đây là một trong những nhiệm vụ lập pháp trọng tâm quan trọng trong năm 2026 nhằm hoàn thiện khung pháp lý trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân trong việc thực thi quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo trong giai đoạn mới.

Thực hiện nhiệm vụ được Chính phủ giao, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã tích cực phối hợp với các ban, bộ, ngành và địa phương xây dựng, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật theo đúng trình tự, thủ tục quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025. Nhìn lại chặng đường vừa qua, cơ quan chủ trì soạn thảo và các cơ quan liên quan đã triển khai khối lượng công việc rất lớn, như: nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, rà soát kỹ lưỡng các bất cập của pháp luật hiện hành, tham vấn chuyên gia, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ban, ngành, địa phương để hoàn thiện dự án Luật. Quy trình xây dựng Luật tuy thời gian rất ngắn nhưng với sự nỗ lực, quyết tâm của Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Ban soạn thảo, Tổ biên tập và sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, lãnh đạo Chính phủ, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) đã được trình Quốc hội đúng thời hạn, đảm bảo tiến độ, chất lượng.

Về kết quả công tác xây dựng và hoàn thiện Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi)

Dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) được xây dựng theo quy trình 02 bước gồm: xây dựng hồ sơ chính sách của Luật và xây dựng hồ sơ dự án Luật.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã chủ động ban hành Kế hoạch và thành lập Ban soạn thảo, Tổ biên tập xây dựng dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi); đồng thời tích cực phối hợp với các ban, bộ, ngành và địa phương xây dựng, hoàn thiện hồ sơ chính sách của Luật theo đúng trình tự, thủ tục quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025. Ngày 10/02/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 24/NQ-CP thông qua 04 chính sách của Luật, gồm: (1) Xác lập nguyên tắc, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân khi thực hiện hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng; (2) Phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo; (3) Bổ sung biện pháp quản lý nhà nước trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo; (4) Đơn giản hóa thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo. 

Trên cơ sở 04 chính sách của Luật được Chính phủ quy định tại Nghị quyết số 24/NQ-CP, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã chủ trì, phối hợp với các ban, bộ, ngành và địa phương tích cực, chủ động xây dựng hồ sơ dự án Luật theo quy định. Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã nghiên cứu, tiếp thu, giải trình nghiêm túc, đầy đủ, khách quan, thấu đáo và hợp lý các ý kiến góp ý, ý kiến phản biện, ý kiến tham vấn bảo đảm phản ánh đúng tình hình thực tiễn, nhu cầu của các tổ chức, cá nhân tôn giáo; công khai, minh bạch việc giải trình, tiếp thu ý kiến góp ý; chỉnh lý đầy đủ các nội dung thẩm định và chỉ đạo của Lãnh đạo Chính phủ để hoàn thiện hồ sơ dự án Luật bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng, điều ước quốc tế và pháp luật có liên quan.

Ngày 23/4/2026, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XVI đã biểu quyết thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo số 07/2026/QH16. Đạo luật này đã được Chủ tịch nước ký Lệnh công bố số 07/2026/L-CTN ngày 26/4/2026. Luật gồm 09 chương, 61 điều, sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027. Việc ban hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 nhằm thay thế toàn bộ Luật tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016, qua đó thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, giải quyết triệt để những bất cập của thực tiễn, đồng thời đáp ứng yêu cầu tinh gọn bộ máy chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia.

Hiện nay, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đang khẩn trương tham mưu, trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật, đảm bảo có hiệu lực đồng thời với Luật từ ngày 01/01/2027.

Về những điểm mới đột phá của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026

Lần đầu tiên thiết lập khuôn khổ pháp lý đối với hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng. Quy định mới này tạo cơ sở pháp lý để bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo trong môi trường số, đồng thời tăng cường quản lý nhà nước, phòng ngừa việc lợi dụng không gian mạng để tuyên truyền thông tin sai lệch, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xâm phạm an ninh, trật tự hoặc quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Luật tiếp tục cụ thể hóa yêu cầu phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp. Theo đó, nhiều nội dung quản lý trước đây thuộc thẩm quyền của cơ quan cấp trên được rà soát, điều chỉnh theo hướng phân định rõ trách nhiệm của cơ quan Trung ương, Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh và Ủy ban Nhân dân cấp xã. Việc phân định thẩm quyền theo hướng gần cơ sở hơn góp phần rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương, nhất là cấp xã - nơi trực tiếp tiếp nhận, theo dõi và giải quyết nhiều nội dung liên quan đến hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo ở cơ sở.

Về đơn giản hóa thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo. Chuyển từ "đề nghị" sang "đăng ký", từ "đăng ký" sang "thông báo"; chuyển từ tiền kiểm sang tăng cường hậu kiểm. Luật chỉ quy định khung/nguyên tắc, giao Chính phủ quy định chi tiết về hồ sơ/thời hạn (giúp giảm bớt hồ sơ như giấy lý lịch tư pháp, rút ngắn thời gian xử lý). Xây dựng Cơ sở dữ liệu về tôn giáo, hạ tầng kỹ thuật và cơ chế chia sẻ thông tin liên ngành.

Bài học kinh nghiệm

Tại Hội nghị, các đại biểu đã cùng nhìn lại và chia sẻ, đánh giá quá trình xây dựng Luật. Các ý kiến thống nhất cho rằng, sự chỉ đạo tập trung, xuyên suốt; cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chủ trì soạn thảo với các cơ quan của Quốc hội, các bộ, ngành, địa phương; cùng tinh thần chủ động, trách nhiệm của Ban soạn thảo, Tổ biên tập là những yếu tố quan trọng bảo đảm chất lượng và tiến độ của dự án Luật.

Đại tá Nguyễn Hữu Thiên, Phó Cục trưởng Cục An ninh nội địa (A02 - Bộ Công an) nhấn mạnh, việc 98,40% đại biểu Quốc hội có mặt bấm nút thông qua là sự khích lệ và ghi nhận toàn diện đối với các cơ quan chủ trì và các cơ quan phối hợp trong xây dựng hồ sơ dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi). Để đưa Luật nhanh chóng đi vào cuộc sống, Đại tá Nguyễn Hữu Thiên cho rằng, cần tập trung trí tuệ để xây dựng các văn bản hướng dẫn, trọng tâm là hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật. 

Tại Hội nghị, bà Nguyễn Quỳnh Liên, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cho biết, với vai trò là cơ quan phản biện, đại diện cử tri và Nhân dân đã tham gia góp ý xây dựng Luật Tín ngưỡng, tôn giáo. Bà khẳng định, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) đã thực sự đáp ứng được những yêu cầu của đời sống. Thành công của Dự án Luật là điều chỉnh những vấn đề cấp thiết đặt ra không chỉ trong quản lý nhà nước mà còn đảm bảo quyền con người và tự do tín ngưỡng, tôn giáo của Nhân dân, phù hợp với các công ước quốc tế về dân sự và chính trị. Các quy định ở trong Luật, nhất là chế định quản lý, phát triển hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng là nội dung phù hợp với thời cuộc, rất tiến bộ. Nhiều chế định khác cũng đã kịp thời điều chỉnh sau 10 năm thực hiện Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2016. Bà khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng Bộ Dân tộc và Tôn giáo trong việc hoàn thiện thể chế pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo trong thời gian tới.

Thiếu tướng Bùi Thanh Hà, nguyên Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tôn giáo Chính phủ thay mặt cho các nhà chuyên gia, các nhà khoa học chúc mừng Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã hoàn thành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) đảm bảo tiến độ, chất lượng và đặc biệt được các tổ chức, cá nhân tôn giáo đánh giá cao. Thiếu tướng Bùi Thanh Hà cũng đề nghị, khi có Luật rồi thì cần phải tuyên truyền phổ biến quán triệt Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) trong chức sắc, tín đồ. Thiếu tướng tin tưởng, với sự chỉ đạo của Lãnh đạo Bộ, sự giúp đỡ của các bộ ngành, cấp ủy chính quyền địa phương, Bộ Dân tộc và Tôn giáo sẽ làm tốt được nhiệm vụ của mình, đưa Luật đi vào cuộc sống.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung ghi nhận và đánh giá cao sự phối hợp, đóng góp trách nhiệm của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, các đại biểu Quốc hội, các ban, bộ, ngành, địa phương, chuyên gia, nhà khoa học và thành viên Ban soạn thảo, Tổ biên tập.

Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung khẳng định, Đảng và Nhà nước ta luôn nhất quán tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người. Các Nghị quyết, Kết luận của Đảng liên quan đến lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội XIII, Đại hội XIV đã tạo hành lang chính trị vững chắc, định hướng việc sửa đổi Luật Tín ngưỡng, tôn giáo theo hướng cởi mở, minh bạch hơn. Việc đưa dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) vào Chương trình lập pháp năm 2026 cho thấy quyết tâm rất lớn của Đảng, Quốc hội, Chính phủ trong việc kịp thời tháo gỡ các nút thắt pháp lý đang tồn tại.

Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung cũng khẳng định Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) đã được xây dựng theo đúng chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo, bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật, các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Luật cũng đã giải quyết, khắc phục được những hạn chế, khó khăn, bất cập, tồn tại trong quy định và thực tiễn thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016. Quá trình xây dựng dự án Luật được thực hiện theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, với sự tham gia phối hợp của nhiều cơ quan, tổ chức liên quan. Dự án Luật đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, thẩm định, thẩm tra theo quy định, tham vấn sâu rộng các chuyên gia, nhà khoa học, các cơ quan, tổ chức và đối tượng chịu tác động. 

Thứ trưởng cho biết, bên cạnh những kết quả đạt được, trong quá trình tham mưu xây dựng, hoàn thiện dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi), Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Ban soạn thảo, Tổ biên tập cũng rút ra cho mình những bài học quý giá trong việc tham mưu hoàn thiện thể chế, chính sách về tín ngưỡng, tôn giáo trong thời gian tới. Đối với những đề xuất, kiến nghị của các đại biểu tham dự Hội nghị, Bộ Dân tộc và Tôn giáo sẽ tiếp thu để báo cáo, đề xuất Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo và triển khai các giải pháp cụ thể trong thời gian tới.

Trong thời gian tới, theo Quyết định số 1382/QĐ-TTg ngày 23/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ, Kế hoạch triển khai thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo xác định 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: xây dựng Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật; tuyên truyền, phổ biến Luật; tập huấn chuyên sâu, bồi dưỡng nghiệp vụ; rà soát văn bản quy phạm pháp luật có liên quan; xây dựng cơ sở dữ liệu, đẩy mạnh chuyển đổi số; theo dõi, kiểm tra, đôn đốc, sơ kết và tổng kết việc thi hành Luật.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo có trách nhiệm giúp Thủ tướng Chính phủ hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra, đôn đốc các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố triển khai các nhiệm vụ trong Kế hoạch. Trước mắt, Bộ đang tập trung xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật. Dự thảo Nghị định sẽ trình Chính phủ trước ngày 15/10/2026, bảo đảm có hiệu lực đồng thời với Luật từ ngày 1/1/2027. Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung mong muốn các bộ, ngành, địa phương tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, bảo đảm tiến độ, chất lượng xây dựng văn bản hướng dẫn và các điều kiện cần thiết để đưa những điểm mới, tinh thần và mục tiêu của Luật sớm đi vào cuộc sống.

Tại Hội nghị, ghi nhận, biểu dương những đóng góp trách nhiệm, tâm huyết và trí tuệ của các cơ quan, tổ chức, cá nhân, các chuyên gia, nhà khoa học và các thành viên đã trực tiếp tham gia vào quá trình xây dựng, hoàn thiện Dự án Luật, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã tặng Bằng khen cho 1 tập thể và 25 cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác xây dựng Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).