Cầu nối giữa Đảng và nhân dân

Ở nhiều địa phương vùng cao, khi có chủ trương mới, chính sách mới, người dân thường không đọc văn bản, không nghe những khái niệm hành chính khô cứng. Họ tin vào lời của già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người từng nhiều năm sống uy tín, gắn bó với bản làng, công bằng và trách nhiệm với cộng đồng. Bởi vậy, trong đời sống đồng bào dân tộc thiểu số, người có uy tín không chỉ là chỗ dựa tinh thần, mà còn là người giữ lửa đoàn kết, gìn giữ văn hóa và dẫn dắt cộng đồng vươn lên.

Có lẽ khó nơi nào vai trò của người có uy tín lại rõ nét như ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí chưa đồng đều và cuộc sống vẫn gắn chặt với phong tục, tập quán truyền thống. Ở đó, lời nói của người có uy tín là thước đo, minh chứng rõ nét nhất về tinh thần truyền lửa, tạo sự ngắn kết để cộng đồng dân tộc thiểu số lắng nghe, làm theo và thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước.

Anh Ma Anh Dũng, Quyền trưởng phòng Tuyên truyền công tác dân tộc và tôn giáo, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tuyên Quang chia sẻ: có những việc chính quyền tuyên truyền nhiều năm chưa thành công, nhưng chỉ cần già làng đứng ra vận động thì bà con đồng thuận ngay. Đó là bởi người có uy tín hiểu dân, gần dân và nói bằng chính tiếng nói của cộng đồng mình.

Trong hành trình phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hôm nay, vai trò ấy càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Nhiều năm qua, đội ngũ người có uy tín đã trở thành lực lượng nòng cốt trong công tác tuyên truyền, vận động đồng bào thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Từ việc xóa bỏ hủ tục, vận động trẻ em đến trường, giữ gìn an ninh trật tự, phát triển kinh tế đến xây dựng nông thôn mới, đâu đâu cũng có dấu ấn của những người uy tín nơi bản làng.

Ở các tỉnh miền núi phía Bắc, không ít già làng, trưởng bản đã dành nhiều năm đi từng nhà vận động bà con bỏ tập tục tảo hôn, hôn nhân cận huyết. Có người kiên trì giải thích hàng chục lần để người dân hiểu rằng muốn thoát nghèo thì trước hết phải thay đổi nhận thức.

Tại nhiều bản làng ở các tỉnh, như: Tuyên Quang, Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Lạng Sơn, Cao Bằng, Thái Nguyên hay Đắk Lắk, Lâm Đồng, Quảng Ngãi, Gia Lai,… người có uy tín còn là những người tiên phong trong chuyển đổi mô hình sản xuất, đưa cây trồng mới vào canh tác, hướng dẫn bà con làm du lịch cộng đồng, phát triển kinh tế hộ gia đình. Họ không chỉ nói mà còn làm trước để bà con nhìn thấy hiệu quả rồi làm theo.

Chính điều đó tạo nên sức lan tỏa đặc biệt mà không một hình thức tuyên truyền nào có thể thay thế.

Điều đặc biệt, đáng quý ở người có uy tín là họ không hoạt động vì lợi ích cá nhân. Nhiều người tuổi đã cao nhưng vẫn đau đáu chuyện bản làng, chuyện đời sống bà con. Họ sẵn sàng đi bộ nhiều cây số để hòa giải mâu thuẫn trong cộng đồng, vận động người dân chấp hành pháp luật hay hỗ trợ những hộ khó khăn.

Có những người dành cả cuộc đời để giữ gìn tiếng nói, chữ viết dân tộc mình. Có người miệt mài truyền dạy cồng chiêng, khèn Mông, hát Then,… cho lớp trẻ để văn hóa truyền thống không bị mai một. Họ chính là những “bảo tàng sống” của cộng đồng, lưu giữ trong mình ký ức văn hóa của cả một dân tộc.

Ở khu vực Tây Nguyên, nhiều già làng vẫn ngày ngày ngồi bên bếp lửa kể sử thi cho con cháu nghe. Ở vùng cao Tuyên Quang, nhiều nghệ nhân người Mông vẫn lặng lẽ dạy thanh niên thổi khèn, dạy phụ nữ trẻ vẽ sáp ong trên vải lanh. Họ hiểu rằng, mất văn hóa là mất gốc rễ của cộng đồng.

Bởi vậy, người có uy tín không chỉ là cầu nối giữa Đảng với Nhân dân, mà còn là cầu nối giữa truyền thống với hiện đại, giữa quá khứ với tương lai.

Trong bối cảnh hiện nay, khi các thế lực xấu vẫn tìm cách lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để kích động, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, vai trò của người có uy tín càng trở nên đặc biệt quan trọng. Chính họ là những người trực tiếp nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của bà con, kịp thời giải thích, định hướng dư luận, góp phần giữ vững ổn định ở cơ sở.

Nhiều địa phương ghi nhận, ở đâu phát huy tốt vai trò người có uy tín, ở đó tình hình an ninh trật tự ổn định hơn, phong trào phát triển kinh tế mạnh hơn và tinh thần đoàn kết trong cộng đồng cũng bền chặt hơn.

Một điều dễ nhận thấy là, người dân vùng cao thường không tin vào những điều xa vời. Họ tin vào người sống gần mình, hiểu mình và đồng hành cùng mình trong cuộc sống thường nhật. Vì vậy, người có uy tín chính là “điểm tựa lòng tin” rất quan trọng trong cộng đồng.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều chương trình, chính sách dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hiện nay đều đặc biệt quan tâm phát huy vai trò của người có uy tín. Từ công tác tuyên truyền, hòa giải cơ sở đến xây dựng đời sống văn hóa hay phát triển kinh tế, họ luôn là lực lượng nòng cốt.

Những năm gần đây, cùng với sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, nhiều chính sách dành cho người có uy tín đã được triển khai như hỗ trợ thông tin, tập huấn, biểu dương, khen thưởng… Qua đó, góp phần động viên đội ngũ này tiếp tục phát huy vai trò trong cộng đồng.

Tuy nhiên, điều khiến người dân kính trọng họ không nằm ở chế độ hay danh hiệu, mà ở sự tận tâm với bản làng.

Có những già làng cả đời chưa từng rời khỏi núi rừng, nhưng lại có “uy” bởi sống mẫu mực, công bằng và luôn nghĩ cho cộng đồng. Có những trưởng bản từng nghèo khó như bao người khác, nhưng nhờ dám nghĩ, dám làm đã giúp bà con thay đổi cách sản xuất, thoát nghèo. Uy tín của họ được tạo nên từ chính cuộc sống và nhân cách.

Trong quá trình phát triển và hội nhập, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức. Sự giao thoa văn hóa, quá trình đô thị hóa và tác động của mạng xã hội khiến nhiều giá trị truyền thống có nguy cơ mai một. Chính trong bối cảnh ấy, người có uy tín càng đóng vai trò quan trọng trong việc giữ gìn bản sắc và định hướng cộng đồng.

Họ giống như những cây cổ thụ giữa đại ngàn, âm thầm giữ đất, giữ rừng và giữ cả hồn cốt văn hóa của dân tộc mình.

Một trong những giá trị lớn nhất mà người có uy tín mang lại chính là khả năng quy tụ, đoàn kết cộng đồng. Ở nơi còn nhiều khó khăn, họ giúp bà con hiểu rằng chỉ có đoàn kết mới tạo nên sức mạnh để phát triển. Từ việc làm đường, giữ rừng, xây dựng đời sống văn hóa đến phát triển du lịch cộng đồng, người có uy tín luôn là người đi đầu.

Không ít mô hình du lịch cộng đồng thành công ở khu vực Tây Bắc hay khu vực Tây Nguyên hôm nay đều bắt đầu từ sự đồng thuận của cộng đồng, mà người có uy tín là trung tâm kết nối.

Họ vận động bà con giữ gìn nhà sàn truyền thống, bảo tồn lễ hội, giữ nghề thủ công, gìn giữ tiếng nói dân tộc để làm du lịch bền vững. Nhờ vậy, văn hóa không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành nguồn lực phát triển kinh tế cho chính đồng bào.

Đó cũng là hướng đi mang nhiều ý nghĩa nhân văn: phát triển nhưng không đánh mất bản sắc.

Có thể nói, đội ngũ người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số hôm nay đang góp phần rất quan trọng vào công cuộc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Họ là những người gần dân nhất, hiểu dân nhất và cũng là người truyền tải hiệu quả nhất các chủ trương của Đảng, Nhà nước đến với cộng đồng.

Ở họ có sự kết hợp hài hòa giữa trí tuệ dân gian, kinh nghiệm sống và tinh thần trách nhiệm với quê hương, bản làng.

Trong hành trình phát triển đất nước hôm nay, khi vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đang từng ngày đổi thay, vai trò của người có uy tín vẫn luôn bền bỉ và lặng thầm như dòng suối nguồn nơi đại ngàn.

Họ không ồn ào, không khoa trương, nhưng lại là những người giữ cho bản làng bình yên, giữ cho văn hóa dân tộc được tiếp nối và giữ cho niềm tin của Nhân dân với Đảng ngày càng bền chặt.

Giữa đại ngàn của miền sơn cước, những người có uy tín vẫn đang ngày ngày lặng lẽ vun đắp khối đại đoàn kết toàn dân tộc bằng chính uy tín, trách nhiệm và tình yêu dành cho cộng đồng của mình.

Và chính từ những con người bình dị ấy, sức mạnh của lòng dân được bồi đắp, lan tỏa, trở thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước hôm nay và mai sau./.