Chùa Xiêm Cán là nơi bà con dân tộc Khmer ở Cà Mau tập trung làm lễ trong dịp Tết Cổ truyền Chôl Chnăm ThmâyTrong những ngày Tết, các ngôi chùa Khmer trở thành trung tâm sinh hoạt văn hóa của cộng đồng. Người dân trong trang phục truyền thống tề tựu về chùa dâng hương, cầu phúc, thực hiện các nghi lễ như: tắm tượng Phật, đắp núi cát, cầu siêu cho Tổ tiên. Đối với người Khmer, Chôl Chnăm Thmây không chỉ là dịp đón năm mới, mà còn là thời điểm để hướng về cội nguồn, thể hiện lòng biết ơn với Tổ tiên và gửi gắm ước vọng về cuộc sống an lành, hạnh phúc.
Một trong những nét đặc sắc của Tết Chôl Chnăm Thmây chính là ẩm thực truyền thống. Trong những ngày lễ, mỗi gia đình người Khmer đều chuẩn bị nhiều món ăn đặc trưng mang đậm bản sắc dân tộc. Nổi bật trong đó là bánh ống, món bánh được làm từ bột gạo, dừa nạo và đường thốt nốt, hấp trong ống tre tạo nên hương vị thơm ngọt đặc trưng. Bánh gừng với hình dáng uốn lượn như bông hoa vàng ruộm cũng là món ăn quen thuộc trong ngày Tết. Ngoài ra còn có các món đặc sản, như: bún num bò chóc, cà ri, cốm dẹp hay các món ăn chế biến từ dừa và thốt nốt, những nguyên liệu gắn bó với đời sống của người dân Khmer vùng sông nước.
Những món ăn ấy không chỉ đơn thuần là ẩm thực, mà còn chứa đựng ý nghĩa văn hóa truyền thống sâu sắc. Trong mâm cơm ngày Tết, từng món ăn đều thể hiện sự khéo léo của người phụ nữ Khmer và truyền thống đoàn kết của gia đình. Con cháu quây quần bên mâm cơm, cùng nhau chia sẻ món ăn, gửi gắm những lời chúc tốt đẹp cho năm mới. Chính sự sum họp ấy tạo nên giá trị tinh thần đặc biệt của Tết Chôl Chnăm Thmây.
Theo ông Thạch Đờ Ni (Nhà nghiên cứu về Văn hóa Khmer Tây Nam Bộ), cho biết: “Tết Chôl Chnăm Thmây không chỉ là một lễ hội truyền thống, mà còn là biểu tượng của bản sắc văn hóa Khmer. Từ nghi lễ tôn giáo, trang phục, âm nhạc đến ẩm thực đều phản ánh triết lý sống, tinh thần đoàn kết và bản lĩnh văn hóa của cộng đồng”. Có thể thấy, Chôl Chnăm Thmây chính là không gian văn hóa tổng hợp, nơi hội tụ những giá trị tinh thần đặc sắc của đồng bào Khmer.
Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây tại chùa CandaransiNgày nay, Tết Chôl Chnăm Thmây không chỉ mang ý nghĩa văn hóa tín ngưỡng đối với cộng đồng Khmer mà còn trở thành điểm nhấn trong phát triển du lịch của vùng Tây Nam Bộ. Nhiều du khách trong và ngoài nước tìm đến các tỉnh, thành phố, như: Cần Thơ, Vĩnh Long, An Giang hay Cà Mau để hòa mình vào không khí lễ hội, tham quan các ngôi chùa Khmer và thưởng thức ẩm thực truyền thống. Những trải nghiệm này giúp du khách hiểu rõ hơn về đời sống văn hóa của người Khmer.
Việc gắn bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội gắn với phát triển du lịch đang mở ra cơ hội mới cho cộng đồng địa phương. Các hoạt động du lịch cộng đồng, giới thiệu ẩm thực, nghề thủ công và nghệ thuật truyền thống không chỉ quảng bá bản sắc văn hóa mà còn đặc biệt tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân. Nhờ đó, đời sống vật chất của đồng bào Khmer ngày càng được cải thiện, trong khi những giá trị truyền thống vẫn được giữ gìn và phát huy.
Do vậy, Chôl Chnăm Thmây không chỉ là ngày Tết cổ truyền, mà còn là biểu tượng văn hóa đặc sắc của đồng bào Khmer Tây Nam Bộ. Trong sắc màu rực rỡ của chùa tháp, trong hương vị ngọt ngào của bánh ống, bánh gừng,… và những điệu múa Romvong rộn ràng, bản sắc dân tộc Khmer tiếp tục tỏa sáng giữa vùng đất phương Nam.
Giữa nhịp sống hiện đại, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Chôl Chnăm Thmây trở nên càng ý nghĩa. Khi những nghi lễ truyền thống và hương vị ẩm thực vẫn được gìn giữ qua từng thế hệ, đó cũng là lúc bản sắc văn hóa Khmer tiếp tục lan tỏa, góp phần làm giàu thêm bức tranh đa dạng và sống động của văn hóa Việt Nam hôm nay./.
