Chủ động ứng phó với tình hình thiên tai diễn biến phức tạp

Thiệt hại 503 tỷ đồng do mưa lớn

Tháng 7 là cao điểm mùa mưa tại Bắc Bộ. Theo nhận định của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, tổng lượng mưa tại Bắc Bộ trong tháng 7 được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm từ 15-30%. Thực tế, từ đầu tháng đến nay, nhiều địa phương đã ghi nhận các đợt mưa lớn. Một số khu vực của tỉnh Quảng Ninh có lượng mưa tích lũy vượt 700 mm chỉ trong 9 ngày đầu tháng. Từ ngày 15/7-20/7, mưa lớn, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất hoành hành tại các tỉnh Lai Châu, Sơn La, Lào Cai, Điện Biên, gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản.

Trong đó tỉnh Lai Châu đang là địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi đã có nhiều điểm mưa lớn từ 700-800 mm, cục bộ có nơi trên 900 mm. Theo báo cáo của UBND tỉnh, nghiêm trọng nhất là mưa lớn gây lũ quét tại xã Mường Than, vào khoảng sau 7h ngày 17/7 đã làm 7 người thiệt mạng, 1 người mất tích và 8 người bị thương. Khoảng 200 hộ dân bị ảnh hưởng, trong đó 24 hộ bị mất hoàn toàn nhà ở, 20 hộ có nhà hư hỏng không thể khắc phục và 156 hộ nằm trong vùng lũ quét phải di dời đến nơi an toàn; khoảng 300 ha lúa, hoa màu và diện tích nuôi trồng thủy sản bị đất đá vùi lấp, cuốn trôi, gần như không thể phục hồi. Nhiều công trình hạ tầng thiết yếu bị hư hỏng nặng. Tổng thiệt hại ước tính trên 250 tỷ đồng.

Còn theo thông tin từ Cục Quản lý đê điều và phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) công bố ngày 21/7, trong đợt mưa lũ kéo dài từ ngày 15 đến 20/7, tất cả các trường hợp thương vong đều được ghi nhận tại tỉnh Lai Châu. 40 căn nhà bị sập hoàn toàn, gồm: 28 căn tại Lai Châu, 11 căn tại Sơn La và 1 căn tại Lào Cai. 729 căn nhà bị hư hỏng hoặc ảnh hưởng do ngập nước, sạt lở đất.

Tại các tỉnh miền núi phía Bắc, vẫn còn 270 hộ dân phải di dời khẩn cấp đến nơi an toàn để tránh nguy cơ tiếp tục xảy ra sạt lở. Gần 707ha lúa và hoa màu bị hư hại. Khoảng 2.500m kênh mương thủy lợi bị hư hỏng. Hệ thống điện bị ảnh hưởng với 51 cột điện gãy đổ và 40 trạm biến áp bị hư hỏng, gây gián đoạn việc cung cấp điện tại một số khu vực; sạt lở tại hàng loạt tuyến quốc lộ và tỉnh lộ. Tổng thiệt hại về kinh tế do mưa lũ gây ra  ước tính khoảng 503 tỷ đồng.

Nhiều biện pháp ứng phó với thiên tai

Trước tình hình diễn biến phức tạp của mưa lớn ở khu vực miền núi Bắc Bộ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã ký Công điện số 49/CĐ-TTg ngày 17/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các biện pháp ứng phó. Đích thân Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cũng đã đến kiểm tra công tác khắc phục hậu quả mưa lũ, thăm hỏi, động viên người dân bị ảnh hưởng bởi lũ quét; thăm hỏi, động viên người dân tại khu vực sơ tán; thị sát khu vực dự kiến xây dựng khu tái định cư tập trung tại xã Mường Than, tỉnh Lai Châu.

Tại đây, Phó Thủ tướng yêu cầu tỉnh Lai Châu và các bộ, ngành Trung ương tập trung triển khai công tác tái thiết, khắc phục hậu quả mưa lũ. Tỉnh Lai Châu khẩn trương xây dựng lại 24 căn nhà bị sập hoàn toàn, bảo đảm hoàn thành trong vòng 30 ngày và bàn giao cho người dân trước dịp Quốc khánh 2/9. Chính phủ hỗ trợ tỉnh 50 tỷ đồng để khắc phục hậu quả thiên tai, sớm ổn định đời sống nhân dân.

Không chỉ xây dựng nhà ở, Phó Thủ tướng đề nghị tỉnh phát động các tổ chức đoàn thể, doanh nghiệp, nhà hảo tâm và cộng đồng cùng chung tay hỗ trợ, trang bị đầy đủ các vật dụng thiết yếu như giường, chăn, chiếu, bàn ghế, xoong nồi, đồ dùng sinh hoạt, tivi, tủ lạnh... để khi chuyển về nơi ở mới, người dân có thể ổn định cuộc sống ngay.

Hiện nay, hưởng ứng Thư ngỏ của Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam tỉnh Lai Châu về việc ủng hộ nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai, nhiều cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và tổ chức đã đến Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh trao kinh phí hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi mưa lũ, sạt lở đất, đặc biệt là tại xã Mường Than.

Chủ động ứng phó khi dự báo tình hình thiên tai còn diễn biến phức tạp

Theo bản tin của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ đêm 23/7 đến ngày 25/7, khu vực Bắc Bộ lại bước vào một đợt mưa vừa, mưa to với tổng lượng mưa phổ biến từ 70-150mm. Một số khu vực cục bộ có thể ghi nhận lượng mưa trên 250mm, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra mưa với cường độ lớn (>100mm/3h). Trọng tâm mưa lớn lần này tập trung ở các tỉnh Cao Bằng, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La.

Tình hình này đặc biệt nguy hiểm bởi những ngày qua, các đợt mưa lớn, ngập lụt và sạt lở đất đã gây ra những thiệt hại nghiêm trọng về người, nhà ở và cơ sở hạ tầng tại nhiều tỉnh miền núi phía Bắc. Mưa lớn dẫn đến nguy cơ ngập úng tại các vùng trũng thấp, khu đô thị, cùng với lũ quét trên các sông suối nhỏ và sạt lở đất trên sườn dốc.

Trước diễn biến phức tạp của thời tiết, với dự báo mưa lớn diện rộng có thể lên tới hơn 250mm, ngày 22/7, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đã phát đi văn bản khẩn, yêu cầu 15 tỉnh, thành phố khu vực Bắc Bộ và các đơn vị liên quan chủ động triển khai các biện pháp ứng phó nhằm bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản cho nhân dân.

Cũng theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, trong tháng 8, khu vực từ Đồng bằng Bắc Bộ đến Lâm Đồng có lượng mưa cao hơn trung bình nhiều năm từ 10-30%; riêng khu vực từ Thanh Hóa đến Huế có nơi cao hơn từ 30-60%, làm gia tăng nguy cơ ngập úng, lũ quét và sạt lở đất.

Dự báo từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027, mưa lớn sẽ tập trung chủ yếu tại khu vực Trung Bộ, đặc biệt trong các tháng 11 và 12 khi bão, áp thấp nhiệt đới kết hợp với không khí lạnh hoạt động mạnh hơn.

Ngoài bão và mưa lớn, các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh vẫn có thể xuất hiện trên phạm vi cả nước, nhất là trong thời kỳ chuyển mùa.

Trước dự báo đó, các cấp, các ngành cần quán triệt và tổ chức thực hiện tốt các nội dung trong Thông báo số 117-TB/VPTW ngày 4/7/2026 thông báo Kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với đại diện Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu từ nay đến hết năm 2026. Tinh thần chung là công tác phòng, chống thiên tai cần chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang quản trị rủi ro chủ động; từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; từ chỉ đạo theo mùa vụ sang chuẩn bị thường xuyên; từ cách làm chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sang cách làm dựa trên dữ liệu, khoa học, công nghệ, pháp luật, kỷ luật quy hoạch và trách nhiệm của người đứng đầu.

Bảo đảm tuyệt đối an toàn tính mạng nhân dân trong mọi tình huống. Cấp xã phải nắm chắc từng hộ dân trong khu vực có nguy cơ xảy ra thiên tai (lũ quét, sạt lở, ngập sâu...). Đồng thời, cần xác định rõ các phương án sơ tán khi có tình huống khẩn cấp: Đối tượng ưu tiên sơ tán trước, lộ trình di chuyển, phương tiện, lực lượng hỗ trợ; bảo đảm các điều kiện thiết yếu tại nơi trú tránh như nước sạch, thuốc men, điện, vệ sinh môi trường và an ninh trật tự.

Các địa phương cần thường xuyên kiểm tra an toàn công trình xung yếu và hạ tầng thiết yếu, đặc biệt là các đập, hồ chứa, đê điều, công trình thủy lợi, khu neo đậu tàu thuyền, hệ thống điện, viễn thông, trường học, bệnh viện, công trình cấp nước, tuyến giao thông trọng yếu, các điểm sạt lở bờ sông, bờ biển, cầu yếu. Trên cơ sở đó, phải có phương án xử lý ngay khi phát hiện sự cố; đồng thời cảnh báo, hạn chế đi lại, bố trí lực lượng, vật tư, xây dựng phương án sơ tán vùng có nguy cơ chịu ảnh hưởng…

Về phía Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia tiếp tục khuyến cáo các địa phương theo dõi chặt chẽ diễn biến của bão, áp thấp nhiệt đới và các hình thế gây mưa lớn. 

Người dân cũng cần theo dõi sát các bản tin dự báo thời tiết, hạn chế đi qua khu vực ngập sâu, ngầm tràn, suối khi có mưa lớn, chủ động gia cố nhà cửa và chuẩn bị các phương án phòng tránh thiên tai nhằm giảm thiểu thiệt hại trong mùa mưa bão năm nay.