Chùa Đậu - Ngôi cổ tự nghìn năm và bí ẩn nhục thân bất hoại của hai vị thiền sư

Lịch sử ghi lại rằng, chùa Đậu được khởi dựng từ thế kỷ thứ III sau Công nguyên, dưới thời Sĩ Nhiếp làm Thái thú Giao Châu. Đây là một trong những ngôi chùa cổ nhất nước ta, gắn liền với trung tâm Phật giáo Luy Lâu và tín ngưỡng thờ Tứ pháp, một sự dung hợp tuyệt vời giữa Phật giáo Ấn Độ và tín ngưỡng bản địa của người Việt cổ. Chùa thờ bà Pháp Vũ (thần Mưa), một trong bốn vị thần đại diện cho các hiện tượng tự nhiên phục vụ nền văn minh lúa nước (Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện). Ngay từ tên gọi dân gian “chùa Đậu”, chữ “Đậu” đã mang ý nghĩa là nơi đỗ đạt, thành công, nơi cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, khiến ngôi cổ tự này từ xưa đã là chốn hành hương của cả vua chúa và Nhân dân.

Bước qua cổng Tam quan, không gian ồn ào của phố thị hoàn toàn bị đẩy lùi, nhường chỗ cho vẻ cổ kính, u tịch của kiến trúc nội công ngoại quốc đặc trưng. Những mái ngói vảy mũi hài nhuốm màu rêu phong, những hàng cột gỗ lim ghi đậm dấu ấn năm tháng, đặc biệt là các bức chạm khắc rồng, phượng, hoa lá mang đậm đường nét nghệ thuật thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVII) khiến phật tử và khách chiêm bái không khỏi trầm trồ. Từng nét đục đẽo tinh xảo trên các xà nách, bẩy hiên không chỉ thể hiện tài năng bậc thầy của các nghệ nhân xưa mà còn chứa đựng những triết lý nhân sinh sâu sắc của Phật giáo hòa quyện với tâm hồn người Việt.

Điều khiến chùa Đậu trở thành một điểm đến tâm linh độc nhất vô nhị chính là hai pho tượng thiền sư Đạo Chân (Vũ Khắc Minh) và Đạo Tâm (Vũ Khắc Trường). Đây là hai pho tượng hiện thân của phương pháp tu tập nhục thân bất hoại hay tượng táng. Hai vị sư tổ này là trụ trì chùa vào thế kỷ XVII. Theo lời của người xưa kể lại, khi biết mình sắp viên tịch, các ngài đã vào am kính tụng kinh niệm Phật, không ăn không uống, chỉ dùng một chum nước nhỏ để thanh lọc cơ thể. Sau khi viên tịch, nhục thân của các ngài không bị phân hủy mà khô lại, giữ nguyên hình dáng thân thể tựa như hai vị đang ngồi thiền định, tịnh tâm.

Đứng trước tủ kính lưu giữ nhục thân của hai vị thiền sư, phật tử và khách chiêm bái vừa thành kính, vừa kinh ngạc. Trải qua gần 400 năm, dưới khí hậu nóng ẩm mưa nhiều của miền Bắc Việt Nam, hai pho tượng nhục thân vẫn vẹn nguyên hình hài ngồi kiết già định tuệ. Kết quả kiểm tra bằng tia X-quang của các nhà khoa học trước đây đã khẳng định một sự thật chấn động: bên trong pho tượng hoàn toàn là bộ xương người thật, không có vết đục đẽo, không có chất bảo quản, các khớp xương vẫn gắn kết tự nhiên, chỉ có lớp bên ngoài được bồi bằng bó sơn ta, vải màn và đất phù sa sông Nhuệ để bảo vệ.

Trong thế giới Phật giáo toàn cầu, hiện tượng nhục thân bất hoại chỉ xuất hiện ở một số ít quốc gia như Trung Quốc, Tây Tạng, Nga và Việt Nam. Riêng tại chùa Đậu, hiện tượng này là một minh chứng cho đỉnh cao của công phu thiền định, nơi tinh thần đã hoàn toàn làm chủ và chuyển hóa vật chất. Đối với các phật tử, đó là sự chứng ngộ, là quả vị tu hành đắc đạo. Đối với các nhà khoa học, đó là một bài toán sinh học và hóa học đầy bí ẩn về khả năng tự ướp xác của cơ thể người thông qua chế độ tiết thực và năng lượng tinh thần.

Bên cạnh yếu tố tâm linh kỳ bí, chùa Đậu còn là nơi lưu giữ nhiều cổ vật giá trị, trong đó nổi bật là đôi rồng đá ở bậc thềm thượng điện có niên đại từ thời nhà Trần, với những đường nét uốn lượn mềm mại, khỏe khoắn. Hay cuốn sách đồng cổ ghi lại lịch sử và các tích truyện về chùa, như một chứng thư pháp lý khẳng định tầm vóc của ngôi cổ tự qua các triều đại phong kiến.

Hành trình khám phá chùa Đậu không chỉ mang lại giá trị về mặt tri thức lịch sử hay kiến trúc cổ, mà cốt lõi hơn, nó mang lại một khoảng lặng hiếm hoi cho tâm hồn. Đi dạo dưới bóng những cây cổ thụ trăm tuổi, lắng nghe tiếng chuông chùa ngân vang, lòng người như được gột rửa khỏi những muộn phiền của cuộc sống hiện đại.

Hằng năm, vào dịp lễ tết, đặc biệt là vào dịp lễ hội chùa Đậu, phật tử và du khách ở nhiều nơi tìm về chùa để lễ phật và chiêm bái. Chùa Đậu trở thành biểu tượng, niềm tự hào của người dân Thường Tín về di sản văn hóa Quốc gia và là nơi các đệ tử Phật giáo thành tâm kính Phật. 

Chùa Đậu, với sự hòa quyện giữa lịch sử nghìn năm, kiến trúc nghệ thuật đặc sắc và bí ẩn nhục thân bất hoại, xứng đáng là một điểm đến không thể bỏ qua trên bản đồ du lịch tâm linh của Việt Nam. Ngôi chùa không chỉ là nơi lưu giữ quá khứ, mà còn là nơi neo giữ những giá trị vĩnh hằng của niềm tin, đạo đức và khát vọng vươn tới sự bất tử của con người.