Chuyển đổi số trong phát triển nông sản ở Lai Châu

Trước đây, việc sản xuất và tiêu thụ nông sản ở tỉnh Lai Châu chủ yếu theo phương thức truyền thống. Người dân sản xuất nhỏ lẻ, thiếu thông tin thị trường, phụ thuộc nhiều vào thương lái nên giá trị sản phẩm chưa cao. Nhiều loại nông sản dù chất lượng tốt nhưng khó tiếp cận thị trường lớn do hạn chế về quảng bá, bảo quản và kết nối tiêu thụ. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số được xem là giải pháp quan trọng để thay đổi phương thức sản xuất và kinh doanh nông sản của địa phương.

Những năm gần đây, chính quyền tỉnh Lai Châu đã tích cực triển khai các chương trình hỗ trợ người dân ứng dụng công nghệ số vào sản xuất nông nghiệp. Nhiều hợp tác xã (HTX) và hộ nông dân đã biết sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử để quảng bá, giới thiệu sản phẩm. Thay vì chỉ bán trực tiếp tại địa phương, các sản phẩm nông sản của tỉnh Lai Châu nay đã có thể tiếp cận người tiêu dùng trên khắp cả nước thông qua môi trường mạng. Đây là bước tiến quan trọng giúp mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị nông sản.

Điển hình HTX An Ngân, phường Tân Phong (tỉnh Lai Châu), từ những khó khăn ban đầu, HTX đã mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật để mở rộng quy mô sản xuất cũng như chế biến nông nghiệp công nghệ cao như: nấm đông trùng hạ thảo, nấm linh chi, thảo mộc, đặc sản Tây Bắc… Đặc biệt, HTX đã nắm bắt được xu hướng CĐS (chuyển đổi số) trong kinh doanh online, đây là con đường nhanh nhất để đưa sản phẩm đến với các nền tảng xã hội từ TikTok, Zalo, Facebook đến các sàn thương mại điện tử lớn như Shopee, Lazada, tiếp cận hàng chục nghìn khách hàng

Hiện nay, việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất nông nghiệp ở Lai Châu, năng suất các mô hình tăng 15-48% so với sản xuất đại trà. Một số kết quả tiêu biểu: ớt Trung đoàn năng suất tăng 6,8 tạ/ha; khoai sọ Nậm Khao tăng 1,3-2 tấn/ha; lúa Khẩu Hốc, Tả Cù, nếp Tan Pỏm tăng từ 6-17%. Trên địa bàn tỉnh xây dựng được 56,59ha nhà màng, nhà lưới trồng sâm, rau, củ, quả, nấm đông trùng hạ thảo; diện tích áp dụng tưới nhỏ giọt 30,9ha. Việc sản xuất trong nhà màng, nhà lưới hạn chế sự phụ thuộc vào yếu tố thời tiết bất lợi, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hoá học, tạo ra sản phẩm an toàn, chất lượng, nâng cao giá trị sản phẩm.

Một trong những thành công nổi bật của chuyển đổi số ở tỉnh Lai Châu là việc xây dựng mã QR truy xuất nguồn gốc cho các sản phẩm nông nghiệp. Nhiều sản phẩm như chè Tân Uyên, gạo Séng Cù, mật ong hay mắc ca đã được gắn tem điện tử để người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra nguồn gốc, quy trình sản xuất và chất lượng sản phẩm. Điều này không chỉ giúp nâng cao uy tín của nông sản Lai Châu mà còn tạo niềm tin cho khách hàng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Bên cạnh đó, nhiều hợp tác xã nông nghiệp ở tỉnh Lai Châu đã chủ động ứng dụng công nghệ số vào quản lý và sản xuất. Người dân sử dụng phần mềm để theo dõi quá trình chăm sóc cây trồng, cập nhật thông tin thời tiết và học hỏi kỹ thuật sản xuất hiện đại qua internet. Một số mô hình còn áp dụng hệ thống tưới tiêu tự động, giúp tiết kiệm nước và giảm công lao động. Nhờ ứng dụng khoa học công nghệ, năng suất và chất lượng nông sản ngày càng được nâng cao, góp phần tăng thu nhập cho người dân vùng cao.

Chuyển đổi số cũng góp phần quảng bá hình ảnh nông sản Lai Châu đến với nhiều thị trường lớn. Thông qua các nền tảng mạng xã hội, như: Facebook, Zalo, TikTok hay các sàn thương mại điện tử, nhiều sản phẩm địa phương đã được người tiêu dùng biết đến rộng rãi. Các video giới thiệu quy trình sản xuất sạch, hình ảnh vùng nguyên liệu xanh và bản sắc văn hóa dân tộc đã tạo sức hút đặc biệt đối với khách hàng. Đây là cách quảng bá hiệu quả, chi phí thấp nhưng mang lại giá trị lớn cho người sản xuất.

Ngoài trồng trọt, trên địa bàn tỉnh hiện có 246 cơ sở chăn nuôi đại gia súc tập trung, trong đó có 28 cơ sở chăn nuôi lợn tập trung (từ 150 con trở lên/cơ sở). Một số cơ sở chăn nuôi ứng dụng công nghệ thông tin như: hệ thống điều khiển làm mát, camera giám sát quá trình hoạt động chăn nuôi, hệ thống uống tự động vào quá trình sản xuất.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số trong phát triển nông sản ở tỉnh Lai Châu vẫn còn nhiều khó khăn. Do địa hình miền núi phức tạp nên hạ tầng internet ở một số vùng sâu, vùng xa chưa thật sự ổn định. Trình độ công nghệ thông tin của nhiều người dân còn hạn chế, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số lớn tuổi. Bên cạnh đó, việc đầu tư máy móc, thiết bị công nghệ vẫn cần nguồn kinh phí lớn trong khi điều kiện kinh tế của nhiều hộ dân còn khó khăn. 

Để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển nông nghiệp, Lai Châu cần tiếp tục đẩy mạnh đầu tư hạ tầng viễn thông, mở rộng mạng internet đến các vùng sâu, vùng xa. Đồng thời, các ngành chức năng cần tổ chức nhiều lớp tập huấn kỹ năng số cho nông dân, hướng dẫn người dân sử dụng công nghệ trong sản xuất và kinh doanh. Việc liên kết với doanh nghiệp, xây dựng thương hiệu và phát triển các sản phẩm OCOP cũng cần được chú trọng nhằm nâng cao sức cạnh tranh cho nông sản địa phương.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường khẳng định: “Để đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong sản xuất, chế biến, phân phối và tiêu thụ sản phẩm, thời gian tới, ngành Nông nghiệp tỉnh tiếp tục phối hợp, hỗ trợ các địa phương đẩy nhanh quá trình ứng dụng công nghệ kỹ thuật số từ nông nghiệp. Từ đó, thay đổi hiệu quả cách thức quản lý, sản xuất và tiêu thụ sản phẩm từ truyền thống sang hiện đại và thông minh, giá trị kinh tế cao. Bên cạnh đó, tổ chức các lớp tập huấn, hỗ trợ nông dân sử dụng thiết bị công nghệ thông tin; nâng cao trình độ, năng lực tiếp cận và đưa chuyển nghệ số vào sản xuất nông nghiệp. Phấn đấu để nông nghiệp tiếp tục là trụ đỡ, điểm tựa vững chắc cho phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội của tỉnh./.