Dấu ấn Lào Cai sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Tỉnh sát cơ cở, cán bộ gần dân

Nhìn lại một năm qua, bài học đầu tiên và cũng là sợi chỉ đỏ xuyên suốt hành trình đổi mới tại Lào Cai là sự lãnh đạo tập trung, thống nhất và quyết liệt của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh. Cùng với đó, nhận thức được khối lượng công việc khổng lồ và tính chất phức tạp của mô hình hành chính mới, cấp ủy, chính quyền các cấp đã vào cuộc với tinh thần đoàn kết, quyết tâm, "không do dự, không bảo thủ".

Ngay sau khi hợp nhất, hệ thống văn bản chỉ đạo, điều hành của tỉnh đã được ban hành đồng bộ, tạo bệ đỡ pháp lý vững chắc cho cơ sở. Lào Cai đã khẩn trương thành lập các tổ công tác gồm các đồng chí lãnh đạo các sở, ban, ngành trực tiếp xuống địa bàn, hướng dẫn chuyên môn và tháo gỡ vướng mắc hằng tuần cho các xã, phường.

Tư duy sâu sát được hiện thực hóa bằng những hành động quyết liệt, cụ thể. Thường trực Tỉnh ủy đã tổ chức cuộc làm việc trực tuyến quy mô lớn với toàn bộ 99 xã, phường và thực hiện liên tiếp 15 cuộc làm việc trực tiếp tại cơ sở. Chỉ tính riêng tháng 10/2025, đã tổ chức liên tiếp 03 cuộc làm việc với 17 xã, phường; ban hành các thông báo kết luận, giao các cấp ủy, sở, ngành liên quan tiếp thu, giải quyết các khó khăn, vướng mắc của địa phương, kịp thời báo cáo kết quả với Thường trực Tỉnh ủy. Tinh thần ấy, hành động ấy đã khơi dậy niềm tin, tạo ra làn sóng đồng thuận rộng lớn trong toàn xã hội và trong Nhân dân.

Sức mạnh từ sự tinh gọn

Thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy, Lào Cai đã mạnh dạn cắt giảm các tầng nấc trung gian. Toàn tỉnh không còn tổ chức cấp huyện; số đơn vị hành chính cấp xã giảm từ 319 xuống còn 99 xã, phường, giảm gần 69%.

Ở cấp tỉnh, giảm 24 tổ chức hành chính, 149 phòng, chi cục và tương đương; giảm 54 đơn vị sự nghiệp công lập. Sau sắp xếp, tỉnh còn 17 sở, ngành; 114 phòng, chi cục và 159 đơn vị sự nghiệp công lập cấp tỉnh.

Song song với việc tinh gọn đầu mối, tỉnh thành lập và đưa vào hoạt động 99 Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã cùng 99 Trung tâm dịch vụ sự nghiệp công trực thuộc UBND cấp xã. Đây là mô hình đa chức năng đảm nhận các lĩnh vực văn hóa, thể thao, truyền thông, nông nghiệp, thú y, dịch vụ công ích…, góp phần đưa dịch vụ công đến gần người dân hơn.

Tại xã Yên Bình, Trung tâm dịch vụ sự nghiệp công đi vào hoạt động ổn định từ tháng 3/2026 với 12 cán bộ, viên chức, thực hiện nhiều nhiệm vụ từ tuyên truyền chính sách, phát triển phong trào văn hóa, thể thao đến hướng dẫn sản xuất nông nghiệp và cung cấp dịch vụ công ích. Dù còn khó khăn về biên chế, mô hình đã phát huy hiệu quả rõ nét trong phục vụ người dân ngay tại cơ sở.

Công tác cán bộ cũng được thực hiện quyết liệt. Tỷ lệ cán bộ có trình độ đại học trở lên đạt trên 91%, trong đó sau đại học đạt 18,1%. Đội ngũ lãnh đạo sở, ngành cơ bản được chuẩn hóa cả về chuyên môn và lý luận chính trị, tạo nền tảng quan trọng cho bộ máy hoạt động hiệu quả.

Kinh tế - xã hội bứt phá

Hiệu quả của mô hình mới được phản ánh rõ qua các chỉ số phát triển kinh tế - xã hội.

Năm 2025, GRDP của tỉnh tăng 8,14%, đứng thứ 2 khu vực và thứ 17 toàn quốc. Quý I/2026 tiếp tục đạt mức tăng trưởng 8,03%, cao hơn bình quân cả nước.

Thu ngân sách đạt kết quả ấn tượng với 21.689 tỷ đồng năm 2025, vượt 60% dự toán Trung ương giao. Trong 5 tháng đầu năm 2026, thu ngân sách đạt trên 9.600 tỷ đồng, tăng 35% so với cùng kỳ năm trước.

Khu vực dịch vụ tăng trưởng 9,23%, cao nhất khu vực và đứng thứ 7 cả nước, tiếp tục khẳng định vị thế của Lào Cai là điểm đến du lịch hấp dẫn.

Lĩnh vực văn hóa, xã hội có nhiều chuyển biến tích cực. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 70%; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 5,5%, giảm 2,68% so với năm trước. An sinh xã hội được bảo đảm, đời sống người dân ngày càng được nâng cao.

Đặc biệt, Lào Cai đã tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, nằm trong nhóm địa phương có tỷ lệ cử tri đi bầu cao nhất cả nước.

Những bài học từ thực tiễn

Từ quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Lào Cai đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quan trọng.

Trước hết là sự đồng thuận và đồng bộ trong toàn hệ thống chính trị. Công tác tư tưởng được thực hiện tốt, tạo sự thống nhất từ cấp ủy, chính quyền đến cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Sự lãnh đạo tập trung, quyết liệt, không do dự, không bảo thủ là yếu tố quyết định thành công.

Thứ hai, tinh gọn bộ máy phải gắn với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Việc giảm đầu mối không nhằm cắt giảm cơ học mà hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, tạo điều kiện để nguồn lực được tập trung cho đầu tư phát triển và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Thứ ba, đặc biệt coi trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Từ tháng 7/2025 đến nay, tỉnh đã tổ chức 19 lớp đào tạo cho 4.615 lượt cán bộ, công chức, viên chức; cử 93 cán bộ cấp tỉnh tăng cường về cơ sở và điều động 55 cán bộ giữa các cơ quan, đơn vị nhằm hỗ trợ địa phương vận hành bộ máy mới.

Thứ tư, cải cách thủ tục hành chính phải hướng đến tạo thuận lợi tối đa cho người dân. Việc bỏ cấp huyện giúp rút ngắn quy trình giải quyết thủ tục, giảm thời gian và chi phí đi lại.

Hiện toàn tỉnh có 2 Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh và 99 trung tâm cấp xã hoạt động ổn định. Từ ngày 1/7/2025 đến hết tháng 5/2026, toàn tỉnh tiếp nhận hơn 656 nghìn hồ sơ thủ tục hành chính, giải quyết đúng và trước hạn đạt 98,5%.

Năm 2025, Lào Cai đứng thứ 13/34 tỉnh, thành phố về cải cách hành chính. Đáng chú ý, chỉ số hài lòng của người dân và doanh nghiệp đứng đầu cả nước.

Từ tháng 8/2025, tỉnh triển khai tiếp nhận hồ sơ không phụ thuộc địa giới hành chính và đến tháng 12/2025 đã áp dụng đối với 100% thủ tục hành chính. Đây là bước tiến quan trọng trong xây dựng nền hành chính hiện đại, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Bên cạnh đó, việc thành lập 99 Trung tâm dịch vụ sự nghiệp công cấp xã đã đưa các dịch vụ công lập đến gần người dân hơn, giúp người dân được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu nhanh chóng, thuận tiện ngay tại địa bàn cư trú.

Cuối cùng, bài học quan trọng nhất là kiên trì đầu tư cho con người. Việc bố trí đúng người, đúng việc, gắn với đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên là yếu tố quyết định bảo đảm sự vận hành hiệu quả và bền vững của mô hình mới.

Sau một năm triển khai, Lào Cai đã hoàn thành việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã đúng lộ trình; nhanh chóng kiện toàn tổ chức bộ máy, duy trì tính liên tục, ổn định trong hoạt động của hệ thống chính trị. Mô hình quản lý trực tiếp từ tỉnh đến xã đã giúp nâng cao hiệu quả điều hành, rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền với người dân, đồng thời cải thiện rõ rệt chất lượng phục vụ.

Dù phía trước vẫn còn những thách thức, nhất là yêu cầu tiếp tục nâng cao năng lực thực thi ở vùng sâu, vùng xa, nhưng những kết quả bước đầu cho thấy hướng đi của Lào Cai là đúng đắn. Khi khoảng cách hành chính được thu hẹp, dòng chảy chính sách được thông suốt từ tỉnh đến cơ sở, một nền hành chính gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân ngày càng rõ nét hơn, tạo nền tảng vững chắc để Lào Cai bứt phá trong giai đoạn phát triển mới./.