Đến vịnh Nha Phu để cảm nhận chiều sâu văn hóa của cư dân miền biển

Từ trung tâm Nha Trang, theo Quốc lộ 1 khoảng 15-30 km về phía bắc, du khách có thể đến các làng ven đầm như Lương Sơn, Ngọc Diêm, Tam Ích, Cát Lợi hay Hà Liên. Con đường dẫn vào các làng không quá rộng nhưng mở ra một không gian khác hẳn phố thị: những con lạch nhỏ len qua rừng ngập mặn, những vuông nuôi thủy sản nối tiếp nhau, những chiếc ghe neo bên bến và nhịp sống bình dị của cư dân miền biển.

Trong số các điểm đến ven vịnh, làng Hà Liên là nơi để lại nhiều ấn tượng. Theo sử liệu địa phương, ngôi làng có lịch sử hình thành khoảng 370 năm. Nhìn từ trên cao, Hà Liên giống như một "ốc đảo" nằm giữa vùng nuôi trồng thủy sản của vịnh Nha Phu. Đi dọc con đường chính vào làng, du khách sẽ bắt gặp đình làng, chùa Huệ Liên, khu chợ nhỏ và những ngôi nhà nằm san sát. Mỗi buổi sáng, chợ làng nhộn nhịp với hải sản vừa được đưa từ đầm lên, còn dọc các con lạch là hình ảnh người dân chăm sóc lồng nuôi tôm, cá hoặc chuẩn bị ngư cụ cho chuyến đánh bắt tiếp theo. 

Không chỉ mang giá trị về cảnh quan, Nha Phu còn sở hữu hệ sinh thái đa dạng với rừng ngập mặn, các đảo nhỏ, bãi triều và nguồn lợi thủy sản phong phú. Những cánh rừng đước, sú, vẹt ven đầm góp phần bảo vệ bờ biển, tạo môi trường sinh trưởng cho nhiều loài thủy sinh và trở thành sinh kế của người dân thông qua nghề khai thác, nuôi trồng thủy sản. Len lỏi bằng ghe qua những con lạch nhỏ giữa rừng ngập mặn, du khách có thể cảm nhận rõ hơn giá trị của hệ sinh thái tự nhiên và sự gắn bó của cư dân với môi trường sống.

Điều làm nên nét riêng của Nha Phu không chỉ là thiên nhiên mà còn là những giá trị văn hóa được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đình làng, chùa làng không đơn thuần là công trình kiến trúc mà còn là nơi diễn ra các hoạt động tín ngưỡng, sinh hoạt cộng đồng. Đây là không gian để người dân tưởng nhớ các bậc tiền hiền có công khai phá vùng đất, gửi gắm ước vọng về cuộc sống bình yên, mưa thuận gió hòa và những mùa biển bội thu. Đối với cư dân vùng đầm, tín ngưỡng dân gian gắn chặt với đời sống mưu sinh. Tín ngưỡng thờ thần biển, thờ các bậc tiền hiền và sự tôn trọng đối với thiên nhiên phản ánh quan niệm sống hài hòa giữa con người với biển cả. Dù nhịp sống hiện đại đã có nhiều thay đổi, những giá trị ấy vẫn góp phần gắn kết cộng đồng và tạo nên bản sắc riêng của các làng ven vịnh Nha Phu.

Bên cạnh đời sống văn hóa, vịnh Nha Phu còn có nhiều điểm tham quan như Hòn Thị, Hòn Lao (Đảo Khỉ), Hòn Đá Bạc, Suối Hoa Lan hay dãy Hòn Hèo. Mỗi điểm đến mang một nét đặc trưng riêng, từ hệ sinh thái rừng, suối, biển đến các dấu tích văn hóa của cư dân bản địa. Tuy nhiên, điều khiến nhiều du khách nhớ về Nha Phu không chỉ là những thắng cảnh nổi tiếng mà còn là cảm giác được hòa mình vào cuộc sống bình dị của người dân địa phương.

Trong chuyến tham quan vịnh Nha Phu, chị Bùi Thị Hiền (du khách đến từ Hà Nội) chia sẻ, điều khiến chị nhớ nhất không phải những điểm check-in nổi tiếng mà là khung cảnh yên bình của làng Hà Liên. “Ngồi trên chiếc ghe nhỏ đi giữa rừng đước, nghe người lái ghe kể chuyện về cuộc sống, tôi có cảm giác như đang được sống chậm lại, những lo toàn thường nhật bỏ lại phía sau, thấy lòng bình yên hơn”.

Cũng theo ông Nguyễn Hữu Phước, người dân sinh sống lâu năm ở khu vực vịnh Nha Phu, điều đáng quý nhất là nơi đây vẫn giữ được môi trường tự nhiên và nhịp sống bình yên của làng chài. Dù du lịch ngày càng phát triển, phần lớn cư dân vẫn gắn bó với nghề nuôi trồng, đánh bắt thủy sản và mong muốn việc khai thác du lịch đi đôi với bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn, nguồn lợi thủy sản của vịnh. Từ đó cũng giúp đời sống người dân trong đầm chúng tôi được ổn định, bền vững hơn.

Theo nhiều chuyên gia, phát triển du lịch tại Nha Phu cần đặt mục tiêu bảo tồn lên hàng đầu. Việc khai thác các tuyến tham quan rừng ngập mặn, trải nghiệm nghề nuôi trồng thủy sản, khám phá văn hóa làng chài hay tìm hiểu các di tích tín ngưỡng sẽ góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, đồng thời tạo thêm sinh kế cho người dân địa phương. Quan trọng hơn, khi cộng đồng trực tiếp tham gia làm du lịch, người dân sẽ có thêm động lực gìn giữ môi trường, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống và phát huy bản sắc của quê hương mình.

Giữa nhịp phát triển nhanh của các đô thị ven biển, vịnh Nha Phu vẫn giữ được vẻ bình yên của một vùng đất gắn bó với biển, với những làng chài và đời sống cộng đồng. Chính sự hài hòa giữa thiên nhiên, văn hóa và con người đã tạo nên sức hấp dẫn riêng cho nơi đây. Nếu được khai thác theo hướng bền vững, gắn phát triển du lịch với bảo tồn hệ sinh thái và các giá trị văn hóa, tín ngưỡng của cư dân địa phương, Nha Phu sẽ không chỉ là điểm đến của du khách mà còn là không gian để cảm nhận chiều sâu văn hóa của vùng duyên hải Nam Trung Bộ.