Đồng bào dân tộc thiểu số ở Lâm Đồng thay đổi phương thức sản xuất nâng cao giá trị cà phê

Những năm gần đây, tỉnh Lâm Đồng đã đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), trọng tâm là khuyến khích người dân thay đổi phương thức sản xuất nhỏ lẻ, lạc hậu sang mô hình liên kết chuỗi giá trị. Thông qua các hợp tác xã (HTX) và tổ hợp tác, người dân tại các buôn làng được tiếp cận với kỹ thuật canh tác tiến bộ, nâng cao chất lượng nông sản và còn từng bước xây dựng thương hiệu, khẳng định vị thế sản phẩm trên thị trường.

Sự chuyển biến rõ nét nhất xuất phát từ việc thay đổi tư duy và thói quen canh tác truyền thống. Tại tổ dân phố Đạ Nghịt và Păng Tiêng (phường Lang Biang - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng), cây cà phê từ lâu đã là nguồn sống chính nhưng năng suất bấp bênh do người dân chủ yếu làm theo kinh nghiệm. Sinh ra trong gia đình nhiều năm gắn bó với loại cây này, anh Liêng Hot Hoàng Đưc (tổ dân phố Đạ Nghịt) từng chịu cảnh thu nhập phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái. Bước ngoặt đến vào năm 2024, khi anh tham gia liên kết với HTX Dịch vụ nông nghiệp và du lịch Đạ Nghịt. Được tập huấn bài bản từ khâu tỉa cành, bón phân đến ứng phó thiên tai, đồng thời hỗ trợ cây giống và các loại cây trồng xen như hồng, mận, anh Đưc cùng nhiều nông dân trẻ dần từ bỏ cách làm thói quen để tuân thủ quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất là thay đổi tập quán sản xuất lâu đời của bà con. Như HTX Đa Nghịt có 5 thành viên, liên kết với 45 hộ dân canh tác hơn 35 ha cà phê. Thông qua sự đồng hành sát sao, bà con đã biết cưa đốn, tỉa cành đúng thời điểm, xử lý cỏ dại và đặc biệt là chuyển sang thu hái trái chín thay vì tu hái đồng loạt. Sự chuyển biến từ khâu canh tác đến thu hoạch này giúp chất lượng hạt cà phê tăng lên rõ rệt, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường.

Bên cạnh việc chuyển giao công nghệ, các mô hình liên kết còn tạo nền tảng vững chắc để mở rộng giá trị kinh tế. HTX Đạ Nghịt hiện cam kết thu mua nông sản cho hộ liên kết với giá cao hơn thị trường từ 3.000 - 5.000 đồng/kg, đồng thời hỗ trợ làm thủ tục cấp mã số vùng trồng để mở rộng kênh tiêu thụ. Song song đó, Tổ hợp tác cà phê Chư Mui với 7 thành viên canh tác gần 15 ha cũng là ví dụ điển hình cho tinh thần chủ động của đồng bào Cơ-ho. Tổ trưởng Liêng Jrang Ha Hoang chia sẻ, tổ hợp tác kiên trì định hướng canh tác hữu cơ, hạn chế phân bón hóa học nhằm giữ trọn hương vị tự nhiên của hạt cà phê và bảo vệ hệ sinh thái đất. Nhờ quy trình sản xuất thống nhất, thương hiệu "Cà phê Chư Mui" đã xuất sắc đạt chứng nhận OCOP 3 sao, khẳng định giá trị nông sản do chính tay người DTTS làm ra.

Đánh giá về định hướng phát triển, ông Hồ Công Định - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường, Chủ tịch Hội Nông dân phường Lang Biang - Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng) khẳng định: Cà phê vẫn là cây trồng chủ lực nâng cao đời sống bà con. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục hỗ trợ mở rộng vùng trồng, tăng cường liên kết với các HTX, tổ hợp tác để đảm bảo đầu ra ổn định. Việc chuyển đổi phương thức sản xuất và nâng cao giá trị nông sản chính là chìa khóa then chốt giúp đồng bào DTTS vươn lên làm giàu bền vững ngay trên chính mảnh đất quê hương./.