Gia Lai hướng tới phát huy giá trị di sản, đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh phục vụ phát triển bền vững Theo đó, thay vì đầu tư dàn trải, Gia Lai ưu tiên lựa chọn những giá trị văn hóa tiêu biểu, có khả năng tạo dấu ấn và sức lan tỏa để xây dựng các sản phẩm đặc trưng, góp phần nâng cao sức cạnh tranh của địa phương.
Sau quá trình sáp nhập đơn vị hành chính và mở rộng không gian phát triển, Gia Lai sở hữu hệ thống tài nguyên văn hóa đa dạng hơn với nhiều loại hình di sản, lễ hội, nghệ thuật truyền thống và bản sắc văn hóa của các cộng đồng dân tộc trải dài từ vùng đại ngàn đến khu vực ven biển. Đây là lợi thế quan trọng để hình thành những sản phẩm văn hóa, du lịch khác biệt, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách.
Thời gian qua, việc đưa văn hóa đến gần hơn với cộng đồng được địa phương triển khai thông qua nhiều hoạt động thiết thực. Hơn 60 sự kiện văn hóa, thể thao và du lịch diễn ra trong khuôn khổ Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026 đã góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất giàu bản sắc, đồng thời tạo cơ hội kết nối giữa văn hóa với du lịch, dịch vụ và các ngành kinh tế sáng tạo. Các lễ hội truyền thống, chương trình nghệ thuật, hoạt động trải nghiệm văn hóa không chỉ góp phần bảo tồn di sản mà còn tạo thêm sản phẩm hấp dẫn phục vụ phát triển du lịch.
Song song với các hoạt động quảng bá, ngành văn hóa của tỉnh đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực bảo tồn và phát huy di sản. Công tác số hóa hồ sơ di tích, di sản văn hóa, hiện vật bảo tàng được triển khai đồng bộ, hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành và hoàn thiện Đề án chuyển đổi số ngành văn hóa giai đoạn 2026-2030. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý, lưu trữ mà còn mở rộng khả năng tiếp cận của người dân, du khách đối với các giá trị văn hóa thông qua nền tảng số.
Tiếng cồng chiêng do các nghệ nhân Jrai trình diễn là điểm nhấn trong nhiều hoạt động văn hóa, du lịch của Gia LaiBên cạnh đó, nhiều chương trình, đề án chuyên đề tiếp tục được triển khai nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương. Trong đó có việc gìn giữ Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, phát huy giá trị nghệ thuật hát Bội, Bài chòi và triển khai các nội dung thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa. Những hoạt động này vừa góp phần bảo tồn di sản, vừa tạo nền tảng để các giá trị truyền thống thích ứng với đời sống đương đại, trở thành nguồn lực phục vụ phát triển.
Gia Lai xác định, để văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển, cần thay đổi tư duy từ "bảo tồn để gìn giữ" sang "bảo tồn để phát triển". Các giá trị truyền thống chỉ có thể phát huy sức sống lâu dài khi được kết nối với sáng tạo, công nghệ và nhu cầu của thị trường, qua đó tạo ra những sản phẩm có giá trị kinh tế nhưng vẫn bảo đảm gìn giữ bản sắc văn hóa.
Tại phiên họp Ban Chỉ đạo triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW của tỉnh , Bí thư Tỉnh ủy Thái Đại Ngọc nhấn mạnh phát triển văn hóa không phải là nhiệm vụ riêng của ngành văn hóa mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành và toàn xã hội. Người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc và chịu trách nhiệm đối với kết quả triển khai các nhiệm vụ.
Theo Bí thư Tỉnh ủy, việc bảo tồn di sản không chỉ dừng lại ở gìn giữ nguyên trạng mà cần gắn với khai thác hợp lý, phát huy giá trị trên cơ sở tôn trọng bản sắc truyền thống. Chỉ khi các giá trị văn hóa được đưa vào đời sống bằng những hình thức sáng tạo, phù hợp với nhu cầu của xã hội hiện đại thì di sản mới thực sự trở thành nguồn lực phát triển.
Để cụ thể hóa chủ trương của Trung ương, sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Gia Lai đã ban hành Chương trình hành động số 12-CTr/TU và thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh nhằm thống nhất chỉ đạo việc triển khai trên toàn địa bàn. Đây được xem là cơ sở quan trọng để các cấp, các ngành cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển văn hóa theo điều kiện thực tiễn của địa phương.
Trên cơ sở đó, UBND tỉnh đã phân công các sở, ngành và địa phương triển khai các nhiệm vụ theo lộ trình, tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế, chính sách; nâng cao chất lượng hoạt động của các thiết chế văn hóa; phát triển nguồn nhân lực và tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý, bảo tồn, quảng bá các giá trị văn hóa. Nhiều địa phương cũng đã chủ động xây dựng chương trình, kế hoạch thực hiện Nghị quyết, từng bước đưa các mục tiêu phát triển văn hóa đi vào thực tiễn.
Trong thời gian tới, Gia Lai tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho các nhiệm vụ trọng tâm, hoàn thiện chính sách phù hợp với yêu cầu phát triển, đồng thời tạo môi trường thuận lợi để huy động các nguồn lực xã hội tham gia đầu tư cho lĩnh vực văn hóa. Cùng với đó, địa phương chú trọng xây dựng thương hiệu, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị đối với các sản phẩm văn hóa mang bản sắc riêng.
Nghệ thuật Bài chòi là một trong những loại hình di sản được Gia Lai chú trọng bảo tồn và phát huy giá trịViệc gắn kết giữa bảo tồn di sản với phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và chuyển đổi số được kỳ vọng sẽ mở ra dư địa phát triển mới cho Gia Lai. Khi các giá trị văn hóa được khai thác đúng hướng, kết hợp với đổi mới sáng tạo và công nghệ hiện đại, di sản không chỉ được gìn giữ mà còn trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần xây dựng hình ảnh Gia Lai năng động, giàu bản sắc và từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ văn hóa, du lịch của cả nước./.
