Trong những ngày tháng Ba, hàng triệu trái tim người con Việt đều hướng về Đền HùngGiỗ Tổ Hùng Vương 2026, trong bối cảnh đất nước tiếp tục hội nhập và phát triển, càng khẳng định sâu sắc hơn ý nghĩa: cội nguồn không chỉ là ký ức, mà là nền tảng cho hiện tại và tương lai.
Từ cội nguồn lịch sử đến Quốc lễ của dân tộc
TS. Tạ Quang Tuấn, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh chia sẻ: Lịch sử Việt Nam được mở đầu bằng thời đại Hùng Vương, thời kỳ dựng nước đầu tiên với Nhà nước Văn Lang. Công lao khai sơn phá thạch, mở mang bờ cõi của các Vua Hùng đã trở thành biểu tượng thiêng liêng trong tâm thức dân tộc. Từ đó, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ra đời, không chỉ như một hình thức tưởng niệm, mà còn là biểu hiện sâu sắc của đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.
Theo sử liệu, từ thời các triều đại phong kiến, việc thờ cúng các Vua Hùng đã được duy trì liên tục. Đến năm 1917, triều đình nhà Nguyễn chính thức ấn định ngày 10 tháng 3 âm lịch là Quốc lễ. Sau Cách mạng Tháng Tám, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp nối truyền thống đó bằng việc ký sắc lệnh cho cán bộ, công chức nghỉ ngày Giỗ Tổ để tham gia các hoạt động hướng về cội nguồn.
Câu nói bất hủ của Người khi về thăm Đền Hùng: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước - Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”, không chỉ là lời nhắc nhở, mà còn là lời hiệu triệu xuyên suốt các thế hệ.
Từ năm 2007, Giỗ Tổ Hùng Vương chính thức trở thành ngày nghỉ lễ toàn quốc. Đặc biệt, năm 2012, UNESCO đã công nhận “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, một sự khẳng định tầm vóc quốc tế của giá trị văn hóa Việt Nam.
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là một “di sản sống”
Không giống nhiều di sản chỉ tồn tại trong bảo tàng hay sách vở, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là một “di sản sống” được thực hành, tái hiện và lan tỏa trong đời sống thường nhật.
Từ huyền thoại “Con Rồng cháu Tiên”, ý thức “đồng bào” cùng một bọc trứng đã trở thành nền tảng tinh thần của dân tộc. Ngày Giỗ Tổ chính là dịp để ý thức ấy được khơi dậy mạnh mẽ nhất, vượt qua mọi khác biệt về vùng miền, dân tộc, tôn giáo.
Điều đặc biệt là tín ngưỡng này không chỉ tồn tại ở tỉnh Phú Thọ mà đã lan tỏa rộng khắp cả nước, với hơn 1.400 di tích liên quan đến thời đại Hùng Vương. Ở đâu có người Việt, ở đó có sự hiện diện của cội nguồn.
Không chỉ trong nước, cộng đồng người Việt ở nước ngoài cũng duy trì nghi lễ Giỗ Tổ như một cách giữ gìn bản sắc. Những lễ dâng hương, tưởng niệm được tổ chức tại nhiều quốc gia đã biến Giỗ Tổ thành một “sợi dây mềm” kết nối kiều bào với quê hương.
Ở góc độ đời sống, việc mỗi gia đình chuẩn bị mâm cơm tri ân Tổ tiên trong ngày Giỗ Tổ đã đưa tín ngưỡng từ không gian cộng đồng trở về từng mái nhà. Từ nghi lễ tập thể, giá trị cội nguồn trở thành hành vi sống, thấm sâu vào nếp nghĩ, nếp sống của mỗi người.
Chính điều đó làm nên sức sống bền bỉ của di sản: không áp đặt, không giáo điều, mà lan tỏa tự nhiên, bền vững.
Không gian văn hóa liên vùng, nơi hội tụ và lan tỏa giá trị cội nguồn
Năm 2026, Giỗ Tổ Hùng Vương diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi không gian phát triển vùng trung du miền núi phía Bắc đang được tái cấu trúc, tạo nên sự liên kết mạnh mẽ giữa Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình (hợp nhất thành tỉnh Phú Thọ).
Lễ hội Đền Hùng vì thế không chỉ là sự kiện của riêng Phú Thọ, mà trở thành không gian văn hóa liên vùng, nơi hội tụ và lan tỏa giá trị cội nguồn.
Ngay từ đầu năm, công tác chuẩn bị đã được triển khai đồng bộ: từ hạ tầng giao thông, an ninh trật tự đến vệ sinh môi trường. Việc tôn tạo cảnh quan khu di tích giúp giữ gìn không gian linh thiêng, xanh - sạch - đẹp.
Chương trình khai mạc với chủ đề “Linh thiêng nguồn cội - Đất Tổ Hùng Vương” không chỉ là sự kiện văn hóa, mà còn là thông điệp về sự tiếp nối truyền thống trong thời đại mới.
Trong khuôn khổ lễ hội, hàng loạt hoạt động văn hóa đặc sắc được tổ chức, như: Trình diễn Hát Xoan; Thi gói bánh chưng, giã bánh giầy; Các trò chơi dân gian; Không gian văn hóa vùng miền;…
Đặc biệt, Tuần Văn hóa - Du lịch đất Tổ đã kết nối nhiều điểm đến hấp dẫn, như: Tam Đảo, đồi chè Long Cốc hay hồ Hòa Bình, tạo nên một hành trình trải nghiệm đa dạng.
Đặc biệt là trong toàn bộ quá trình tổ chức, nguyên tắc giữ gìn tính thiêng, tránh thương mại hóa và mê tín dị đoan được đặt lên hàng đầu. Đây chính là yếu tố quyết định để bảo vệ giá trị cốt lõi của di sản.
Giỗ tổ Hùng Vương không chỉ là sự tri ân tiền nhân, mà còn là sự khẳng định: “Người Việt, dù ở đâu, vẫn chung một cội nguồn”Cội nguồn, sức mạnh của đại đoàn kết dân tộc
Hiếm có dân tộc nào trên thế giới có một ngày giỗ chung cho toàn thể cộng đồng như Việt Nam. Chính điều đó đã tạo nên sức mạnh đặc biệt của tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương.
Đó không chỉ là sự tri ân tiền nhân, mà còn là sự khẳng định: “Người Việt, dù ở đâu, vẫn chung một cội nguồn”.
Trong bối cảnh hội nhập, khi các giá trị văn hóa toàn cầu ngày càng tác động mạnh mẽ, việc giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc càng trở nên quan trọng. Giỗ Tổ Hùng Vương chính là “điểm tựa mềm” để mỗi người Việt tìm về, để không bị “hòa tan” trong dòng chảy toàn cầu hóa.
Sức mạnh đại đoàn kết dân tộc không chỉ đến từ chính trị hay kinh tế, mà còn từ ý thức chung về cội nguồn. Khi con người cùng chia sẻ một ký ức, một niềm tin, một giá trị, họ sẽ dễ dàng gắn kết và đồng hành.
Giỗ Tổ vì thế không chỉ là một ngày lễ, mà là một biểu tượng tinh thần, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của đất nước.
Từ truyền thống đến tương lai
Từ thời kỳ dựng nước đến đời sống đương đại, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương luôn hiện diện như một sợi dây thiêng liêng. Sợi dây ấy nối quá khứ với hiện tại, nối cá nhân với cộng đồng, nối mỗi con người với Tổ quốc.
Giỗ Tổ Hùng Vương 2026 không chỉ là dịp để tưởng nhớ công lao của các Vua Hùng, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của thế hệ hôm nay: giữ gìn, phát huy và tiếp nối những giá trị mà cha ông đã gây dựng.
Trong hành trình phát triển và hội nhập, Việt Nam có thể thay đổi về diện mạo kinh tế, xã hội, nhưng những giá trị cội nguồn như Giỗ Tổ Hùng Vương sẽ mãi là nền tảng tinh thần vững chắc.
Bởi lẽ, một dân tộc muốn đi xa, trước hết phải biết mình đến từ đâu.
Và mỗi năm, khi hàng triệu người cùng hướng về Đền Hùng, thắp nén hương thành kính, đó không chỉ là một nghi lễ, mà là một lời khẳng định: Dân tộc Việt Nam - một cội nguồn, một niềm tin, một khát vọng vươn lên./.
