Phụ nữ Dao đỏ gìn giữ nghề thêu thổ cẩm truyền thốngTrong kho tàng văn hóa đa dạng của các dân tộc Việt Nam, nghề thêu thổ cẩm của người Dao Đỏ ở tỉnh Tuyên Quang là một nét đẹp truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc. Những hoa văn rực rỡ trên từng tấm vải không chỉ thể hiện sự khéo léo của người phụ nữ Dao Đỏ mà còn chứa đựng đời sống tinh thần, phong tục và tâm hồn của cả cộng đồng. Trải qua bao thế hệ, nghề thêu thổ cẩm vẫn được người Dao Đỏ gìn giữ như một phần không thể thiếu trong cuộc sống, góp phần bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống giữa nhịp sống hiện đại hôm nay.
Người Dao Đỏ sinh sống nhiều ở các xã vùng cao của tỉnh Tuyên Quang, như: Na Hang, Thượng Nông, Lâm Bình, Chiêm Hóa,... Từ lâu, nghề thêu thổ cẩm đã gắn bó mật thiết với đời sống sinh hoạt của đồng bào. Đối với người Dao Đỏ, đường thêu trên trang phục truyền thống thể hiện sự tinh tế, cần cù và óc sáng tạo của người phụ nữ. Chính vì vậy, các cô gái Dao Đỏ từ nhỏ đã được bà và mẹ dạy cách cầm kim, luồn chỉ, học thêu từng họa tiết đơn giản cho đến những hoa văn cầu kỳ.
Các họa tiết thêu trên trang phục truyền thống của người Dao Đỏ thường mô phỏng hình ảnh núi rừng, cây cỏ, chim muông... Mỗi đường kim mũi chỉ đều gửi gắm tình yêu thiên nhiên và khát vọng về cuộc sống bình yên, no đủ. Đặc biệt, trong lễ cưới, cô dâu Dao Đỏ thường mặc bộ trang phục do chính mình thêu thùa từ nhiều năm trước. Điều đó thể hiện đức tính chăm chỉ, khéo léo và sự trưởng thành trước khi bước vào cuộc sống gia đình.
Đến với thôn Thôm Luông, xã Thượng Nông (tỉnh Tuyên Quang), chúng ta luôn nhìn thấy hình ảnh những người phụ nữ Dao Đỏ miệt mài với những đường kim, mũi chỉ để giữ gìn nghề thêu thổ cẩm truyền thống. Hiện toàn thôn có tỷ lệ người Dao chiếm trên 95%. Các nghệ nhân đã thành lập Câu lạc bộ truyền dạy nghề thêu thổ cẩm, giúp nhiều chị em có việc làm ổn định, thu nhập từ 4-6 triệu đồng/người/tháng. Các sản phẩm làm ra chủ yếu theo đơn đặt hàng nên luôn trong tình trạng không đủ đáp ứng nhu cầu thị trường. Không ít hộ gia đình đã cải thiện cuộc sống, từng bước thoát nghèo nhờ nghề thêu thổ cẩm.
Các thành viên Câu lạc bộ thêu thổ cẩm ở thôn Thôm Luông học, trao đổi kinh nghiệm gìn giữ nghề truyền thốngTuy nhiên, trước sự phát triển mạnh mẽ của xã hội hiện đại, nghề thêu thổ cẩm của người Dao Đỏ cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn. Nhiều người trẻ ngày nay ít còn mặn mà với nghề truyền thống vì công việc đòi hỏi nhiều thời gian và công sức. Trang phục hiện đại tiện lợi hơn khiến việc mặc trang phục truyền thống không còn phổ biến như trước, nghề thêu theo đó cũng bị ảnh hưởng.
Trước thực tế đó, chính quyền địa phương cùng các nghệ nhân đã có nhiều giải pháp nhằm gìn giữ nghề thêu truyền thống. Nhiều lễ hội văn hóa dân tộc được tổ chức nhằm quảng bá vẻ đẹp của họa tiết thêu trên trang phục thổ cẩm Dao Đỏ đến với du khách trong và ngoài nước. Một số nghệ nhân còn sáng tạo thêm mẫu mã mới phù hợp với thị hiếu hiện đại nhưng vẫn giữ được nét truyền thống đặc trưng. Những nỗ lực này giúp nghề thêu thổ cẩm có thêm cơ hội phát triển trong đời sống hôm nay.
Ông Nguyễn Anh Dũng - Chủ tịch UBND xã Thượng Nông cho biết: Đồng bào Dao Đỏ có nhiều giá trị văn hóa truyền thống hiện vẫn được lưu giữ như trang phục, nhà sàn, ẩm thực, hát Páo dung, múa chuông… Đây là lợi thế để phát triển du lịch cộng đồng gắn với tiêu thụ sản phẩm địa phương. Xã cũng đang định hướng phát triển nghề thêu thổ cẩm gắn với sản phẩm OCOP nhằm nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững cho người dân.
Nghề thêu thổ cẩm của người Dao Đỏ ở tỉnh Tuyên Quang là một di sản quý cần được trân trọng và phát huy, không chỉ giúp đồng bào lưu giữ cội nguồn văn hóa mà còn góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam đến với bạn bè quốc tế./.
