Khai hội chùa Long Đọi Sơn: Dấu ấn trung tâm Phật giáo thời Lý

Đến dự Lễ khai mạc có đại diện lãnh đạo UBND tỉnh Ninh Bình, các sở, ban, ngành, các xã, phường; hàng nghìn tăng ni, phật tử cùng đông đảo Nhân dân và du khách thập phương.

Trong không khí trang nghiêm của ngày khai hội, Lễ hội chùa Long Đọi Sơn năm 2026 đã thu hút sự tham dự của đại diện lãnh đạo UBND tỉnh Ninh Bình, các sở, ban, ngành, chính quyền địa phương cùng hàng nghìn tăng ni, phật tử và đông đảo Nhân dân, du khách thập phương.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Ngô Đức Dũng, Chủ tịch UBND phường Tiên Sơn đã khái quát giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt của di tích. Theo đó, chùa Long Đọi Sơn tọa lạc trên núi Đọi - một không gian linh thiêng gắn bó mật thiết với đời sống tâm linh của cư dân địa phương. Năm 1054, vua Lý Thánh Tông cùng Vương Phi Ỷ Lan cho xây dựng chùa, đặt tên là Diên Linh Tự, đặt nền móng cho một trung tâm Phật giáo quan trọng.

Tiếp nối thời kỳ hưng thịnh, dưới triều vua Lý Nhân Tông, chùa được mở rộng quy mô, đồng thời xây dựng bảo tháp Sùng Thiện Diên Linh trong giai đoạn 1118-1121. Từ đó, chùa Long Đọi Sơn không chỉ là danh lam thắng cảnh tiêu biểu, mà còn giữ vai trò hành cung và trung tâm Phật giáo lớn của quốc gia thời Lý, góp phần định hình diện mạo văn hóa - tôn giáo của một giai đoạn lịch sử phát triển rực rỡ.

Lễ hội chùa Long Đọi Sơn được tổ chức thường niên vào trung tuần tháng 3 Âm lịch, là sinh hoạt văn hóa - tâm linh tiêu biểu, góp phần gìn giữ và tiếp nối các giá trị truyền thống của cộng đồng qua nhiều thế hệ.

Theo ông Ngô Đức Dũng, Chủ tịch UBND phường Tiên Sơn, trong hệ thống các lễ hội thờ Phật trên địa bàn và khu vực lân cận, Lễ hội chùa Long Đọi Sơn luôn giữ vị trí nổi bật, thu hút đông đảo tăng ni, phật tử và du khách thập phương. Đồng thời, đây cũng là dịp quan trọng để quảng bá hình ảnh vùng đất và con người Tiên Sơn - nơi hội tụ những giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc được bồi đắp qua không gian sông Châu, núi Đọi và chiều dài truyền thống dân tộc.

Lễ hội chùa Long Đọi Sơn 2026 còn là nhịp cầu đưa những giá trị di sản đặc sắc của Phật giáo đến gần hơn với nhân dân và du khách, góp phần bảo tồn “linh hồn” văn hóa của quê hương trong kỷ nguyên mới.

Trong mạch chảy của các hoạt động lễ hội, chùa Long Đọi Sơn không chỉ là không gian thực hành tín ngưỡng mà còn là điểm hội tụ các giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc của vùng đất. Đến với Lễ hội chùa Long Đọi Sơn năm 2026, bên cạnh nghi thức dâng hương, bái Phật cầu an, du khách còn có cơ hội tìm về cội nguồn, tưởng nhớ công đức tiền nhân, đồng thời thưởng ngoạn cảnh quan và cảm nhận chiều sâu lịch sử, văn hóa của chốn “Nam Sơn đệ nhị danh lam”. Thông qua hệ thống nghi lễ và hoạt động hội, lễ hội cũng góp phần gắn kết cộng đồng, củng cố tinh thần đoàn kết trong đời sống cư dân địa phương.

Chính từ những giá trị đặc trưng, được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ, Lễ hội chùa Long Đọi Sơn đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2019. Đây không chỉ là sự khẳng định về giá trị di sản, mà còn tạo cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục bảo tồn, phát huy và lan tỏa các giá trị văn hóa trong bối cảnh phát triển hiện nay.

Trải qua nhiều biến thiên của lịch sử, chùa Long Đọi Sơn vẫn bảo lưu được dáng vẻ cổ kính, linh thiêng, thể hiện rõ nét phong cách kiến trúc và mỹ thuật đặc trưng thời Lý. Năm 1992, di tích được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia, khẳng định giá trị tiêu biểu trong hệ thống di sản văn hóa dân tộc.

Trên nền tảng những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa và khoa học, Thủ tướng Chính phủ đã công nhận bia Sùng Thiện Diên Linh cùng 6 pho tượng Kim Cương thời Lý là Bảo vật quốc gia. Tiếp đó, năm 2017, chùa Long Đọi Sơn được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt, đánh dấu bước phát huy toàn diện giá trị di sản trong bối cảnh bảo tồn gắn với phát triển./.