Sự hiện diện của phụ nữ trong các tổ chức tôn giáo, từ hàng ngũ chức sắc, nhà tu hành như ni sư, sư cô, nữ tu… đến hàng triệu tín đồ tại gia như phật tử, giáo dân, tín đồ Cao Đài, Phật giáo Hòa Hảo... chính là kết nối sự linh thiêng của giáo lý với trách nhiệm xã hội, làm cầu nối vững chắc giữa niềm tin và cộng đồng.
Trong Phật giáo, các ni sư, sư cô không chỉ chuyên tâm tu học mà còn là người sáng lập và điều hành hàng loạt các tổ chức từ thiện xã hội như: mái ấm, nhà tình thương, trung tâm nuôi dạy trẻ mồ côi, khuyết tật, dưỡng lão. Họ biến các ngôi chùa thành những trung tâm giáo dục và phúc lợi giáo dưỡng hàng nghìn trẻ em kém may mắn bằng tình yêu thương và giáo lý Phật Đà.
Trong Công giáo, các dòng nữ tu là lực lượng chính yếu trong việc thựchiện sứ mạng bác ái. Với lời thề phục vụ, các nữ tu dấn thân vào những nơi khókhăn nhất như: Điều hành các phòng khám, cơ sở điều dưỡng miễn phí; Quản lý cáctrường mầm non, lớp học tình thương, đảm bảo trẻ em nghèo vẫn được tiếp cậngiáo dục chất lượng đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển bền vững về giáodục; Thực hiện công tác thăm hỏi, hỗ trợ cho các bệnh nhân HIV/AIDS và ngườigià cô đơn. Họ là những tấm gương về tinh thần hy sinh, phục vụ vô vị lợi, thểhiện trọn vẹn tinh thần yêu người theo lời răn của Chúa. Nếu chức sắc là ngườitổ chức thì phụ nữ tín đồ tại gia chính là nền tảng duy trì và truyền thừa đứctin qua các thế hệ.
Trong Công giáo, các dòng nữ tu là lực lượng chính yếuTrong gia đình theo tôn giáo, người mẹ, người vợ thường là người chịu trách nhiệm chính trong việc truyền dạy giáo lý căn bản và đạo đức tôn giáo cho con cái. Đối với Phật giáo, người phụ nữ là những phật tử áo lam cần mẫn tham gia công tác từ thiện, tổ chức các khóa tu, hay đảm bảo các nghi thức thờ cúng trong gia đình được duy trì. Đối với Công giáo, người phụ nữ là người tổ chức các buổi kinh nguyện gia đình hằng ngày, dạy con về Mười điều răn và các lễ nghi.
Đặc biệt trong các tôn giáo nội sinh như Cao Đài, phụ nữ có vai trò nổi bật, là người chịu trách nhiệm chính trong việc chuẩn bị các nghi lễ lớn, tiêu biểu là Đại lễ Hội Yến Diêu Trì Cung, nơi tôn vinh Đức Phật Mẫu và thể hiện sự tinh tế trong việc bài trí, giữ gìn trang phục truyền thống áo dài trắng. Sự gắn bó của họ giúp các giá trị văn hóa, bản sắc tôn giáo không bị mai một trong dòng chảy hội nhập.
Sự tham gia của phụ nữ trong các hoạt động tôn giáo còn thể hiện rõ trong các phong trào xã hội do Nhà nước và mặt trận Tổ quốc phát động như: Xóa đói giảm nghèo được các hội phụ nữ của các tổ chức tôn giáo thường xuyên tổ chức thông qua các hoạt động, như góp tiền xây nhà tình thương, trao vốn làm ăn cho phụ nữ nghèo, tạo sinh kế bền vững tại các vùng nông thôn trong hoạt động bảo vệ môi trường được nhiều nhóm phật tử nữ, giáo dân nữ đã tiên phong trong các phong trào “Chùa/Nhà thờ xanh - sạch - đẹp”, vận động giảm thiểu rác thải nhựa, dọn dẹp vệ sinh môi trường. Họ là những tuyên truyền viên tích cực nhất về trách nhiệm của con người đối với thiên nhiên, dựa trên triết lý hòa hợp của tôn giáo mình. Trong lĩnh vực hòa giải và đoàn kết, phụ nữ các tôn giáo là nhân tố quan trọng trong việc thực hiện hàn gắn mâu thuẫn gia đình, làng xóm, thúc đẩy tinh thần đoàn kết giữa đồng bào lương giáo, góp phần ổn định chính trị - xã hội tại cơ sở.
Có thể thấy, phụ nữ trong các hoạt động tôn giáo tại Việt Nam không chỉ thực hiện tốt bổn phận “đẹp đạo” thông qua việc tu dưỡng đạo đức và gìn giữ niềm tin, mà còn hoàn thành xuất sắc trách nhiệm “tốt đời” qua những hành động thiết thực vì cộng đồng. Họ là nguồn cảm hứng bất tận, khẳng định vị thế và vai trò không thể thay thế của người phụ nữ trong công cuộc xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh và nhân ái./.
