Khôi phục thành công 42 trang bản thảo quan trọng nhất có thư của Thánh Phaolô

Vào thế kỷ thứ 13, Codex H đã bị tháo rời tại tu viện Lavra trên núi Athos (Hy Lạp). Những tấm da thuộc được tái sử dụng để chép các bản thảo khác và theo thời gian dần phân tán đến các thư viện trên khắp châu Âu. Việc sử dụng lại các cuốn sách cũ để chép bản thảo mới là chuyện thường thấy ở châu Âu vào thời Trung cổ. Nguyên nhân là những tấm da thuộc rất đắt đỏ và một bản thảo cũ có thể bị hy sinh để phục vụ cho việc phục chế những bản thảo khác, đặc biệt khi bản thảo gốc bị hư hỏng.

Trước khi bị tháo rời, Codex H từng được viết đè lên bằng lớp mực mới. Điều này có nghĩa là một người nào đó đã tỷ mỷ tô lại từng ký tự nhằm kéo dài tuổi thọ của bản thảo cũ. Quá trình này vô tình để lại những dấu mực in hằn lên các trang đối diện. Nếu nhìn bằng mắt thường, con người chẳng thể nào phát hiện những dấu vết đó. Tuy nhiên, các công nghệ hình ảnh hiện đại và phức tạp ngày nay đã làm được điều mà trước đây không thể.

Để giải mã nội dung bản thảo đã bị xóa đi, đội ngũ các nhà nghiên cứu do giáo sư của Đại học Glasgow dẫn đầu đã hợp tác với Thư viện Điện tử Bản thảo Cổ (EMEL). Được thành lập tại Mỹ, EMEL là tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận chuyên về số hóa, bảo tồn và nghiên cứu các bản thảo cổ, đặc biệt là các bản thảo Kinh Thánh, văn bản Do Thái giáo, Ki-tô giáo và các tài liệu cổ khác. Trưởng nhóm Garrick Allen chia sẻ:“Các nhà nghiên cứu đã sử dụng công nghệ chụp ảnh đa phổ để xử lý các trang bản thảo còn tồn tại, nhằm phục hồi những dòng chữ ‘"ma", tức không còn tồn tại trên bản thảo vật lý. Phương pháp này cho phép phục hồi nhiều trang thông tin từ trang da thuộc còn sót lại”. GS. Allen cho biết, nhằm đảm bảo độ chính xác về khía cạnh lịch sử, đội ngũ của ông cũng hợp tác với các chuyên gia ở Paris để thực hiện việc xác định tuổi bằng đồng vị carbon-14. Qua đó, họ xác nhận trang da thuộc được chế tác từ thế kỷ thứ 6.

Trưởng nhóm nghiên cứu nhận định Codex H là một chứng tích đặc biệt quan trọng đối với nỗ lực nghiên cứu Thánh Kinh. Vì thế, việc tìm thấy thêm bất kỳ bằng chứng nào về tình trạng gốc của bản thảo là điều rất ý nghĩa. Và việc khôi phục được một lượng tư liệu lớn gồm 42 trang thư của Thánh tông đồ Phaolô thực sự là thành tựu mang tính bước ngoặt. Những hình ảnh được phục hồi đã hé lộ nhiều chi tiết chưa từng được biết đến trước đây, như danh mục phân chương cổ xưa nhất từng được ghi nhận trong các thư của Thánh Phaolô. Hệ thống phân chia này có sự khác đáng kể so với cách đánh số chương hiện nay, cho thấy người đọc vào thời cổ đại tiếp cận văn bản theo một cấu trúc khác.

Bên cạnh đó, Codex H còn quan trọng ở chỗ đã cung cấp thêm bằng chứng lâu đời nhất về Euthalian Apparatus - một dạng hệ thống chú giải và biên tập được thiết kế nhằm giúp người đọc dễ dàng theo dõi, tra cứu và hiểu nội dung các thư của Thánh Phaolô. Nhờ vào những bản thảo còn sót lại, người thời này có thể nắm được cách thức những người chép sách chỉnh sửa, ghi chú và tương tác với các văn bản thiêng liêng vào thế kỷ thứ 6. Và tình trạng vật lý của Codex H là bằng chứng cụ thể cho thấy các bản thảo tôn giáo được tái sử dụng cho mục đích khác sau khi bị hư hỏng hoặc xuống cấp.

Trên hết, các nhà nghiên cứu cho rằng câu chuyện của Codex H đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu về vòng đời của các văn bản Ki-tô giáo sơ khai và mối quan hệ giữa các tín hữu với những văn bản này trong nhiều thế kỷ. Qua đó, giới học giả thời nay có thể hiểu rõ hơn lịch sử hình thành và truyền bá các văn bản Ki-tô giáo đời đầu. Dự án khôi phục Codex H được thực hiện nhờ nguồn tài trợ từ Quỹ từ thiện tôn giáo Templeton (trụ sở chính tại Bahamas) và Hội đồng Nghiên cứu Nghệ thuật và Nhân văn Vương quốc Anh với sự hợp tác của tu viện Lavra.