Kinh tế di sản - Trụ cột phát triển bền vững của tỉnh Cao Bằng trong kỷ nguyên mới

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu phát huy mạnh mẽ giá trị văn hóa và con người Việt Nam, coi đây là động lực quan trọng trong giai đoạn phát triển mới. Trong bối cảnh đó, phát triển kinh tế di sản không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là giải pháp chiến lược nhằm hiện thực hóa mục tiêu gắn kết hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.

Khái niệm kinh tế di sản ngày nay không còn bó hẹp trong việc khai thác du lịch đơn thuần, mà được hiểu là quá trình tổ chức, quản lý, khai thác và phát huy các giá trị di sản văn hóa, nhằm tạo ra sản phẩm, dịch vụ có giá trị gia tăng cao, đồng thời giữ gìn và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc. Đây chính là bước phát triển mới trong tư duy của Đảng về vai trò của văn hóa: từ chỗ là lĩnh vực cần bảo tồn trở thành nguồn lực trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội.

Cao Bằng là vùng đất địa đầu Tổ quốc, giàu truyền thống lịch sử và đậm đà bản sắc văn hóa. Phát triển kinh tế di sản mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa là cơ hội, vừa là yêu cầu tất yếu. Cao Bằng sở hữu hệ thống di sản phong phú, đa dạng, hội tụ đầy đủ các yếu tố để hình thành và phát triển các sản phẩm kinh tế đặc thù. Nổi bật là Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, không gian hội tụ các giá trị đặc sắc về địa chất, cảnh quan và văn hóa; hệ thống di tích lịch sử cách mạng như: Hang Pác Bó, rừng Trần Hưng Đạo... những “địa chỉ đỏ” có giá trị đặc biệt trong giáo dục truyền thống; các loại hình di sản văn hóa phi vật thể như: thực hành Then của người Tày, Nùng đã được UNESCO ghi danh, các lễ hội truyền thống, làng nghề, tri thức dân gian...

Để đưa kinh tế di sản trở thành động lực quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững, tỉnh Cao Bằng cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách theo hướng kiến tạo phát triển, tạo môi trường thuận lợi để thu hút các nguồn lực xã hội đầu tư vào lĩnh vực di sản, du lịch và công nghiệp văn hóa. Đẩy mạnh các mô hình hợp tác công - tư, khuyến khích doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị kinh tế di sản, từ bảo tồn, khai thác đến phát triển sản phẩm và dịch vụ.

Cùng với đó, phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông kết nối các khu, điểm di sản; hạ tầng du lịch; hạ tầng số. Đây là điều kiện tiên quyết để nâng cao khả năng tiếp cận của du khách, mở rộng không gian phát triển và gia tăng sức cạnh tranh của điểm đến. Đầu tư hạ tầng cần có trọng tâm, trọng điểm, gắn với quy hoạch tổng thể phát triển du lịch và kinh tế di sản của tỉnh.

Một trong những đột phá quan trọng là đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực di sản. Số hóa dữ liệu di sản, xây dựng các nền tảng du lịch thông minh, ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR), trí tuệ nhân tạo (AI)… sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn và quảng bá di sản, đồng thời tạo ra những trải nghiệm mới, hấp dẫn cho du khách.

Bên cạnh đó, cần đặc biệt chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là đội ngũ làm công tác văn hóa, du lịch; nâng cao năng lực, kỹ năng cho các chủ thể của di sản để họ có thể tham gia trực tiếp và hưởng lợi từ các hoạt động kinh tế. Đây không chỉ là giải pháp phát triển kinh tế mà còn là cách thức bền vững để bảo tồn di sản từ gốc.

Phát triển kinh tế di sản phải gắn chặt với bảo vệ môi trường, giữ gìn giá trị nguyên gốc của di sản và định hướng tăng trưởng xanh. Đối với Cao Bằng, địa phương có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế gắn với rừng, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết, nhằm bảo đảm sự phát triển hài hòa giữa kinh tế và môi trường, giữa khai thác và bảo tồn. Đồng thời, cần gắn phát triển kinh tế di sản với củng cố quốc phòng, an ninh, đặc biệt ở khu vực biên giới. Phát huy giá trị di sản trong xây dựng “thế trận lòng dân”, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ có ý nghĩa về mặt văn hóa - xã hội mà còn góp phần quan trọng vào bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ quốc gia.

Phát triển kinh tế di sản là hướng đi đúng đắn, phù hợp với điều kiện thực tiễn của tỉnh Cao Bằng và xu thế phát triển chung của đất nước. Khi các giá trị di sản được khai thác khoa học, hợp lý và bền vững, chúng sẽ trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đồng thời góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân. Với sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, sự vào cuộc đồngbộ của cả hệ thống chính trị và sự tham gia tích cực của cộng đồng doanh nghiệpvà Nhân dân, kinh tế di sản ở Cao Bằng hoàn toàn có cơ sở để bứt phá, từng bướctrở thành trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển nhanh, xanh và bền vững.Khi những giá trị di sản trở thành trụ cột phát triển kinh tế - xã hội, Cao Bằngkhông chỉ gìn giữ được bản sắc riêng mà còn vươn lên mạnh mẽ, khẳng định vị thế,góp phần thực hiện thắng lợi phát triẻn đất nước trong kỷ nguyên mới./.

*Trường Chính trị Hoàng Đình Giong, tỉnh Cao Bằng