Trồng dược liệu - hướng đi mới để giảm nghèo ở xã Lùng PhìnhXác định thế mạnh của từng địa phương để có định hướng phát triển phù hợp
Ở thôn Xả Ván Sử Mẫn Khang, xã Lùng Phình, gia đình anh Sùng Seo Ư thuộc diện hộ nghèo. Đầu năm 2024, gia đình anh chuyển sang trồng cây dược liệu. Anh chia sẻ, Nhà nước đã đầu tư cho cây giống, ni lông che, hướng dẫn kỹ thuật nên việc của anh chỉ còn là ngày nào cũng ra vườn làm cỏ cho cây dược liệu, mong cây phát triển tốt, giúp gia đình sớm thoát nghèo.
Ý thức trách nhiệm và sự cần cù, chịu khó của anh Ư đã giúp cho gần 1 ha các loại cây dược liệu như cát cánh, đương quy, bạch truật… dần bén rễ trên mảnh đất vùng cao và phát triển tốt, mở ra một hướng sinh kế mới cho gia đình như kỳ vọng.
Trưởng thôn Xả Ván Sử Mẫn Khang Giàng Seo Hồng cho biết, thôn Xả Ván Sử Mẫn Khang có 78 hộ. Những năm qua, nhờ các chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có việc hướng dẫn bà con phát huy thế mạnh về khí hậu, thổ nhưỡng, kỹ thuật, nên đồng bào đã chuyển sang trồng cây dược liệu thay vì chỉ trồng ngô như trước đây. Nhờ đó 70% số hộ trong thôn đã thoát nghèo.
Xã Lùng Phình có 20 thôn, bản với trên 2.200 hộ, tỷ lệ hộ nghèo chiếm trên 25,4%. Với mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo 2% trở lên trong năm nay, xã thực hiện đa dạng các giải pháp. Bên cạnh phát triển vùng dược liệu trên 60 ha, xã tập trung phát triển vùng cây ăn quả ôn đới khoảng 800 ha. Để nâng cao thu nhập cho bà con, địa phương vừa hướng dẫn đồng bào áp dụng các biện pháp nâng cao chất lượng quả, vừa khuyến khích phát triển mô hình du lịch nông nghiệp. Bà Giàng Thị Cổ, ở thôn Lả Di Thàng chia sẻ: “Trước đây, mình trồng lê, mận nhưng để nhiều quả quá nên quả bị nhỏ. Được cán bộ khuyến nông hướng dẫn, mình đã biết thời điểm nào phải tập trung bón phân cho cây và tỉa bớt quả để sau này quả to, đẹp, bán được giá cao, mới thu được nhiều tiền”.
Khai thác hiệu quả tiềm năng lợi thế của địa phương để phát triển kinh tế đang giúp xã Lùng Phình hình thành các vùng chuyên canh hàng hóa, xây dựng thương hiệu sản phẩm, giảm nghèo bền vững và nâng cao thu nhập cho bà con.
Câu chuyện ở Lùng Phình cho thấy, muốn giảm nghèo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nhất là tại các xã đặc biệt khó khăn, việc đầu tiên là chính quyền địa phương phải quy hoạch được hướng phát triển sản xuất. Ông Hà Đức Thành - Phó Chủ tịch UBND xã cho biết ba hướng sinh kế chủ lực được địa phương xác định gồm cải tạo cây ăn quả, phát triển cây dược liệu và chăn nuôi đại gia súc; bên cạnh đó là phát triển rau an toàn ở một số hộ.
Quế là cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao cho đồng bào các dân tộc thiểu số tỉnh Lào Cai (Ảnh: Phương Liên)Tiếp đó, về phía Nhà nước, cần thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ như hỗ trợ giống, vật tư, phân bón, hướng dẫn kỹ thuật, tăng cường công tác tuyên truyền vận động để đồng bào chuyển từ sản xuất manh mún sang tư duy làm ra các sản phẩm có chất lượng và giá trị hàng hóa, từ đó nâng cao tính chủ động của đồng bào trong việc tham gia vào các mô hình chuyển đổi sản xuất.
Phát huy tính tự chủ của người dân để giảm nghèo bền vững
Nhìn rộng hơn, những chuyển động ở Lùng Phình đang phản ánh một yêu cầu lớn đối với công tác giảm nghèo của tỉnh Lào Cai, đó là phải khai thác đúng lợi thế từng địa bàn. Sau hợp nhất, tỉnh Lào Cai có diện tích tự nhiên 13.256,92 km², dân số gần 1,8 triệu người, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 60%. Toàn tỉnh còn 54 xã đặc biệt khó khăn. Những con số này cho thấy quy mô và độ phức tạp của bài toán giảm nghèo vẫn rất lớn, nhất là khi phần lớn hộ nghèo tập trung tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng cao, địa bàn có điều kiện địa hình chia cắt và giao thông còn khó khăn.
Giai đoạn 2021-2025, kết quả thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (Chương trình MTQG 1719) đã giúp tỉnh giải quyết nhiều vấn đề trong công tác giảm nghèo.
Đầu nhiệm kỳ, tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh, tính trên địa bàn hai tỉnh Lào Cai và Yên Bái trước khi sáp nhập là 21,24%, tương đương 84.076 hộ. Nhờ nguồn lực của Chương trình MTQG 1719 và các chương trình mục tiêu khác, bình quân giai đoạn 2021 - 2025, tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh giảm gần 4%/năm, tương đương giảm 61.716 hộ nghèo, vượt chỉ tiêu Chính phủ giao là 3,5%/năm. Tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số giảm bình quân 6,99%/năm, cao hơn mức chỉ tiêu 6%/năm. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh chỉ còn 5,5%, tương đương 22.258 hộ; tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số còn 9,6%.
Trong tiến trình phát triển chung, công tác giảm nghèo cho đồng bào dân tộc thiểu số hiện vẫn là nội dung trọng tâm và cũng là thách thức đối với tỉnh Lào Cai. Cuối năm 2025, toàn tỉnh còn 23 xã có tỷ lệ hộ nghèo từ 20% đến dưới 40%; một số xã có tỷ lệ rất cao như: Dền Sáng 41,46%, Trạm Tấu 47,49%, Nậm Có 55,27%, Tà Xí Láng 61,12%. Mặt khác, theo chuẩn nghèo mới giai đoạn 2026-2030, năm 2026, tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh khoảng 19%, tương đương gần 77.000 hộ; hộ cận nghèo khoảng 7,5%, tương đương 30.000 hộ. Ở một số địa bàn vùng cao, tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của đồng bào vẫn còn nhiều trở ngại. Lào Cai vẫn đang tồn tại những “lõi nghèo”, đòi hỏi cần có chính sách và nguồn lực đầu tư tập trung hơn.
Nhiều hộ dân ở Lào Cai thoát nghèo nhờ chăn nuôi gia súc (Ảnh: Phương Liên)Giai đoạn 2026-2030, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu giảm nghèo đa chiều bình quân 2,5-3%/năm; ít nhất 30% số xã nghèo thoát khỏi tình trạng nghèo và 62% số xã đạt chuẩn nông thôn mới.
Trong công tác giảm nghèo, giúp đồng bào dân tộc thiểu số giải quyết bài toán sinh kế vẫn là giải pháp then chốt. Do đó, Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030 sẽ được tỉnh triển khai gắn với hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, tín dụng ưu đãi và hỗ trợ người lao động đi làm việc ở nước ngoài.
Với các vùng lõi nghèo, tỉnh phân công các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh và các đồng chí trong quy hoạch cán bộ chủ chốt của tỉnh phụ trách, chỉ đạo, hướng dẫn, giúp đỡ các xã nghèo. Đồng thời uu tiên tập trung nguồn lực đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội tại các xã này nhằm kết nối liên vùng, thúc đẩy giao thương; Ưu tiên tập trung đầu tư cơ sở hạ tầng vào 03 nhóm chính là giao thông, điện lưới, nước sạch, bảo đảm mọi thôn bản có đường cứng hóa, mọi hộ nghèo có điện, nước sạch.
Từ thực tiễn ở cơ sở đến những định hướng lớn của tỉnh Lào Cai có thể thấy một nguyên tắc quan trọng trong công tác giảm nghèo, đó là hỗ trợ chỉ là điểm khởi đầu; sinh kế, thị trường và khả năng tự chủ mới quyết định tính bền vững. Với Lào Cai, khi nguồn lực của Chương trình Mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 được tập trung đúng địa bàn, đi cùng hướng dẫn sản xuất và phát triển thị trường, đồng bào các dân tộc thiểu số sẽ có thêm khả năng tự tạo việc làm, thu nhập, giảm nguy cơ tái nghèo. Đó cũng là cách để giảm nghèo trở thành một giải pháp quan trọng trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh.
