Lễ cấp sắc - Dấu mốc quan trọng trong đời người đàn ông Dao

Theo ông Nông Quốc Thành, nguyên Phó Cục trưởng Cục Di sản, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Người Dao quan niệm rằng: Một người đàn ông dù lớn tuổi đến đâu cũng chưa được coi là trưởng thành thực sự nếu chưa trải qua lễ cấp sắc. Chỉ sau nghi lễ này, họ mới được công nhận là con cháu chính thức của Tổ tiên, được tham gia các nghi thức tâm linh của dòng họ và có trách nhiệm bảo vệ, gìn giữ phong tục. Vì vậy, cấp sắc vừa là vinh dự, vừa là lời nhắc nhở về bổn phận. 

Nghi lễ thường diễn ra trong nhiều ngày, với sự tham gia của thầy cúng và đông đảo bà con trong bản. Bàn thờ được trang trí trang trọng, lễ vật chuẩn bị chu đáo. Trong tiếng chuông, tiếng trống và lời khấn gọi Tổ tiên, người được cấp sắc quỳ lạy, tiếp nhận tên âm và những lời dạy bảo về đạo lý làm người. Mỗi nghi thức đều chứa đựng triết lý sâu sắc: sống ngay thẳng, hiếu kính cha mẹ, đoàn kết với cộng đồng, chăm chỉ lao động. 

Giá trị lớn nhất của lễ cấp sắc nằm ở giáo dục đạo đức và củng cố bản sắc. Thông qua nghi lễ, người trẻ hiểu rằng trưởng thành không chỉ là sự lớn lên về tuổi tác, mà là sự trưởng thành trong trách nhiệm. Họ được nhắc nhở phải biết giữ rừng, giữ nguồn nước, giữ nếp nhà. Chính tinh thần ấy đã góp phần tạo nên cộng đồng Dao bền chặt, nơi mỗi cá nhân đều ý thức rõ vai trò của mình trong sự phát triển chung. 

Trong không khí xuân mới, lễ cấp sắc càng thêm ý nghĩa. Sau những ngày lao động vất vả, bà con quây quần bên nhau, cùng chia sẻ niềm vui. Những điệu múa truyền thống, những bài hát cổ được cất lên, tạo nên không gian văn hóa đậm đà bản sắc. Lễ hội không chỉ là việc riêng của một gia đình, mà trở thành sự kiện chung của cả bản làng, thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng. 

Ngày nay, nhiều địa phương đã quan tâm bảo tồn và giới thiệu lễ cấp sắc như một sản phẩm du lịch văn hóa độc đáo. Du khách đến các vùng có đông đồng bào Dao sinh sống để tìm hiểu nghi lễ, thưởng thức ẩm thực, mua sản phẩm thổ cẩm. Nhờ đó, nhiều hộ gia đình có thêm nguồn thu nhập, phát triển mô hình du lịch cộng đồng, homestay. Văn hóa truyền thống không chỉ được giữ gìn, mà còn tạo động lực phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất cho người dân. 

Bên cạnh đó, lễ cấp sắc cũng là dịp để tuyên truyền, vận động bà con thực hiện tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Nhiều già làng, trưởng họ lồng ghép nội dung xây dựng đời sống văn hóa mới, xóa bỏ hủ tục, khuyến khích con em đến trường. Nhờ các chương trình hỗ trợ phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đời sống người Dao từng bước khởi sắc: Đường sá được mở rộng, điện lưới, nước sạch đến từng bản, mô hình sản xuất mới mang lại hiệu quả rõ rệt, ông Nông Quốc Thành chia sẻ thêm. 

Trong ánh lửa bập bùng của đêm lễ, khi người đàn ông Dao chính thức được trao sắc phong, niềm vui không chỉ hiện rõ trên gương mặt gia đình, mà còn lan tỏa khắp bản. Đó là niềm tin vào tương lai, vào thế hệ trẻ đủ bản lĩnh gánh vác trách nhiệm, xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Lễ cấp sắc vì thế không chỉ khép lại một chặng đường trưởng thành, mà mở ra một mùa xuân mới của niềm tin. Từ nghi lễ thiêng liêng ấy, người Dao thêm tự hào về cội nguồn, thêm quyết tâm gìn giữ bản sắc và phát triển kinh tế. Khi truyền thống được trân trọng, khi cộng đồng đồng lòng thực hiện tốt chủ trương, chính sách, mùa xuân nơi bản Dao sẽ ngày càng ấm áp, bền vững.