Mái chùa Việt nơi đầu sóng ngọn gió

Kiến trúc Bắc Bộ giữa lòng đại dương

Dưới ánh nắng chói chang và cái mặn mòi của gió biển, kiến trúc của các ngôi chùa tại Trường Sa như: chùa Trường Sa Lớn, Sinh Tồn, Đá Tây A, Thuyền Chài, Tiên Nữ, Phan Vinh hay Trường Sa Đông… vẫn giữ trọn vẹn nét đặc trưng thuần Việt của vùng đồng bằng Bắc Bộ xưa.

Đó là những mái ngói đỏ tươi trầm mặc, các góc đao cong vút vươn lên bầu trời xanh ngắt, tường gạch mộc đỏ xen lẫn hệ thống cột gỗ sừng sững đặt trên chân đá tảng chạm khắc hoa sen tinh xảo. Sự kết hợp hài hòa giữa gỗ quý và đá khối không chỉ giúp các công trình chống chịu tốt trước sự ăn mòn khắc nghiệt của thời tiết biển đảo, mà còn tạo nên một không gian uy nghiêm, tĩnh mịch.

Mỗi ngôi chùa trên dải đảo tiền tiêu lại mang một dấu ấn riêng: Chùa Trường Sa Lớn uy nghiêm rợp bóng bàng vuông; Chùa Đá Tây A gây ấn tượng với cổng tam quan làm hoàn toàn bằng gỗ quý sừng sững qua bao năm tháng; hay chùa Thuyền Chài qua nhiều mùa bão gió nay được trùng tu, tôn tạo kiên cố, trở thành một ngọn hải đăng soi đường cho tàu thuyền vươn khơi bám biển.

Sự hiện diện của những công trình kiến trúc Phật giáo mang đậm hồn quê Việt giữa nghìn trùng sóng nước là minh chứng sinh động cho việc không gian văn hóa dân tộc luôn được nối dài ra tận vùng biển đảo xa xôi của Tổ quốc.

Cột mốc văn hóa và chủ quyền lãnh thổ

Vượt lên trên ý nghĩa của một cơ sở thờ tự tôn giáo thông thường, những ngôi chùa ở Trường Sa gánh vác một sứ mệnh lịch sử vô cùng đặc biệt. Đó là những cột mốc văn hóa, cột mốc tâm linh khẳng định chủ quyền lãnh thổ, lãnh hải và vùng trời thiêng liêng của Việt Nam.

Từ bao đời nay, việc xác lập và thực thi chủ quyền không chỉ dừng lại ở sự có mặt của lực lượng bảo vệ hay những mốc giới địa lý, mà còn được khẳng định bằng sự hiện diện của đời sống tâm linh, văn hóa. Tiếng chuông chùa ngân vang mỗi sớm mai hay chiều muộn giữa không gian bao la của đại dương là thanh âm mạnh mẽ khẳng định sự nối liền ra đại dương của dải đất hình chữ S.

Trên cổng tam quan hay các bức hoành phi, câu đối tại chùa Trường Sa Đông, những dòng chữ Quốc ngữ sơn son thếp vàng như: "Biển đảo cùng nhau thề dốc lòng giữ vẹn nền đất Tổ/ Giang sơn như có hẹn nắm tay quyết trọn tấm lòng son" và"Đức sánh càn khôn sáng tỏ trời Nam riêng một cõi/ Uy trùm vũ trụ rạng ngời đất Việt khắp muôn dân" chính là lời thề sắt đá về tinh thần đoàn kết, giữ vững từng cành cây, ngọn sóng của tiền nhân.

Mái nhà chung gắn kết tình quân dân nơi tiền tiêu

Trong môi trường làm việc và sinh sống đầy khắc nghiệt, thiếu thốn nơi đảo xa, các ngôi chùa đã trở thành chỗ dựa tinh thần không thể thiếu, là nhịp cầu nối liền đạo với đời.

Đại đức Thích Nhuận Đạt, trụ trì chùa Trường Sa Lớn từng chia sẻ, chùa Trường Sa Lớn nói riêng, toàn bộ các ngôi chùa trên Đặc khu Trường Sa nói chung không chỉ là điểm sinh hoạt tôn giáo, tụng kinh niệm Phật, tu tập, phát tâm tích đức mà còn là mái nhà chung của quân và dân trên đảo.

Tại đây, người lính hải quân tìm thấy phút giây lắng lại để vơi đi nỗi nhớ đất liền, rèn luyện bản lĩnh vững vàng; người dân trên đảo đến dâng hương cầu nguyện cho gia đình an yên; và những người ngư dân đi biển ghé vào thắp nén nhang cầu cho mỗi chuyến vươn khơi thuận buồm xuôi gió. Đồng thời, Đại đức Thích Quy Nghĩa, trụ trì chùa Trường Sa Đông cũng khẳng định, ngôi chùa là nơi để quân và dân nơi hải đảo gửi gắm tình yêu quê hương, đất nước, là điểm tựa tâm linh để cùng nhau đoàn kết, vững mạnh giữ vững biên cương của Tổ quốc.

Kết tinh từ tấm lòng của cả dân tộc

Sự kiên cố, vững chãi của những ngôi chùa nơi đầu sóng hôm nay không chỉ là sự nỗ lực của quân dân trên đảo mà còn là sự kết tinh từ tấm lòng hướng về biển đảo của đồng bào cả nước. Hàng nghìn khối đá, gỗ quý, gạch ngói và công sức tu bổ đã vượt hàng trăm hải lý ra với đảo xa.

Tiêu biểu như tấm lòng của phật tử Nguyễn Văn Trường cùng Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường và biết bao nhà hảo tâm, tăng ni, phật tử từ đất liền đã phát tâm công đức, vượt qua muôn vàn khó khăn gian khổ để tu bổ, tôn tạo các ngôi chùa ở Đặc khu Trường Sa trong nhiều năm qua. Dù thời tiết khắc nghiệt khiến nhiều hạng mục nhanh xuống cấp, nhưng tình cảm và trách nhiệm của người dân đất liền vẫn liên tục bồi đắp, giúp những mái chùa luôn kiên cố, hiên ngang trước bão tố.

Giữa nghìn trùng sóng vỗ, những ngôi chùa ở Trường Sa không chỉ là những tác phẩm kiến trúc nghệ thuật mang nét đẹp cổ kính, thanh bình, mà đã thực sự trở thành những biểu tượng văn hóa - tâm linh - chủ quyền không thể tách rời của Việt Nam trên Biển Đông. Tiếng chuông chùa ngân vang hòa cùng sóng biển mỗi ngày chính là bản hoà ca về tinh thần "Đạo pháp đồng hành cùng Dân tộc", thắp sáng niềm tin và sự trân trọng đối với từng tấc đất, sải biển thiêng liêng mà thế hệ cha anh đã đánh đổi bằng xương máu để giữ gìn.