Mưa Đà Lạt

Có những cơn mưa khiến con người vội vã tìm nơi trú.

Có những cơn mưa chỉ gợi lên cảm giác lạnh.

Nhưng mưa Đà Lạt thì khác.

Người ta không chỉ ngắm mưa.

Người ta lắng nghe mưa.

Tôi đến Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng) vào một chiều tháng Bảy. Và Đà Lạt vừa khép lại một ngày đầy nắng thì những đám mây từ phía núi Lang Biang chậm rãi kéo về. Không có tiếng sấm dữ dội. Không có những cơn gió ào ạt báo trước. Chỉ một lát sau, những hạt mưa nhỏ đã lặng lẽ rơi xuống mái ngói, xuống rừng thông, xuống mặt hồ Xuân Hương đang phẳng như gương.

Đà Lạt dường như không thay đổi vì mưa.

Mưa chỉ làm Đà Lạt chậm lại.

Tiếng xe nhỏ hơn.

Bước chân người thong thả hơn.

Những quán cà phê ven dốc sáng thêm ánh đèn vàng.

Cả thành phố như bước vào một khoảng lặng rất riêng.

Có lẽ, điều đặc biệt nhất của mưa Đà Lạt nằm ở chỗ nó không tạo cảm giác buồn như nhiều người vẫn nghĩ…

Nó tạo nên sự tĩnh tại.

Một thứ tĩnh tại khiến con người có nhiều thời gian hơn để đối thoại với chính mình.

Đi dưới hàng thông sau cơn mưa, tôi chợt hiểu vì sao biết bao nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ và họa sĩ đã dành cho Đà Lạt nhiều tác phẩm đẹp đến vậy.

Mưa ở đây không che khuất cảnh vật.

Và ngược lại.

Nó làm mọi thứ trở nên rõ hơn.

Màu xanh của thông sâu hơn.

Màu rêu trên những bức tường cổ đậm hơn.

Những con dốc phủ sương bỗng mang vẻ đẹp rất gần với những bức tranh sơn dầu.

Ngay cả không khí cũng khác.

Lạnh.

Trong.

Và thơm mùi đất ẩm.

Tại một cuộc hội thảo khoa học gần đây, Tiến sĩ Nguyễn Cảnh Chương, Trường Đại học Đà Lạt chia sẻ: Đà Lạt nằm trên cao nguyên Lâm Viên ở độ cao khoảng 1.500 mét so với mực nước biển. Chính địa hình cao cùng điều kiện khí hậu ôn hòa đã tạo nên kiểu mưa đặc trưng, đó là mưa không quá dữ dội, thường kéo đến vào buổi chiều rồi nhanh chóng nhường chỗ cho màn sương và không khí se lạnh.

Nhưng điều mà khoa học lý giải bằng địa hình và khí hậu thì nghệ thuật lại diễn tả bằng cảm xúc.

Đối với nhiều nghệ sĩ, nhà văn, nhà thơ, mưa Đà Lạt là chất liệu của sáng tạo.

Và đặc biệt, không phải ngẫu nhiên mà trong âm nhạc Việt Nam, Đà Lạt luôn gắn với mưa, sương, thông reo và những con dốc. Từ nhiều thập niên trước, hình ảnh ấy đã đi vào ca khúc, thơ và văn xuôi như một biểu tượng của vẻ đẹp lãng mạn.

Tuy nhiên, nếu chỉ xem mưa Đà Lạt là yếu tố tạo nên vẻ đẹp trữ tình thì vẫn chưa đủ. Và mưa còn là một phần của hệ sinh thái.

Những cánh rừng thông xanh quanh thành phố tồn tại nhờ lượng mưa ổn định.

Những hồ nước như Xuân Hương, Tuyền Lâm, Đan Kia, Suối Vàng,… được nuôi dưỡng từ nguồn nước mưa và hệ thống đầu nguồn.

Những vườn hoa, những đồi chè, những trang trại rau và cây ăn quả ôn đới cũng lớn lên nhờ quy luật tự nhiên ấy.

Có thể nói, mưa chính là nhịp điệu của sự sống ở Đà Lạt.

Bà Nguyễn Thị Thu Hường, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lâm Đồng nhận xét: Mưa Đà Lạt không chỉ là yếu tố khí hậu mà đã trở thành một biểu tượng văn hóa. Nó góp phần tạo nên bản sắc văn hoá của Đà Lạt, ảnh hưởng đến kiến trúc, nhịp sống, nghệ thuật và cả tâm lý của cư dân địa phương. Trong nhiều trường hợp, người ta nhớ Đà Lạt không chỉ vì hoa hay thông, đặc biệt còn vì những cơn mưa rất riêng không nơi nào có được.

Và nhận định ấy khiến tôi nhớ đến những mái hiên cũ ven đường Trần Hưng Đạo, những căn biệt thự Pháp phủ rêu, những ô cửa kính mờ hơi nước và tiếng chuông nhà thờ vang lên giữa màn mưa.

Tất cả đều trở thành một phần ký ức của thành phố.

Đà Lạt có lẽ là một trong số ít nơi mà mưa không làm con người muốn rời đi.

Ngược lại.

Mưa khiến người ta muốn ngồi lâu hơn trong quán cà phê.

Muốn mở thêm vài trang sách.

Muốn nghe thêm một bản nhạc.

Muốn nhìn dòng người chậm rãi qua ô cửa kính.

Và đó là cảm xúc rất khó gọi thành tên.

Có lẽ vì vậy, mà nhiều người từng nói, đó là: nếu chưa gặp mưa Đà Lạt thì chưa thực sự hiểu Đà Lạt.

Theo quan điểm mỹ học, mưa tạo nên một lớp không gian đặc biệt.

Nó làm mờ những đường nét sắc cạnh.

Làm mềm cảnh vật.

Làm cho ánh sáng trở nên dịu hơn.

Chính sự chuyển đổi ấy khiến Đà Lạt luôn mang vẻ đẹp vừa thực vừa mộng.

Không gian ấy giống như một bản nhạc có tiết tấu chậm.

Không cao trào.

Không ồn ào.

Nhưng đủ sức lưu lại rất lâu trong ký ức.

Ngày nay, khi Đà Lạt trở thành một trong những điểm đến nổi tiếng của Việt Nam, bà Nguyễn Thị Thu Hường cho rằng, việc bảo tồn bản sắc cảnh quan là nhiệm vụ quan trọng. Những cánh rừng thông, hệ thống hồ tự nhiên, kiến trúc đặc trưng và môi trường sinh thái chính là nền tảng tạo nên sức hấp dẫn của thành phố. Nếu những yếu tố ấy bị tổn thương, vẻ đẹp của mưa Đà Lạt cũng sẽ không còn trọn vẹn.

Bởi mưa chỉ đẹp khi còn có rừng để đón mưa.

Có hồ để giữ nước.

Có những con dốc để sương giăng.

Có những mái ngói cũ để tiếng mưa ngân lên thành nhạc.

Chiều muộn.

Mưa đã ngớt.

Những tia nắng cuối ngày xuyên qua tầng mây tạo thành những vệt sáng mỏng trên mặt hồ Xuân Hương.

Và hàng thông vẫn reo.

Những giọt nước còn đọng trên cành lá lấp lánh dưới ánh chiều.

Đà Lạt dần sáng đèn.

Tôi bước chậm trên con đường ven hồ.

Không còn tiếng mưa.

Nhưng dư âm của mưa vẫn còn trong không khí.

Có những vẻ đẹp chỉ tồn tại trong khoảnh khắc.

Nhưng cũng có những vẻ đẹp ở lại rất lâu trong tâm khảm và ký ức mỗi người.

Mưa Đà Lạt thuộc về điều thứ hai.

Đó không chỉ là một hiện tượng của thiên nhiên.

Đó là một phần linh hồn của Đà Lạt.

Là chất thơ của cao nguyên.

Là nhịp lặng của thời gian.

Và đây cũng là lời nhắc nhở, gợi nhớ rằng, trong quá trình phát triển và hội nhập, con người vẫn luôn cần những khoảng trời để suy ngẫm, sống chậm lại, lắng nghe tiếng mưa và tìm thấy sự bình yên trong chính tâm hồn mình. Có lẽ vì vậy, ai từng một lần đi dưới mưa Đà Lạt đều mang theo một phần cảm xúc, ký ức của nơi phồn hoa đô thị nhẹ nhàng ấy, như mang theo một giai điệu đẹp không bao giờ cũ của văn học, nghệ thuật và của chính cuộc đời…/.