Măng đắngVới đồng bào vùng cao, măng đắng là món ăn dân dã, quen thuộc. Măng đắng được chế biến thành nhiều món ngon. Người vùng cao có thể nướng hay luộc măng đắng rồi chấm mẻ chưng, chẳm chéo, muối vừng hoặc một số loại mắm của người vùng cao như: mắm xương heo, mắm cá ruộng, mắm tương thối... Măng đắng có thể thái lát mỏng, xào với nhiều thứ như: thịt gác bếp, lạp xưởng gác bếp, xào lòng gà, xào với nhộng ong, xào tỏi... Người vùng cao cũng có thể lọc (thái lát) măng theo vòng tròn dọc thân măng để có những lát “thịt măng” mỏng dùng để quấn thịt băm trộn gia vị, rau thơm rồi hấp lên. Với những cây măng đã mọc cao cũng có thể bóc lấy lá măng non dẻo để cuốn thịt băm rồi hấp hoặc nướng hoặc rán như rán nem thịt. Măng đắng cũng được dùng để nấu canh gà, canh vịt, canh xương heo...
Măng đắng thường mọc nhiều từ tháng 12 đến tháng 4 Âm lịch hàng năm. Không mất công chăm bón, cứ đến mùa là người vùng cao chỉ việc mang theo cuốc, thuổng, dao quắm, gùi hoặc bao tải đựng vào rừng đào măng mang về. Tùy thời điểm thu hoạch mà cây măng có vị đắng ít, đắng nhiều, đặc biệt là khi có tiếng sấm và cơn mưa rào đầu mùa, măng sẽ trở nên rất đắng.
Măng đắng và một số loại măng khác đang trở thành món quà quý mà núi rừng ban tặng cho đồng bào vùng cao. Những năm gần đây, người dân vùng núi rủ nhau vào rừng đào măng đem ra chợ bán cho người thu mua. Công đoạn vào rừng đào măng khá vất vả, vì những nơi măng mọc bìa rừng sẽ hết măng sớm, người dân phải đi sâu vào rừng tre. Quá trình đi vào sâu trong rừng tre đào măng hầu như chỉ có thể di chuyển bằng hình thức đi bộ, trong khi cây măng vừa nặng, vừa cồng kềnh. Mỗi chuyến vào rừng đào măng, trung bình một người chỉ có thể vác ra khỏi rừng khoảng hai tạ măng (hơn chục cây măng), mỗi ngày nếu thời tiết thuận lợi người lấy măng sẽ đi được khoảng hai chuyến. Bù đắp cho hành trình vào rừng đào măng và đem măng về vất vả, thì việc tìm măng lại khá đơn giản. Người đào măng nhìn chỗ đất quanh búi tre thấy hơi nhô lên hoặc có vết nứt là ở đó sẽ có măng. Đối với những cây măng đắng đã trồi búp lên khỏi mặt đất, việc bới tìm đơn giản hơn.
Hàng năm, vào mùa xuân, nhiều người dân vùng núi có thêm thu nhập từ bán măng đắng Thu nhập từ bán măng dao động từ 200 đến 500 nghìn đồng/ngày, tùy vào thời điểm giá cả và số lượng măng. Đây là nguồn thu nhập tốt đối với đồng bào vùng cao giúp người dân cải thiện cuộc sống. Dịp tết Nguyên đán vừa qua, măng đắng có giá bán lẻ khá cao, khoảng 55 đến 60 nghìn đồng/1kg măng chưa bóc vỏ. Trung bình mỗi cây măng nặng khoảng 1kg trở lên, sau khi bóc vỏ sẽ còn khoảng 4 đến 5 lạng lõi măng. Thời điểm hiện tại, măng đắng được bán với giá 25 đến 30 nghìn đồng/1kg măng vỏ.
Măng đắng thực sự là món quà của núi rừng dành cho bà con miền núi. Bởi nó không chỉ là một loại thức ăn tự nhiên, không tốn công sức chăm nuôi mà còn mang lại thu nhập tốt cho bà con.
Măng đắng kén người thưởng thức, nhưng ai đã mê vị đắng của măng thì năm nào cũng săn lùng tìm mua bằng được. Bởi vậy, măng đắng rừng bây giờ không chỉ còn là của riêng cư dân miền núi nữa mà được bán phổ biến ở các chợ miền xuôi, bán online trên các nền tảng mạng xã hội. Cuộc sống ngày càng no đủ hơn, con người có điều kiện thưởng thức nhiều món ngon, vật lạ bổ dưỡng, nhưng kỳ lạ thay, nhiều người vẫn bị vị đắng của măng rừng hấp dẫn.
Có lẽ, vị đắng của măng cũng là một kiểu thi vị của cuộc sống mà thiên nhiên tạo nên. Ban đầu nó vốn có vị ngọt, dần dà chuyển thành vị đắng. Chính vị đắng của măng là cách nó tự vệ với cuộc sống khắc nghiệt khi trồi lên khỏi lòng đất mẹ. Và con người cũng vậy, khi đã nếm thử nhiều hương vị trong cuộc sống, đến một lúc nào đó, vị đắng cũng là một thi vị ẩm thực mà người thưởng thức thấy ngon. Do vậy, măng đắng đã trở thành món quà của núi rừng ban tặng cho con người./.
