Nâng cao năng lực kinh tế cho phụ nữ dân tộc thiểu số

Chị Bùi Thị Xiêm - Giám đốc hợp tác xã (HTX) Thiên Lợi An ở thôn Bộ Mu, xã Kim Bôi, tỉnh Phú Thọ cho biết, ý tưởng thành lập HTX của chị rất đơn giản, xuất phát từ suy nghĩ gia đình mình có nghề thuốc gia truyền, nếu không tìm cách giữ sẽ có nguy cơ bị mai một. Thế là chị đã rủ người thân, xóm giềng cùng nhau thành lập HTX Sản xuất, chế biến, tiêu thụ dược liệu, 100% thành viên là phụ nữ người dân tộc Mường. Bắt đầu bằng việc trồng, cô đặc thành cao từ cây cà gai leo, cây thìa canh cung cấp cho các cửa hàng thuốc Đông y, đến thời điểm này, HTX vẫn đang duy trì và tạo việc làm cho hơn chục thành viên. Chị Xiêm luôn mong nhận được sự đồng hành tư vấn của các nhà khoa học về công nghệ sản xuất, chế biến dược liệu để giúp mình thực hiện tham vọng mở rộng quy mô HTX, tạo việc làm cho khoảng 30 người.

Chị Bùi Thị Mơ, dân tộc Mường ở xã Mường Vang, tỉnh Phú Thọ thuộc thế hệ 9X. Lớn lên cùng đồng ruộng, chị thấy buồn trước cảnh tư thương ép giá mẹ mình và bà con phải bán ngô với giá rẻ. Quê chị rất nhiều ao chuôm nhưng bà con hoặc là để không, hoặc chỉ nuôi vài loài thuỷ sản không mấy giá trị. Chị Mơ quyết định khởi nghiệp bằng việc thành lập HTX Nông nghiệp hữu cơ Mơ Đức do chính chị làm giám đốc sau 3 năm đơn lẻ thử nghiệm. HTX hiện đã tập trung gần 20 hộ trong vùng có cùng chí hướng. Tương tự như chị Xiêm, chị Mơ rất mong những mô hình khởi nghiệp của phụ nữ dân tộc thiểu số (DTTS) sẽ nhận được sự tư vấn, giúp đỡ về kỹ năng quản trị, quản lý, khoa học kỹ thuật, vốn… để giúp mở rộng sản xuất, tạo ra cơ hội làm kinh tế cho bản thân; giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho phụ nữ DTTS ở nơi họ thành lập các mô hình sản xuất.

Các doanh nghiệp nông nghiệp do phụ nữ lãnh đạo có các điểm mạnh về sự bền bỉ trước khó khăn, thường quan tâm đến các chính sách cho người lao động, có nhiều đóng góp cho xã hội… Tuy nhiên cũng đối mặt với nhiều khó khăn như quy mô nhỏ, sức cạnh tranh thấp, trình độ, năng lực quản trị, tiếp cận thông tin, khoa học công nghệ hạn chế. Nữ doanh nhân còn phải gánh vác trách nhiệm chăm sóc gia đình vì xã hội đang còn nhiều định kiến giới.

Đối với những phụ nữ DTTS đã mạnh dạn vươn lên làm chủ doanh nghiệp thì các thách thức này càng lớn hơn, bởi những bất lợi về điều kiện tự nhiên, học vấn, cơ sở hạ tầng… và đặc biệt là định kiến giới ở vùng đồng bào DTTS và miền núi đang còn nặng nề hơn vùng đồng bằng, đô thị. Một khi khởi nghiệp thất bại, phụ nữ nói chung, phụ nữ DTTS nói riêng không chỉ mất vốn, thời gian, công sức, tâm huyết mà còn rất khó nhận được sự đồng cảm, chia sẻ, ủng hộ từ phía người thân, cộng đồng cho những dự định khởi nghiệp tiếp theo - bà Hạ Thuý Hạnh, Nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia trăn trở.

Hiện nay, toàn vùng đồng bào DTTS và miền núi có khoảng 3.000 HTX, gần 5.000 tổ hợp tác, 19 Quỹ tín dụng nhân dân, tạo việc làm cho hơn 150.000 lao động, với mức thu nhập bình quân từ 3 - 4 triệu đồng/người/tháng. Các HTX, tổ hợp tác là hình thức phù hợp giúp đồng bào chuyển đổi từ phương thức sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết sản xuất, xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm. Điều đáng nói là tham gia vào các HTX, tổ hợp tác chủ yếu là phụ nữ nên nếu loại hình này phát triển tốt sẽ góp phần tạo ra sinh kế, thu nhập, giúp họ nâng cao vị thế trong gia đình và ngoài xã hội.

Nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng, phụ nữ DTTS sản xuất rất giỏi. Họ có thêm lợi thế là hiểu rõ bản sắc văn hoá truyền thống của dân tộc. Để nâng cao khả năng phát triển, họ cần biết cách kể câu chuyện văn hoá trên những sản phẩm làm ra. Muốn thế, phụ nữ DTTS cần thường xuyên giữ mối liên hệ với các sở, ngành, các đoàn thể, vì đây là những cơ quan đầu mối, nắm được thông tin chính sách, giúp chị em xử lý các nhu cầu cần được hỗ trợ trong quá trình khởi nghiệp, lập nghiệp./.