Ngôi chùa Khmer lâu đời nhất ở Tp. Đồng Nai

Chùa Sóc Lớn tọa lạc tại ấp Sóc Lớn, thuộc xã Lộc Hưng, Tp. Đồng Nai. Chùa còn có tên gọi khác là chùa Phum Sóc hay Pili là Rajamaha Jetavanarama. Ngôi chùa do Hòa thượng Tốp Cháp khởi công xây dựng vào mùa hè năm 1931 và hoàn thành vào năm 1937. Sau khi hoàn thành, ngôi chùa là trung tâm văn hóa và tâm linh quan trọng, nơi diễn ra các sinh hoạt cộng đồng, lễ hội truyền thống và hoạt động giáo dục của người dân tộc Khmer địa phương. Chùa còn đóng vai trò là nơi truyền bá Phật pháp, bảo tồn và phát huy văn hóa Khmer, đồng thời là điểm tham quan, du lịch tâm linh cho du khách. Năm 2004, chùa Sóc Lớn được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.

Trong thời kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, chùa Sóc Lớn là nơi nuôi giấu chiến sĩ cách mạng. Chùa Sóc Lớn từng bị chiến tranh tàn phá nhiều lần. Trong đó, phải kể tới năm 1972, chung quanh chùa bị bom B52 rải thảm và bị hư hỏng nặng nhiều hạng mục xây dựng. Tới năm 1995, Đại đức Lý Sang đã vận động nhân dân đóng góp và xây dựng lại ngôi chùa mới nhưng kiến trúc vẫn giữ được nét đẹp nguyên thủy, độc đáo và khác biệt. Người Khmer quan niệm, đức Phật luôn bên họ để che chở và ban phúc lành nên ở hầu hết ấp, sóc, người dân đều hướng về đức Phật. Chùa Sóc Lớn chính thờ tượng Đức Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni.

Được xem như là ngôi chùa Khmer lâu đời nhất tại Đồng Nai, chùa Sóc Lớn ngày nay trở thành điểm đến thu hút rất đông du khách trong và ngoài nước đến tham quan, chiêm bái. Điểm nhấn của chùa Sóc Lớn là kiến trúc độc đáo, đặc trưng của kiến trúc cổ Khmer với lối kiến trúc đảm bảo sự hài hòa giữa 3 yếu tố chủ đạo là cảnh quan, quần thể kiến trúc và tạo hình. Tổng thể khuôn viên chùa bao gồm chính điện, tháp thờ Đức Phật, giảng đường Sala, khu dạy học... Phần cổng chùa rộng 3m và cao 5m được thiết kế tỉ mỉ với những đường nét hoa văn tinh xảo. Khu vực cổng tới Sala là con đường thẳng được xây dựng rất đẹp. Quanh Sala là hành lang rộng lớn và cũng là nơi du khách thập phương sắp xếp đồ cúng.

Sala được coi là kiểu nhà hội của phật tử, là giảng đường của các vị sư sãi và cùng là nơi tiếp khách vào những ngày lễ tết trong năm của đồng bào quanh vùng. Theo tập quán của người Khmer, Sala là kiến trúc được xây dựng trước tiên trong quá trình kiến tạo một ngôi chùa mới. Như mọi ngôi chùa Khmer, Sala của chùa Sóc Lớn cũng được đặc theo hướng Đông - Tây, với một Phật điện. Bao quanh Sala là hệ thống lan can. Hành lang rộng từ 1,8-2,5m, có chức năng làm nơi chạy dàn trong qúa trình hành lễ, nơi các tín đồ chuẩn bị lễ vật. Nối với hệ thống hành lang là tiền sảnh có hai cửa vào chính, được bố trí đối xứng hai bên trục dọc. Tại đây, tượng Phật Thích Ca Mâu Ni ngồi theo tư thế thiền định trên tòa sen và các tượng Phật Thích Ca nhỏ được bố trí sắp đặt theo hệ thống nhất định, tạo ra vẻ thanh thoát, trang nghiêm cho khu vực Sala.