Sự đổi thay trên các xóm bản vùng cao Cao Bằng có sự đóng góp không nhỏ từ các nguồn lực xã hội hóa, trong đó có cộng đồng các tôn giáoKhi giáo lý hóa thành hành động an sinh
Nằm ở cực Bắc Tổ quốc, Cao Bằng là địa bàn sinh sống của nhiều cộng đồng dân tộc thiểu số như Tày, Nùng, Mông, Dao, Lô Lô... Trên địa bàn tỉnh Cao Bằng có 3 tổ chức tôn giáo được công nhận gồm Phật giáo, Công giáo, Tin Lành với tổng số 24.600 tín đồ, 124 chức sắc.
Trong những năm qua, tình hình tín ngưỡng, tôn giáo ổn định, hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo được công nhận cơ bản tuân thủ pháp luật, hiến chương, điều lệ, tôn chỉ mục đích của tổ chức tôn giáo và chương trình hoạt động đã đăng ký với chính quyền địa phương. Chức sắc, chức việc, tín đồ các tôn giáo và Nhân dân chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các quy định của địa phương, tích cực tham gia phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo, hưởng ứng các cuộc vận động, các phong trào thi đua yêu nước, sống “tốt đời, đẹp đạo”; không xảy ra các vụ việc phức tạp, “điểm nóng” liên quan đến tôn giáo, góp phần ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh. Về phía chính quyền tỉnh Cao Bằng luôn tạo mọi điều kiện thuận lợi để bà con tín đồ sinh hoạt tôn giáo đúng pháp luật, đồng thời vận động cộng đồng tôn giáo tích cực tham gia phát triển kinh tế - xã hội.
Điển hình tại xã Bảo Lâm, xóm Nà Ca có 2 điểm nhóm Tin Lành của đồng bào dân tộc Mông và dân tộc Dao. Việc sinh hoạt tôn giáo thuần túy và tuân thủ pháp luật đã tạo nền tảng để bà con yên tâm lao động sản xuất, hưởng ứng, tích cực tham gia thực hiện các mục tiêu thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững và Chương trình Mục tiêu quốc gia Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Tại xã Tĩnh Túc, đời sống nhân dân, trong đó có đồng bào theo đạo Tin Lành từng bước được cải thiện nhờ phát triển chăn nuôi gia súcĐối với người dân vùng cao, lời nói của các chức sắc, chức việc hay trưởng điểm nhóm tôn giáo thường mang sức nặng tự nhiên. Khi câu chuyện thoát nghèo, giữ gìn vệ sinh môi trường hay cho con đến trường được lồng ghép khéo léo vào các buổi sinh hoạt lễ nghi, giáo lý không còn là những triết lý xa xôi mà trở thành chuẩn mực ứng xử hằng ngày. Chức sắc tôn giáo tại Cao Bằng không chỉ vận động trên chính điện, thánh đường, mà chính họ là những người trực tiếp băng rừng, lội suối để mang từng bao gạo, tấm chăn ấm hay thùng nước sạch đến cho bà con.
Cùng với sự chung tay của đồng bào tôn giáo trong việc tham gia cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, cuộc sống của người dân đang đổi thay từng ngày; những con đường bê tông thay thế đường đất nhỏ hẹp, lầy lội trước đây, tình hình an ninh, trật tự an toàn xã hội được giữ vững. Tại xóm đạo Tin Lành Đon Sài, bà con luôn đoàn kết, giúp nhau trong phát triển kinh tế, giảm nghèo, tích cực xây dựng nông thôn mới, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.
Điểm tựa cho hộ nghèo và đối tượng yếu thế
Nhìn vào bức tranh an sinh xã hội tại Cao Bằng, có thể thấy rõ sự tham gia của các tôn giáo không mang tính phát động phong trào ngắn hạn mà tập trung vào ba trụ cột cốt lõi: xóa nhà tạm, hỗ trợ sinh kế và chăm sóc y tế - giáo dục.
Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh trao tặng quần, áo và đồ dùng học tập cho các em học sinh nghèo tại xóm Tả SáyThực hiện Đề án xóa nhà tạm, nhà dột nát của tỉnh Cao Bằng, một nội dung trọng tâm gắn liền với Chương trình Mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững, các tổ chức tôn giáo đã đóng góp nguồn lực rất cụ thể. Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Cao Bằng cùng các nhà xứ Công giáo và các điểm nhóm Tin Lành đã huy động hàng tỷ đồng, hỗ trợ xây mới và sửa chữa nhiều căn nhà Đại đoàn kết cho các hộ khó khăn.
Trong các chuyến công tác kiểm tra thực tế ngày 09/7/2026, đại diện Bộ Dân tộc và Tôn giáo cùng Đoàn công tác Trung ương đã đánh giá cao sự chủ động của địa phương trong việc lồng ghép nguồn lực xã hội hóa, huy động sự chung tay của các tổ chức tôn giáo vào công tác giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới.
Thay vì chỉ dừng lại ở các hoạt động từ thiện mang tính ngắn hạn, các tôn giáo tại Cao Bằng ngày càng chú trọng đến việc trao cần câu. Nhiều mô hình hỗ trợ sinh kế do các tổ chức từ thiện tôn giáo khởi xướng đã đáp ứng đúng, trúng nhu cầu của người dân và mục tiêu phát triển của địa phương.
Chẳng hạn mô hình tặng gia súc giống tại các xã biên giới là một ví dụ. Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Cao Bằng phối hợp với các nhà hảo tâm trao tặng bò giống cho các hộ nghèo. Lứa bê đầu tiên sinh ra sẽ được chuyển giao cho hộ nghèo tiếp theo, tạo nên vòng quay sinh kế bền vững.
Xóm Phja Cọ có 82 hộ dân, trong đó có 36 hộ theo đạo Tin Lành. Các tín hữu đạo Tin Lành và người dân xóm Phja Cọ đều phát huy vai trò tiên phong phát triển kinh tế, trong đó có chăn nuôi bò vỗ béo, góp phần nâng cao thu nhập, phát triển kinh tế hộ gia đìnhHoặc chương trình hỗ trợ nước sạch vùng núi đá đã mang lại hiệu quả thiết thực. Các dự án tài trợ téc nước cộng đồng công suất lớn và khoan giếng sâu qua lớp đá trầm tích do các tổ chức tôn giáo thực hiện tại vùng cao Hà Quảng đã giải quyết dứt điểm cơn khát nước sạch cho hàng trăm hộ dân, giúp giảm thiểu bệnh tật, một trong những nguyên nhân chính gây gánh nặng chi phí y tế dẫn đến tái nghèo.
Hằng năm, hàng nghìn suất học bổng Nâng bước em đến trường, hàng nghìn bộ sách vở, áo ấm mùa đông được các tổ chức tín ngưỡng, tôn giáo gửi tận tay các em học sinh nghèo người Mông, Dao, Lô Lô. Các đợt khám bệnh, phát thuốc miễn phí lưu động phối hợp giữa các đoàn y bác sĩ thiện nguyện tôn giáo với y tế cơ sở đã đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến tận những xóm lòng hồ, vùng sâu vùng xa nhất của tỉnh Cao Bằng.
Theo Linh mục Ngô Văn Khảo, Hội đồng giáo xứ Thanh Sơn, phường Sông Hiến cho biết, những năm qua, giáo xứ thường xuyên phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể vận động giáo dân tích cực kính Chúa yêu Nước, đoàn kết tôn giáo, phấn đấu xây dựng các xứ đạo bình yên; tham gia tích cực các hoạt động phát triển kinh tế, an sinh xã hội của tỉnh; thực hiện các hoạt động từ thiện xã hội, tặng quà cho người nghèo ở Bảo Lâm, Bảo Lạc, Hà Quảng...
Cơ chế phối hợp hài hòa giữa đạo và đời
Hiệu quả của tinh thần tương thân tương ái trong cộng đồng tôn giáo tại Cao Bằng không phải là sự bộc phát ngẫu nhiên, mà là kết quả của một cơ chế phối hợp chặt chẽ, tôn trọng và tin tưởng lẫn nhau giữa chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức tôn giáo.
Sự chủ động của cấp ủy, chính quyền tỉnh Cao Bằng trong việc minh bạch hóa thông tin về tình hình, mục tiêu phát triển của địa phương, trong đó có việc triển khai thực hiện các Chương trình Mục tiêu quốc gia chính là chìa khóa thu hút nguồn lực tôn giáo. Định kỳ hằng năm, Ban Chỉ đạo công tác tôn giáo tỉnh Cao Bằng đều tổ chức các hội nghị tập huấn, hội nghị gặp mặt, đối thoại với các chức sắc, chức việc, người có uy tín trong các tôn giáo.
Ông Thào A Tú (áo trắng), Trưởng nhóm điểm Tin Lành Khau Ho trao đổi với các tín đồ về hoạt động vệ sinh đường làng, ngõ xómNhờ thông tin minh bạch từ các buổi gặp mặt, các tổ chức tôn giáo triển khai hoạt động thiện nguyện đúng địa chỉ, tránh trùng lặp hoặc lãng phí nguồn lực. Đặc biệt, trong công tác vận động xóa bỏ các tập tục lạc hậu, một tiêu chí quan trọng thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển vùng dân tộc thiểu số, các chức sắc tôn giáo tỏ ra đặc biệt hiệu quả. Các chức sắc đã chủ động lồng ghép việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang vào các quy ước của điểm nhóm tôn giáo, giúp bà con tiết kiệm chi phí, không còn tình trạng nợ nần do cúng bái kéo dài.
Những bài học kinh nghiệm cho hành trình phía trước
Thực tiễn phát huy tinh thần tương thân tương ái, sống tốt đời đẹp đạo của các tôn giáo trong thực hiện an sinh xã hội ở Cao Bằng đã mang lại những bài học kinh nghiệm quý giá.
Văn hóa các dân tộc thiểu số ở Cao Bằng đang được bảo tồn và phát huyThứ nhất, về sự tôn trọng và khơi dậy giá trị đạo đức tôn giáo. Khi các giá trị nhân văn của tôn giáo được công nhận và tạo điều kiện hòa nhập vào các mục tiêu phát triển chung của đất nước, nguồn lực xã hội hóa sẽ được giải phóng mạnh mẽ.
Thứ hai, về vai trò đầu tàu của người uy tín, chức sắc. Sự gương mẫu, tận tụy của các đại đức, linh mục, mục sư, trưởng điểm nhóm là mệnh lệnh không lời có sức lan tỏa nhanh nhất trong cộng đồng tín đồ.
Thứ ba, về tính minh bạch và sự lồng ghép nguồn lực. Việc lồng ghép chặt chẽ nguồn lực xã hội hóa từ các tôn giáo với nguồn vốn ngân sách nhà nước giúp gia tăng hiệu quả của các dự án an sinh, đồng thời củng cố niềm tin của các nhà tài trợ.
Trải qua những gập ghềnh của núi dốc và những khó khăn đặc thù của một tỉnh biên giới, hành trình phát triển toàn diện, bền vững thông qua thực hiện các Chương trình Mục tiêu quốc gia tại Cao Bằng đang gặt hái những quả ngọt. Trong thành công chung đó, những dấu chân lặng lẽ của các chức sắc, tín đồ tôn giáo đã tô điểm thêm vẻ đẹp của tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc.
Sự hòa quyện giữa ý Đảng, lòng dân và tâm nguyện hướng thiện của các tôn giáo không chỉ giúp hiện thực hóa các chỉ tiêu về giảm nghèo, nâng cao đời sống vật chất, mà quan trọng hơn, đã bồi đắp nên một nền tảng tinh thần vững chắc. Tinh thần sống tốt đời đẹp đạo vì thế không còn là một khẩu hiệu, mà đã trở thành hơi thở, thành dòng chảy tự nhiên góp phần làm thay đổi diện mạo vùng đất cách mạng Cao Bằng hôm nay và mai sau.
