Phát triển du lịch trên vùng đất cổ Mường Đeng

Đến xã Yên Thắng là du khách được đặt chân đến vùng đất cổ Mường Đeng của người Thái. Nơi đây hấp dẫn du khách bằng chính vẻ đẹp nguyên sơ của núi rừng và nhịp sống bình yên của đồng bào. Những con suối trong xanh, những cánh đồng lúa trải dài theo triền núi, các nếp nhà sàn nép mình dưới tán cây, cùng những phong tục, tập quán vẫn được đồng bào lưu giữ đã tạo nên sức hút riêng cho vùng đất này.

Đến Yên Thắng, du khách không chỉ tham quan cảnh quan thiên nhiên mà còn có cơ hội trải nghiệm đời sống của người dân địa phương. Từ việc cùng bà con xuống đồng, đánh bắt cá suối, thưởng thức các món ăn truyền thống đến hòa mình vào không gian văn nghệ với điệu xòe, lời khặp của người Thái, mỗi hoạt động đều mang đến cảm nhận chân thực về đời sống văn hóa của địa phương.

Một trong những điểm nhấn của du lịch cộng đồng tại Yên Thắng là bản Ngam - nơi còn lưu giữ khá nguyên vẹn kiến trúc nhà sàn truyền thống. Phần lớn các hộ dân trong bản vẫn sinh sống trong những ngôi nhà sàn được dựng bằng gỗ theo kiến trúc đặc trưng của người Thái. Chính điều này đã tạo lợi thế để địa phương phát triển loại hình lưu trú homestay, đáp ứng nhu cầu của du khách muốn tìm hiểu văn hóa vùng cao.

Anh Lò Viết Lâm, chủ một homestay tại bản Ngam cho biết: Trước đây, nguồn thu nhập của gia đình chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp nên đời sống còn nhiều khó khăn. Khi địa phương triển khai phát triển du lịch cộng đồng, gia đình anh mạnh dạn cải tạo nhà sàn truyền thống thành homestay nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc vốn có.

"Điều chúng tôi mong muốn không chỉ là có thêm thu nhập mà còn để nhiều người biết đến văn hóa của dân tộc Thái. Khách đến sẽ cùng ăn, cùng sinh hoạt, nghe kể về phong tục của bản làng. Mỗi lần thấy du khách hài lòng, chúng tôi càng có thêm động lực để gìn giữ ngôi nhà sàn và những nét văn hóa truyền thống của cha ông", anh Lâm chia sẻ.

Để đáp ứng yêu cầu phục vụ khách, gia đình anh cùng nhiều hộ dân khác đã tham gia các lớp tập huấn về kỹ năng làm du lịch, vệ sinh môi trường, chế biến món ăn và giao tiếp với du khách. Bên cạnh việc cải tạo cơ sở lưu trú, người dân cũng chú trọng chỉnh trang cảnh quan, giữ gìn vệ sinh đường làng, trồng thêm hoa và cây xanh nhằm tạo ấn tượng tốt đối với khách tham quan. Những nỗ lực của bà con được du khách đánh giá cao.

Anh Nguyễn Duy Điệp, du khách đến từ tỉnh Ninh Bình cho biết: chuyến đi đã mang đến cho gia đình nhiều cảm xúc đặc biệt và "điều khiến tôi ấn tượng nhất là sự chân thành, hiếu khách của người dân. Chúng tôi được nghỉ trong nhà sàn truyền thống, thưởng thức các món ăn địa phương và cùng bà con giao lưu văn nghệ vào buổi tối. Không khí rất gần gũi, khác hẳn với các khu du lịch nghỉ dưỡng thông thường".

Theo anh Điệp, chính những trải nghiệm gắn với đời sống thường ngày của người dân đã tạo nên sức hấp dẫn riêng của du lịch cộng đồng. Thay vì chỉ tham quan rồi rời đi, du khách có cơ hội hiểu thêm về văn hóa, phong tục và nếp sinh hoạt của đồng bào dân tộc Thái.

Hiện trên địa bàn xã đã có nhiều hộ tham gia kinh doanh dịch vụ du lịch, trong đó phần lớn là các mô hình homestay. Lượng khách đến tham quan và trải nghiệm có xu hướng tăng qua từng năm, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy tiêu thụ các sản phẩm nông sản, đặc sản địa phương.

Ông Vũ Thế Vinh, Chủ tịch UBND xã Yên Thắng cho biết: những năm gần đây, nhận thức của người dân về phát triển du lịch đã có nhiều chuyển biến tích cực. Từ chỗ chỉ tập trung vào sản xuất nông nghiệp, nhiều hộ đã chủ động đầu tư cải tạo nhà sàn, tham gia các lớp đào tạo nghiệp vụ và xây dựng các sản phẩm phục vụ khách du lịch.

"Chúng tôi xác định phát triển du lịch phải gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa và giữ gìn cảnh quan môi trường. Nếu đánh mất những giá trị truyền thống thì Mường Đeng sẽ không còn lợi thế cạnh tranh. Vì vậy, địa phương luôn khuyến khích người dân bảo tồn kiến trúc nhà sàn, duy trì các nghề truyền thống, gìn giữ lễ hội và phát triển các sản phẩm đặc trưng của đồng bào Thái", ông Vinh nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo xã, nhằm khai thác các giá trị văn hóa như một nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội, địa phương rất chú trọng bảo tồn các lễ hội truyền thống. Trong đó, lễ hội Chá Mùn hằng năm không chỉ là sinh hoạt văn hóa đặc sắc của đồng bào Thái mà còn trở thành sản phẩm du lịch thu hút đông đảo du khách đến tìm hiểu, trải nghiệm. Những làn điệu dân ca, các nghi lễ truyền thống cùng nghệ thuật ẩm thực dân tộc đã góp phần tạo nên bản sắc riêng cho Mường Đeng.

Tuy nhiên, để du lịch cộng đồng phát triển bền vững, xã vẫn còn nhiều việc cần thực hiện. Hạ tầng giao thông, cơ sở vật chất phục vụ khách du lịch cần tiếp tục được đầu tư; công tác quảng bá cần được đẩy mạnh; người dân phải tiếp tục nâng cao kỹ năng làm du lịch chuyên nghiệp hơn. Địa phương cũng định hướng phát triển các sản phẩm OCOP, đặc sản vùng cao và các trải nghiệm gắn với sản xuất nông nghiệp để kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Con đường phát triển phía trước vẫn còn nhiều khó khăn, song với cách làm lấy văn hóa làm nền tảng, lấy người dân làm chủ thể và lấy du khách làm trung tâm của trải nghiệm, Mường Đeng đang từng bước khẳng định vị thế là điểm đến hấp dẫn của miền Tây Thanh Hóa, nơi bản sắc văn hóa dân tộc Thái được bảo tồn song hành cùng mục tiêu phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương, góp phần nâng cao đời sống của cộng đồng./.